Uwaga, uwaga - czym jest i jakie są jej rodzaje?
Redakcja Lumine

Uwaga to zdolność do selekcjonowania bodźców, które napływają do ludzkiego mózgu ze świata zewnętrznego. Pomaga skupiać się na tym, co ważne i ignorować nieistotne sygnały. Jakie są jej rodzaje?

Uwaga jest nieodłącznym elementem codziennego ludzkiego życia. Wyobraź sobie sytuację, w której chcesz poczytać gazetę w kawiarni, ale ulicą przejeżdża karetka na sygnale. Momentalnie odrywasz się od treści. Możliwe, że jeśli otacza Cię dużo innych klientów, którzy prowadzą rozmowy, w ogóle nie możesz skupić się na tym, co chciałbyś przeczytać. To właśnie jest uwaga. Ale to nie koniec. Uwaga to także czujność - np. skupiasz ją na drodze, gdy jedziesz samochodem.

Jako że uwaga stanowi ważny element naszej codzienności, poświęcimy jej kilka wpisów. Niniejszy będzie wprowadzeniem w temat i opisem zagadnienia oraz wskazaniem rodzajów i cech uwagi, z kolei w kolejnych artykułach porozmawiamy o technikach zwiększających jej podzielność oraz jej przeciwieństwie, czyli roztargnieniu.

uwaga co to jest

Uwaga - czym jest?

Uwaga to zdolność do selekcjonowania bodźców ze świata zewnętrznego. Jest to cecha procesów poznawczych pozwalająca skierować świadomość na określony bodziec. Uwaga nie tylko pozwala wybrać dane, na których należy się skupić, ale i zapobiega przeciążeniu informacyjnemu.

Rodzaje uwagi

Jeśli jesteś w pracy, celowo kierujesz swoją uwagę na wykonywanie obowiązków, jednak gdy do pomieszczenia wejdzie Twoja koleżanka i nagle głośno kichnie, automatycznie i mimowolnie odrywasz się od zadania i skupiasz na tym, co właśnie miało miejsce w Twoim najbliższym otoczeniu. I już w tym momencie rozrysowuje się nam podział na dwa rodzaje uwagi - mimowolną, która uruchamiana jest przez nieoczekiwane zmiany i dowolną, która jest celowa i świadoma.

uwaga rodzaje

Uwaga mimowolna

Uwaga mimowolna zostaje wywołana bez udziału świadomości człowieka, inicjuje ją bodziec - dźwięk, ruch, kontrast, kształt czy obraz, który zostaje przetworzony przez ludzki mózg.

Uwaga dowolna

Uwaga dowolna to świadoma koncentracja na zadaniu, przedmiocie czy innym bodźcu. To, człowiek decyduje, na jaki obiekt ją skieruje.

Uwaga wtórna

Uwaga wtórna łączy w sobie cechy dowolności i mimowolności. Mówimy tutaj o sytuacji, w której człowiek koncentruje się na danym zadaniu, ale zostaje przez nie tak pochłonięty, że nie wymaga ono wysiłku, a dobiegające z zewnątrz bodźce nie są go w stanie od niego odciągnąć.

uwaga mimowolna

Cechy uwagi

Mówiąc o cechach uwagi, mamy na myśli tę dowolną. Przypisuje się jej właściwości jak trwałość, zakres, podzielność i przerzutność.

Trwałość uwagi należy rozumieć jako zdolność skoncentrowania się na danym zjawisku bez przerwy przez dłuższy czas. Mamy z nią do czynienia przy różnego rodzaju akcjach np. przy oglądaniu filmu czy wydarzenia sportowego. Zapewne doskonale wiesz o tym, jak pochłonąć może film czy serial. Ma to związek z faktem, że trwałość uwagi jest większa, gdy obiekt jest w ruchu. Z kolei maleje, gdy przedmiot, na którym należy się skupić, jest nużący. Trwałość uwagi potrzebna jest w zawodach, w których oderwanie się od pracy, może być równoznaczne z błędem np. u lekarzy czy korektorów.

Zobacz: Czym jest koncentracja i jakie są przyczyny problemów ze skupieniem uwagi?

uwaga cechy

Zakres uwagi nazywany jest również pojemnością i sprowadza się do ilości obiektów, na których należy być skupionym. Dobra wiadomość to ta, że nad tą cechą uwagi można pracować. Właściwość tę doskonale wykorzystuje się w mediach - zwróć uwagę na tytuły napisane wielką czcionką oraz innym jej kolorem.

Podzielność uwagi polega na możliwości jej jednoczesnego skupienia na więcej niż jednej czynności. Jest to cecha pożądana, ponieważ pozwala na efektywniejsze wykonanie obowiązków. Jest konieczna w zawodach medycznych, a także w transporcie.

Przerzutność uwagi to możliwość szybkiego jej przeniesienia z jednego obiektu na inny. Jest cechą indywidualną i gdy jedna osoba bez problemu szybko przejdzie od jednej czynności do drugiej, ktoś inny będzie potrzebował na to więcej czasu. Doskonale to widać na przykładzie uczniów.


Zdjęcia:

Photo by Markus Spiske on Unsplash

Photo by Stefan Cosma on Unsplash

Photo by Natasha Brazil on Unsplash

Photo by Waldemar Brandt on Unsplash

Photo by Paolo Bendandi on Unsplash


Zobacz również:

Czym jest koncentracja i jakie są przyczyny problemów ze skupieniem uwagi?

Koncentracja jest umiejętnością świadomego skupienia uwagi i utrzymania jej na konkretnym przedmiocie, zjawisku czy zadaniu. Jakie są przyczyny problemów z koncentracją?

Czytaj więcej

5 ćwiczeń na poprawę koncentracji

Koncentracja to umiejętność, którą można wyćwiczyć. Chcesz poprawić swoje skupienie, poznaj 5 prostych ćwiczeń.

Czytaj więcej

Pomaganie w czasie walki z epidemią. Korzyści płynące z czynienia dobra.

Sytuacja epidemii koronawirusa stawia nas w wielu ciężkich sytuacjach. Informacje które do nas napływają są negatywne i budzą niepokój. Wielu z nas zostaje samych w dramacie jaki ich dotyka. Czy jednak nie możemy na nikogo liczyć? Jak s...

Czytaj więcej