Na czym polega zespół Aspergera i dlaczego nie można nazywać go chorobą?
Redakcja Lumine

Czym jest zespół Aspergera, jakie są jego objawy i przyczyny, i dlaczego nie powinno określać się go mianem choroby? Asperger jest odmiennym wzorcem budowania relacji z otoczeniem. Na czym dokładnie polega?

Asperger uznawany jest za łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, z którym łączą go objawy takie, jak trudności w nawiązywaniu relacji międzyludzkich i stosowaniu komunikacji interpersonalnej oraz stereotypowe zachowania. Jednak w przeciwieństwie do osób z autyzmem, ci dotknięci Aspergerem, prawidłowo rozwijają mowę i są sprawni intelektualnie. Bardzo ważne jest oddzielenie syndromu czy zespołu Aspergera od słowa "choroba" i zastępowanie go podejściem, że omawiana trudność dotyczy innego wzorca budowania relacji z ludźmi bez rozróżniania na to, czy jest on lepszy czy gorszy.

Zespół Aspergera - co to jest?

O zespole Aspergera wspominaliśmy opisując zaburzenia ze spectrum autyzmu. Można zaliczyć go do łagodnej odmiany trudności związanych z autyzmem, które przejawia się w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich. Jest to względnie nowa jednostka diagnostyczna (wprowadzona do ICD-10 w 1992 roku), jednak Hans Asperger odkrył i opisał ten syndrom w 1944 roku. Jego uwagę zwrócili pacjenci, którzy posługiwali się nader bogatym słownictwem niż wskazywałby na to ich wiek, ale jednocześnie mieli problemy z komunikacją interpersonalną i motoryką. Wówczas Asperger nazwał odkryte przez siebie zaburzenie psychopatią autystyczną.

Zobacz: Autyzm - co to jest, objawy, przyczyny, leczenie

zespół Aspergera

Zespół Aspergera - przyczyny

Podobnie jak w przypadku autyzmu, przy zespole Aspergera nie można mówić o jednoznacznych przyczynach powstania zaburzenia. Sam odkrywca syndromu proponował, by źródeł zaburzenia szukać w dziedziczeniu, jednak nadal nie odkryto genu, który miałby odpowiadać za rozwój Aspergera. Badania pokazują związek między rodzicami przejawiającymi trudności w kontaktach międzyludzkich, a dziedziczeniem tego problemu przez ich dzieci. Uważa się również, że ryzyko wystąpienia syndromu jest większe, jeśli ojciec dziecka ma więcej niż 40 lat. Inne teorie wskazują natomiast na czynniki zewnętrzne, które mają negatywny wpływ na płód w pierwszych 8 tygodniach życia płodowego (urazy okołoporodowe, toksoplazmoza, uszkodzenia OUN i dziecięce porażenie mózgowe).

zespół Aspergera

Zespół Aspergera – objawy

Charakterystycznym objawem syndromu Aspergera jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu kontaktów z innymi ludźmi. Jednak nie oznacza to, że osoby z Aspergerem nie odczuwają potrzeby tworzenia relacji międzyludzkich. Wprost przeciwnie, jak najbardziej przejawiają potrzebę obcowania z innymi, jednak nie opierają jej na poczuciu bliskości, a wspólnych pasjach i zainteresowaniach. Osoby z Aspergerem przejawiają bardzo specyficzne hobby (wymagające wiedzy z wąskich dziedzin), dlatego ciężko jest im odnaleźć osoby podzielające ich pasję. Dla otoczenia dzieci i dorośli z AS wydają się osobliwi, a nawet odbierani są jako zarozumiali, nie ma to jednak odzwierciedlenia w rzeczywistości, a wynika z problemów interpersonalnych i trudności w odbieraniu mowy ciała i niektórych sygnałów werbalnych np. sarkazmu, metafor, paraleli. Osoby z Aspergerem skupiają się bowiem na treści, a nie samej komunikacji.

Zobacz: Jakie są rodzaje autyzmu?

Kolejną płaszczyzną, na której widać objawy Aspergera jest sztywne i stereotypowe zachowanie. Powtarzanie tych samych czynności pozwala osobom z tym syndromem uzyskać poczucie bezpieczeństwa. Przejawia się to np. w układaniu przedmiotów w ten sam sposób lub chodzeniu do pracy/szkoły jedynie jedną określoną drogą. Jeśli schemat zostanie naruszony, osoba z AS może tracić kontrolę nad zachowaniem.

Charakterystyczne dla tego syndromu są także zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, które pomagają rozładować napięcie (np. wspomniane porządkowanie czy mycie rąk) oraz zaburzenia percepcyjne przejawiające się w nadwrażliwości na bodźce lub przeciwnie jej braku na nie. Stąd opinia, że osoby z Aspergerem to niezdary. Mogą również źle reagować na donośniejsze dźwięki lub ciszę.

zespół Aspergera

Zespół Aspergera rozpoznanie

Syndrom Aspergera może zostać zdiagnozowany na każdym etapie życia, jednak najczęściej rodzice dowiadują się o tym, że przejawia go ich dziecko w momencie, gdy po raz pierwszy idzie do szkoły. W zetknięciu z rówieśnikami, na jaw wychodzą różnice w zachowaniu. Objawy przed 6. rokiem życia niekoniecznie muszą wzbudzać podejrzenia - dzieci z Aspergerem nie mają problemu z rozwojem mowy, a ich nietypowe zainteresowania nie powodują, że rodzice zaczynają łączyć je z zaburzeniem. Gdy okazuje się, że maluch woli samodzielną zabawę albo chce być przywódcą grupy, jest nieposłuszny na lekcjach (wchodzi w dyskusje z nauczycielem, jest głośny), wówczas pojawia się konieczność spotkania ze specjalistą.

Co ciekawe, w przypadku dzieci z Aspergerem, rodzice nie powinni kontrolować i wyznaczać im czasu spędzonego w sieci, bowiem może to być dla nich jedyne miejsce, w którym mogą nawiązać znajomości. Dlaczego tak się dzieje? W pisaniu przez internet liczą się bowiem słowa, a nie komunikacja niewerbalna, z którą osoby a AS mają trudności.

Dodajmy, że Asperger nie musi zostać odkryty u dziecka. Możliwe jest również, że dorosły człowiek usłyszy tę diagnozę np. gdy poczucie odmienności skłania go do sięgnięcia opinii specjalisty.

zespół Aspergera

Zespół Aspergera – leczenie

Jako że Asperger nie jest uznawany za chorobę, nie można mówić o leczeniu, a o terapii, która pomaga osobie z tym syndromem lepiej funkcjonować w społeczeństwie. Specjalista może zaproponować trening umiejętności społecznych, zajęcia z integracji sensorycznej (zwłaszcza w przypadku dzieci, terapia sensoryczna wykorzystuje różne sprzęty jak huśtawki, trampoliny czy piłki, które pozwalają na poprawę motoryki) lub terapię behawioralno-poznawaczą (mającą na celu zmianę myślenia o sobie i świecie, co pozwoli nauczyć się nowego spojrzenia na świat), behawioralną (nauka zachowań pożądanych społecznie) czy metodę kognitywną (wspieranie w odbudowywaniu utraconych wcześniej funkcji).

W przypadku osób z Aspergerem nie ma możliwości stosowania farmakoterapii, ponieważ syndrom nie jest uznawany za chorobę wymagającą leczenia. Jeśli w wyniku tego zespołu osoba zacznie chorować na depresję czy nerwice lękową, wówczas można zastosować środki zaradcze.

Osoby z Aspergerem są niesamowicie uzdolnione i mimo braku umiejętności stosowania poprawnej komunikacji interpersonalnej, osiągają sukcesy. Doskonałym przykładem jest choćby Tim Burton. Podejrzewa się, że syndrom ten przejawiali także Albert Einstein, Mark Twain czy Andy Warhol.

zespół Aspergera


Zdjęcia:

Photo by Edi Libedinsky on Unsplash

Photo by Robert Collins on Unsplash

Photo by MI PHAM on Unsplash

Photo by Josh Applegate on Unsplash

Photo by Leo Rivas on Unsplash

Photo by Annie Spratt on Unsplash


Zobacz również:

Autyzm - co to jest, objawy, przyczyny, leczenie

Słowo "autyzm" coraz częściej pojawia się w rzeczywistości przedszkolnej i szkolnej napawając rodziców strachem i przerażeniem. Czym jest to zaburzenie, jakie są jego objawy, przyczyny i czy można je wyleczyć?

Czytaj więcej

Jakie są rodzaje autyzmu?

Autyzm można rozpatrywać w szerszym ujęciu jako całościowe zaburzenia rozwoju, co pozwala na wyodrębnienie jego rodzajów. Jakie są typy autyzmu i czym się charakteryzują?

Czytaj więcej

Na czym polega zespół Aspergera i dlaczego nie można nazywać go chorobą?

Czym jest zespół Aspergera, jakie są jego objawy i przyczyny, i dlaczego nie powinno określać się go mianem choroby? Asperger jest odmiennym wzorcem budowania relacji z otoczeniem. Na czym dokładnie polega?

Czytaj więcej