Jak skończyć z lękiem przed strzykawkami i ogryzaniem paznokci? Poznaj terapie oparte na warunkowaniu klasycznym
Redakcja Lumine

Jak wyglądają terapie wykorzystujące warunkowanie klasyczne? Poznaj istotę systematycznej desensytyzacji i terapii awersyjnej.

Terapie behawioralne opierają się na założeniu, że pewne niepożądane zachowania zostały wyuczone i, co za tym idzie, mogą także zostać oduczone. Zatem nieśmiałość, nerwice czy fobie można zwalczyć wykorzystując warunkowanie klasyczne. Właśnie tak działa systematyczna desensytyzacja i terapia awersyjna.

Behawioryści nie wnikają w motywy i myśli człowieka, a skupiają się na tym, jak mogą pomóc swoim pacjentom w pozbyciu się problemowych zachowań. Starają się zrozumieć, jak nabyli oni swoje niepożądane nawyki i jakimi wzorcami mogą je zastąpić. Do dwóch najpopularniejszych sposobów zmieniania zachowań w myśl tego nurtu zaliczymy systematyczną desensytyzację oraz terapię awersyjną.

Przypomnijmy, że warunkowanie klasyczne to skojarzenie nowego bodźca z bodźcem bezwarunkowym. W ten sposób powstaje wyuczona reakcja człowieka na oba bodźce. Zatem strach można kojarzyć z ciemnością albo pająkami, a spokój z głębokim oddechem.

Terapie oparte na warunkowaniu klasycznym

Na czym polega systematyczna desensytyzacja?

Jej twórcą jest psychiatra Joseph Wolpe, który dowiódł, że fobie rozwijają się właśnie w oparciu o model klasycznego warunkowania oraz udowodnił, że układ nerwowy człowieka nie może być w tym samym czasie rozluźniony i wzbudzony. Na podstawie swoich obserwacji stworzył metodę terapeutyczną zwaną systematyczną desensytyzacją, która polega na stopniowym pobudzaniu rozluźnionego układu nerwowego bądź odwrotnie. Inaczej ujmując, chodzi o odwrażliwianie. Zatem praca z pacjentem zaczyna się tutaj na rozluźnianiu mięśni, a gdy pacjent jest już w stanie głębokiego relaksu, zostaje poproszony o wyobrażanie sobie działania bodźca, który wzbudza w nim strach. Odbywa się to w nieprzypadkowej kolejności, a w następujących po sobie etapach, które noszą nazwę hierarchii lęków. Czyli w pierwszej kolejności pacjent wyobraża sobie jeden element związany np. ze swoją fobią, a po jakimś czasie całą przyprawiającą go o ciarki sytuację.

W bardziej zaawansowanym procesie terapii mamy pacjenta, który w stanie relaksacji wyobraża sobie lękowe dla siebie sytuacje, a nawet się z nimi konfrontuje (tzw. ekspozycja). Ten model terapii wykorzystuje się w przypadku fobii specyficznych, społecznych oraz tych związanych ze sprawami seksualnymi.

systematyczne desensytyzacja

Na czym polega terapia awersyjna?

O ile przy desensytyzacji mówiliśmy o bodźcach, których pacjent się boi, to w przypadku terapii awersyjnej mowa o tych sytuacjach, które go pociągają mimo swojej społecznej szkodliwości. Czyli tę metodę wykorzystamy w leczeniu uzależnień, dewiacji seksualnych, tendencji przemocowych lub jeszcze innych szkodliwych zachowań. Ona również opiera się na modelu klasycznego warunkowania z tym wyjątkiem, że bodźce, które popychają pacjenta do czynu społecznie niepożądanego łączy się z bodźcem awersyjnym, czyli nieprzyjemnym. W takiej sytuacji bezwarunkowe reakcje zostają zastąpione tymi warunkowymi, czyli alkohol zaczyna kojarzyć się z bólem głowy, palenie z dymem, obgryzanie paznokci z gorzkim smakiem lakieru. Ten rodzaj terapii jest stosowany w leczeniu uzależnień.

Tak wyglądają terapie oparte na warunkowaniu klasycznym, w kolejnym artykule pokażemy Ci, jak wyglądają te bazujące na warunkowaniu sprawczym.

terapia awersyjna


Zdjęcia:

Photo by Mathew MacQuarrie on Unsplash

Photo by Michael Longmire on Unsplash

Photo by Grzegorz Walczak on Unsplash

Photo by Marlon Lara on Unsplash


Zobacz również:

Jaka psychoterapia jest dla mnie odpowiednia? Rodzaje psychoterapii.

    Bez wątpienia decyzja o podjęciu psychoterapii należy do jednych z cięższych decyzji w życiu. Wstydzimy się, bo terapia postrzegana jest jako coś krępującego, o czym nie mówi się głośno. Coś dla ludzi z problemami wielkiego...

Czytaj więcej

Jaką terapię wybrać? Terapia poznawczo-behawioralna.

Kiedy w naszym życiu pojawiają się problemy z którymi sami nie potrafimy sobie poradzić, szukamy pomocy. I o ile, problemy są natury fizycznej łatwo wybrać specjalistę, gdy mamy do czynienia z psychiką już zdecydowanie trudniej. Sama decyzja o...

Czytaj więcej

Bardzo się boję. Czym jest fobia i jak ją leczyć?

Strach i lęk są zapisane w naturze każdego człowieka. Te wielowymiarowe odczucia u różnych ludzi przybierają różne postacie. Niebezpieczeństwo dla niektórych jest motywatorem i napędza do działania, a niekiedy u innych odbiera św...

Czytaj więcej