Jak wygląda proces wchodzenia w rolę ofiary? Czyli, czym jest wiktymizacja
Redakcja Lumine

Osoby doznające przemocy domowej stopniowo wchodzą w rolę ofiar, co nazywa się procesem wiktymizacji. Jakie są jego poziomy?

Długotrwałe doznawanie przemocy rodzinnej sprawia, że maltretowana osoba porzuca swoją dotychczasową tożsamość na rzecz nowej - ofiary, którą kieruje syndrom wyuczonej bezradności. Może także rozwinąć się u niej PTSD oraz powoli poddaje się ona procesowi wiktymizacji. Jest to kolejny z mechanizmów przemocy w rodzinie, który weźmiemy pod lupę.

Wiktymizacja - co to jest?

Wiktymizacja jest procesem wchodzenia w rolę ofiary, w wyniku którego zmienia się jej tożsamość. Przebiega na trzech etapach, z czego najważniejsze jest, by podjąć działania na tym pierwszym, bowiem wówczas możliwe jest zatrzymanie całego mechanizmu.

Zobacz: Mechanizmy przemocy w rodzinie. Dlaczego ofiary nie uciekają od swoich sprawców?

wiktymizacja

Burzenie utrwalonych zachowań

Wskutek regularnego doznawania przemocy obraz życia i rzeczywistości ofiary zaczynają się rozpadać. Traci zatem poczucie bezpieczeństwa, porządku życia, zaufania do świata i siebie samej. Zaczyna się buntować, jest zrozpaczona, czuje krzywdę i ma poczucie niesprawiedliwości. Skłania ją to do poszukiwania pomocy, ponieważ chce przerwać sytuację, w której się znalazła. I tutaj w zależności od reakcji bliskich jej osób zależy, co wydarzy się dalej. Jeśli otrzyma wsparcie i zgłosi się do specjalisty, zatrzyma proces wiktymizacji. Musi jednak wprost usłyszeć, że jest ofiarą maltretowania i bezprawnej przemocy.

Wtórne zranienie

Jeśli nie wydarzy się to, o czym pisaliśmy w pierwszym poziomie wiktymizacji, czyli ofiara nie uzyska wsparcia i pomocy od swojego otoczenia albo będzie samodzielnie poszukiwać pomocy, której nie otrzyma, zostaje dodatkowo zraniona. Z kolei poprzez sprytną manipulację oprawcy, osoby, które pozostały w jej otoczeniu mogą przestać jej wierzyć w opowieści o mężu kacie, który w ich oczach jest czuły i kochający. W ten sposób prośba ofiary o pomoc spotyka się z krytyką, brakiem zaufania i obwinianiem. Taki stan rzeczy dodatkowo rani ją, mówimy zatem o wtórnym zranieniu, którego doświadcza od swojego otoczenia. Odmowa pomocy sprawia, że ofiara może być podirytowana, rozdrażniona, ale i pogłębia jej bezradność. Skoro zawiodły jej próby wyrwania się od sytuacji, w której się znalazła, zaczyna się do niej dostosowywać.

Zobacz: Kiedy ofiara zakochuje się w oprawcy. Czym jest syndrom sztokholmski?

wiktymizacja co to jest

Przyjęcie tożsamości ofiary

Brak pomocy ze strony otoczenia i powtarzające się akty przemocy w domu sprawiają, że już niewydolny system radzenia sobie z problemami ofiary, przestaje działać. Zaczyna przystosowywać się ona do roli i już się nie broni. W jej głowie rodzi się pogląd, że bycie workiem treningowym kata jest jej przeznaczeniem. Obwinia się i nie oczekuje już zmian na lepsze. Wraz z poczuciem nadziei, traci poczucie godności. Niezależnie od tego, jakich urazów doświadcza, chce przetrwać, choć zdarzają się i takie przypadki, w których na tym etapie ofiara chce zabić siebie lub swojego oprawcę.

By nie dopuścić do ostatniego etapu wiktymizacji konieczna jest świadomość mechanizmów przemocy domowej oraz zgłoszenie się po pomoc - do bliskich, specjalisty czy kontakt z Niebieską Linią. Z kolei każdy z nas nigdy nie powinien podważać słów osoby, która skraży się na maltretowanie w domu, by nie dopuścić do sytuacji opisanej w drugim poziomie wiktymizacji.

wiktymizacja poziomy


Zdjęcia:

Photo by Aliyah Jamous on Unsplash

Photo by Andrik Langfield on Unsplash

Photo by Gabriel Benois on Unsplash

Photo by Noah Buscher on Unsplash


Zobacz również:

Gaslighting - jak rozpoznać najbardziej wyrafinowaną formę przemocy psychicznej?

Gaslighting to nic innego jak ciągła manipulacja sprawiająca, że ofiara przestaje odróżniać fikcję od prawdy, a nawet zaczyna wierzyć we wmawiane jej zaburzenia psychiczne.

Czytaj więcej

Mechanizmy przemocy w rodzinie. Dlaczego ofiary nie uciekają od swoich sprawców?

Związki, w których występuje przemoc są niezwykle trwałe. Mają na to wpływ specyficzne mechanizmy przemocy. Na czym polegają?

Czytaj więcej

Jak wygląda proces wchodzenia w rolę ofiary? Czyli, czym jest wiktymizacja

Osoby doznające przemocy domowej stopniowo wchodzą w rolę ofiar, co nazywa się procesem wiktymizacji. Jakie są jego poziomy?

Czytaj więcej