Zniekształcenia poznawcze i ich wpływ na występowanie zaburzeń psychicznych
Redakcja Lumine

Zniekształcenia poznawcze utrudniają nam realny odbiór rzeczywistości. I o ile występują u każdego w mniejszym lub większym stopniu, to u osób zmagających się z depresja, lękiem czy zaburzeniami osobowości nasilają negatywne objawy choroby. Jak dużą wagę odgrywają w występowaniu zaburzeń psychicznych?

Osoby zmagające się z depresją, czy zaburzeniami lękowymi często doświadczają myślenia obarczonego zniekształceniami poznawczymi. Są one nasilone i częste, co zdecydowanie utrudnia wyjście z choroby. Poniżej przedstawiam typowe zniekształcenia poznawcze występujące przy konkretnych zaburzeniach psychicznych, według wybranych stanów psychopatologicznych.

Depresja

Podwyższony nastrój

Zniekształcenie poznawcze

Lęk

Złość

Jestem do niczego

Jest fantastycznie!

NADMIERNE UOGÓLNIANIE

Nie mogę na nikogo liczyć

Zawsze się mnie czepiają

Jestem nikim

Jestem super

ETYKIETOWANIE

To koniec!

Co za idioci

Albo zrobię to dobrze, albo jestem do niczego.

Albo robięto co chce, albo nie robię nic!

MYŚLENIE DYCHOTOMICZNE

Jeśli nie czuję się dobrze to nie warto próbować

Ko nie jest ze mną jest przeciwko mnie.

Już nigdy nie będzie lepiej

Będzie po mojemu tak jak chcę.

PRZEPOWIADANIE PRZYSZŁOŚCI

Dostanę zawału

Gdy teraz się zgodzę już zawsze będą mnie wykorzystywać

Ma dziwna minę penie coś palnęłam

Uśmiecha się pewnie ja to ucieszyło

SELEKTYWNA UWAGA

Ma dziwna minę pewnie widzi że ze mną cos nie tak

Dziwnie się patrzy, pewnie ma coś na sumieniu

Pewnie myślą, że jestem nieudacznikiem.

Z pewnością liczy na bliższy kontakt.

CZYTANIE W MYSLACH

Myśli ,że nic już ze mnie nie będzie.

Myśli, że może mną manipulować!

Jeśli się z nią spotkam, popsuje jej nastój

Uszczęśliwiam moich bliskich!

PERSONALIZACJA

Jeśli mi się cos stanie to mój mąż tego nie przeżyje.

Czepia się mnie! Mam już dość podtekstów!

Czuję dyskomfort, gdy o tym mówię - to oznacza. że faktycznie jestem winna

Czuje się z nim fantastycznie to cudowny człowiek!

UZASADNIENIE EMOCJONALNE

Boję się, cos musi mi grozić.

Denerwuje mnie swoim zachowaniem to znak, że jestem podła.

 

Jak wynika z powyższej tabeli zniekształcenia poznawcze, znacząco wpływają na nasz nastój, jak i ocenę sytuacji. Mogą w zasadniczy sposób zmienić nasze działanie i podejmowanie decyzji, oraz wyciąganie pochopnych wniosków. Z naciskiem na te negatywne co pogarsza nasz nastój, wiarę w siebie i motywację do działania. Jednocześnie nasilając symptomy występujące w depresji lub stanach lękowych. Czy podczas terapii możemy zmienić i wyłapać błędy poznawcze?

Zobacz:Zniekształcenia poznawcze rodzaje i ich znaczenie

zniekształcenia poznawcze terapia CBT

Psychoterapia poznawczo behawioralna w walce z zniekształceniami poznawczymi

Terapeuci poznawczo behawioralni pracując z osobami z zaburzeniami depresyjnymi lub lękowymi, jako podstawę traktują prawidłową identyfikację naszych myśli. Uczą zdolności nazwania ich, oraz właściwych reakcji na nie, w szczególności te negatywne. Tak, by zniekształcenia poznawcze obalić i zamienić na alternatywną myśl. Jest to praca długotrwała i wymagająca zmian, oraz koncentracji nad interpretacją, czy polemizowaniem z myślami, zniekształceniami poznawczymi, pojawiającymi się w danej sytuacji w naszej głowie. Tu rola terapeuty jest nieoceniona, jest trenerem i latarnia w jednym gdyż, dla zrozumienie i oderwanie się od naszych przekonań jest trudne i długotrwałe. Motywując do systematycznych ćwiczeń i wyłapywania negatywnych myśli, terapeuta wspiera oraz za pomocą technik i oddziaływań terapeutycznych uczy nas jak na nowo postrzegać dane sytuacje. Systematyczny trening wychwytywania błędów myślowych, z czasem powoduje to zmniejszenie ich występowania, oraz zastąpienie ich bardziej racjonalnym podejściem do występującej sytuacji. Podczas terapii poznawczo behawioralnej wraz z pomocą terapeuty rozpoznajemy zniekształcenia poznawcze i zdobywamy umiejętności budowania myśli alternatywnych. A analizując błędy z istniejącymi faktami, zmieniamy przekonanie o nich. Modyfikujemy nasze emocje, nastrój oraz nastawienie do sytuacji, a to działa na naszą korzyść zmieniając podejście do otoczenia i dotykających nas zdarzeń.

Więcej o zniekształceniach poznawczych piszemy tu: Zniekształcenia poznawcze a nasze postrzeganie świata

Zniekształcenia poznawcze to fantastyczny skrót dla naszego mózgu. Przyswojona informacja, która zbudowała nasze przekonanie o danym zachowaniu, czy sytuacji, w momencie zderzenia z podobnym wydarzeniem, klasyfikuje je właśnie w tej grupie i dopasowuje nasze wyuczone przekonanie o niej. Większość zniekształceń poznawczych ma negatywny charakter, co w naszym życiu przekłada się na frustrację, smutek, strach, niepokój czy podburza naszą samoocenę. Występując trwale i z dużym nasileniem wpływają na nasze funkcjonowanie w świecie spełnianie się w poszczególnych rolach życiowych oraz mogą prowadzić do stanów lękowych czy wystąpienia depresji lub innych problemów psychicznych. Warto zatem nauczyć się wyłapywać poszczególne błędy oraz zdobyć naukę budowania innego spojrzenia na dany temat.


Zdjęcia:

Zdjęcie Ross Findon na Unsplash

Photo by Hello I'm Nik


Zobacz również:

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej

Dieta w depresji. 6 wskazówek co jeść, aby poczuć się lepiej.

Od najmłodszych lat uczymy się dobrych nawyków, także tych związanych z żywieniem. Jemy owoce, bo zawierają dużo witaminy C, która wspiera naszą odporność. Mięso, bo to dzięki niemu dostarczamy organizmowi potrzebne białko, a warzywa, p...

Czytaj więcej