O emocjach zepchniętych do nieświadomości. Jak działa mechanizm wyparcia?
Redakcja Lumine

Wyparcie jest jednym z mechanizmów obronnych ego, które polega na usunięciu ze świadomości niechcianych i bolesnych wspomnień, pragnień i fantazji. Skąd się bierze i jak działa?

Zapewnie nieraz o uszy obiło Ci się sformułowanie, że ktoś wypiera jakieś przeżycia. Używa się go w sytuacjach, w których dana osoba nie chce przyjąć do wiadomości pewnych faktów. Przykładowo dziecko molestowane w dzieciństwie przez duchownego wypiera ten fakt ze swojej świadomości, jednak jako dorosły człowiek żywi silną niechęć do kościoła i religii. Przykłady nie muszą być aż tak brutalne, z wyparciem spotykamy się o wiele częściej np. Małgorzata dowiaduje się o bardzo złych wynikach badań swojego ojca, mimo że wyraźnie sugerują one, że mężczyzna ma raka, ona nie podejmuje tego tematu. Nie myśli o nim, powtarza sobie, że wszystko będzie dobrze.

Czym jest wyparcie?

Wyparcie jest jednym z mechanizmów obronnych, które polega na nieświadomym niedopuszczeniu do świadomości pewnych wspomnień, fantazji i pragnień, które mają bolesną konotację i groziłyby utratą spójności osobowości np. mogłyby wzbudzić poczucie winy, negatywne emocje czy dylematy moralne.

wyparcie

Jak działa wyparcie?

Wyparcie polega na zablokowaniu tych wspomnień, fantazji czy emocji, które mogłyby spowodować dezintegrację osobowości, czyli mówiąc wprost wpędziłyby człowieka w obłęd. Zatem spycha on w nieświadomość bolesne wspomnienia i myśli, ponieważ nie dysponuje takimi środkami zaradczymi, które pomogłyby mu zmierzyć się z traumą.

Jednak tłumione emocje dają o sobie znać. Pewne bodźce mogą wywoływać w stosującej wyparcie jednostce określone skojarzenia. Przykładowo molestowana osoba, o której wspomnieliśmy na wstępie, czuje silną niechęć do kościoła właśnie przez to, że krzywdził ją jej przedstawiciel. Blokowanie pewnych wspomnień może objawić się także jako doznania somatyczne oraz sny. Ponadto badacze wskazują na powtarzające się cechy u osób, które stosują mechanizm wyparcia:

- perfekcjonizm pomaga im ochronić się przez odrzuceniem i krytyką,

- nadmierna kontrola daje pozorne poczucie władzy nad wypartymi emocjami,

- umniejszanie swoim zasługom jest wyrazem ich niskiej samooceny,

- cynizm sprawia, że odwracają od siebie uwagę.

mechanizm wyparcia

Skąd bierze się wyparcie?

Zdaniem specjalistów, mechanizm wyparcia kształtuje się już w dzieciństwie. Dzieje się tak wówczas, gdy osoby znaczące dla dziecka nie uczą go poprawnego komunikowania i przeżywania emocji. A biorąc pod uwagę, że do takich sytuacji dochodzi poprzez powtarzanie maluchom, że nie powinne płakać i się wściekać ani złościć, mechanizmy obronne mają pole do działania. Takie dzieci uczą się, że emocje trzeba powstrzymywać, a gdy dochodzi do utrwalenia tego nawyku, zaczyna on włączać się automatycznie.

jak działa mechanizm wyparcia

Twórca mechanizmów obronnych, czyli Zygmunt Freud wyodrębnij dwa rodzaje wparcia:

- pierwotne ma miejsce, gdy emocje na bieżąco są wypierane i niedopuszczane do świadomości, co następuje zwykle w momencie jej kształtowania, czyli w dzieciństwie;

- wtórne zwane także następczym, które odnosi się do spychania w nieświadomość zjawisk obecnych w świadomości.

wyparcie przykłady

Jednak stłumione emocje dążą do tego by je poczuć i przeżyć, więc dają o sobie znać. Powracają jako dolegliwości somatyczne, sny, problemy psychiczne, różnego rodzaju awersje. By się ich pozbyć, trzeba je przeżyć na nowo. Zatem do wyleczenia wyparcia potrzebny jest terapeuta. Jeśli pracuje on w nurcie Gestalt, będzie dążyć do tego, by jego pacjent w bezpiecznych warunkach przeżył zalegające emocje. To pierwszy stopień do ich kontroli. Z kolei entuzjaści psychoanalizy korzystają z metod jak interpretacja snów, czynności pomyłkowych, wolnych skojarzeń czy hipnozy, jednak w innych kręgach mogą one wzbudzać kontrowersje.

Natomiast wątpliwości nie ulega, że osoby stosujące wyparcie powinny zgłosić się do specjalisty i przepracować z nim to, co drzemie w ich nieświadomości, ponieważ jest to jedyna możliwość, by rozpocząć drogę rozwoju emocjonalnego, który podnosi jakość życia i poprawia samopoczucie.


Zdjęcia:

Photo by Kyle Glenn on Unsplash

Photo by Kyle Glenn on Unsplash

Photo by Michael Dziedzic on Unsplash

Photo by Abishek on Unsplash

Photo by Jr Korpa on Unsplash


Zobacz również:

Jak działają mechanizmy obronne ego?

Zauważyłeś, że potrafisz sam wytłumaczyć sobie problematyczną sytuację, w której się znalazłeś? Albo bardzo szybko zapominasz o przykrym doświadczeniu, które właśnie Cię spotkało? To wszystko zasługa lub wina mechanizmów obronnyc...

Czytaj więcej

Projekcja, czyli kiedy swoje uczucia i poglądy przypisujesz innym osobom

Projekcja jest jednym z niedojrzałych mechanizmów obronnych, które chronią ludzką świadomość przed zagrażającymi informacjami. Jak wygląda i na czym polega?

Czytaj więcej

Dlaczego student przed egzaminem sprząta mieszkanie i idzie na imprezę? Na czym polega samoutrudnianie?

Samoutrudnianie to mechanizm obronny, którego celem jest utrzymanie dobrego mniemania o sobie. W praktyce sprowadza się do sabotowania własnego sukcesu. Na czym dokładnie polega?  

Czytaj więcej