Dlaczego oceniamy się za inteligentniejszych od innych? Dowiedz się, czym jest złudzenie ponadprzeciętności
Redakcja Lumine

Złudzenie ponadprzeciętności jest błędem poznawczym sprowadzającym się do przeceniania własnych umiejętności i kompetencji w zestawieniu z innymi ludźmi. Jak mu nie ulegać?

Garrison Keillor w swojej książce pt. "Jezioro Wobegon" stworzył fikcyjne miasteczko, którego mieszkanki są silnymi, niezależnymi kobietami, mieszkańcy są niezwykle przystojni, a dzieci posiadają inteligencję przewyższającą średnią, pisarz poniekąd opisał coś, co specjaliści nazywają "złudzeniem ponadprzeciętności", stąd możesz również spotkać się z terminem "efekt jeziora Wobegon".

Złudzenie ponadprzeciętności - co to jest?

Złudzenie ponadprzeciętności to kolejny błąd poznawczy. Jego istotą jest ocenianie swoich możliwości, umiejętności oraz kompetencji jako lepszych niż te posiadane przez innych ludzi. Jego zakres jest naprawdę szeroki, bowiem my, ludzie, przeceniamy się generalnie na każdej płaszczyźnie, począwszy od ilorazu inteligencji, poprzez wiedzę, kompetencje czy posiadane cechy charakteru.

Istnienie złudzenia ponadprzeciętności jako pierwszy przeanalizował Svenson, który w swoich badaniach z 1981 roku prosił kierowców, by ocenili swoje umiejętności za kierownicą. 80% respondentów zaliczyło się do grupy "najlepszych kierowców". Dzisiaj z kolei aż 95% kierowców wychodzi z założenia, że prowadzi samochód lepiej od pozostałych.

złudzenie ponadprzeciętności

Złudzenie ponadprzeciętności to wiara w to, że jest się lepszym od innych, co jest wynikiem nieświadomości własnych słabości i błędów. To fałszywe poczucie wyższości przejawia się w kwestii inteligencji, wyglądu, zachowania, wiedzy, umiejętności czy kompetencji.

Teraz zastanów się, czy jesteś w stanie wyłapać, kiedy ulegasz poczuciu wyższości w swoim codziennym życiu. Może wchodząc w rozmowy z rodziną czy współpracownikami, wierzysz, że masz rację w każdym poruszanym temacie - począwszy od sporów o wspomnienia, które tak często mają miejsce na gruncie rodzinnym po sprawy polityczne.

Złudzenie ponadprzeciętności, a samoocena

Złudzenie ponadprzeciętności poniekąd przypomina efekt Dunninga-Krugera i podobnie jak on, częściej dotyka osoby wyposażone w mniejszą wiedzę i kompetencje, czyli np. te o niższym wykształceniu. Jak efekt jeziora Wobegon wpływa na naszą samoocenę? Im bardziej niekompetentna osoba, tym mniej jest tego świadoma. Zatem z rozwagą wypadałoby podchodzić do tych, którzy chwalą się swoją inteligencją i wiedzą, bowiem prędzej jest to efekt nieświadomości niż świadomości swojego mózgu. Jednak przeświadczenie o własnej ponadprzeciętności ma swoje dobre strony, bowiem podnosi samoocenę. Tutaj jednak granica jest dosyć cienka, a jej przekroczenie grozi popadnięciem w samouwielbienie, do którego doprowadziłaby wiara w to, że jest się najlepszym.

złudzenie ponadprzeciętności co to

Złudzenie ponadprzeciętności - konsekwencje

Do czego może doprowadzić złudzenie ponadprzeciętności? Wnioski są dosyć ciekawe, bowiem osoby, które wierzą w swoją wyższość i nie rozpoznają własnych kompetencji są bardziej widoczne np. na gruncie zawodowym ze względu na pewność siebie, która jest oczywiście pozorna. Robią dobre pierwsze wrażenie, które może przesądzić np. o przyjęciu do pracy. Z kolei osoby mające adekwatny osąd w kwestii własnych kompetencji, niedoceniają swoich umiejętności, przez co mogą wydawać się niepewne i niezdecydowane, a to wpływa na to, że wzbudzają mniejsze zaufanie.

złudzenie ponadprzeciętności konsewencje


Zdjęcia:

Photo by davisco on Unsplash

Photo by Noah Näf on Unsplash

Photo by Ricardo Gomez Angel on Unsplash

Photo by Cristina Gottardi on Unsplash


Zobacz również:

Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu

Dlaczego powrót do pracy po urlopie jest taki ciężki? Za złe samopoczucie po weekendzie i powrocie do pracy po świątecznej przerwie odpowiada efekt kontrastu. Czym jest i jak go uniknąć?

Czytaj więcej

Błędy poznawcze - poznaj je, a będziesz wiedzieć, jak ich unikać i obiektywnie oceniać zdarzenia

Błędy poznawcze to nieracjonalne spostrzeganie rzeczywistości, które wpływa na ludzkie rozumowanie, postawy, emocje i zachowanie. Dzięki ich poznaniu można oderwać sytuację od kontekstu i podejmować lepsze w skutkach decyzje.

Czytaj więcej

Czym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

Efekt następnego w kolejce jest błędem poznawczym polegającym na tym, że osoba, która zaraz ma zaprezentować swoje zdanie, nie skupia się na tym, co mówią inni, bo przygotowuje się do własnej prezentacji. Jak wpływa to na burzę m&o...

Czytaj więcej