Strategie i metody leczenia zaburzenia osobowości unikającej
Redakcja Lumine

Zaburzenie osobowości unikającej utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie i mocno ogranicza spełnianie się w rolach wynikających z bliskich relacji, oraz interakcji zawodowych. Niestety, osoby z tym zaburzeniem rzadko decydują się na terapię. Jak wygląda terapia zaburzenia osobowości unikającej? Może zamiast uciekać mogą sobie pomóc ?

Osobowość unikająca

Spełnienie kryteriów osobowości unikającej daje możliwość diagnozy tego zaburzenia. Będzie to odczuwanie ciągłego i wszechogarniającego uczucia lęku oraz napięcia. Poczucie niedopasowania, braku kompetencji, beznadziejności i niższości w stosunku do innych osób. Poddawanie się ciągłej krytyce wewnętrznej oraz nadmierna wrażliwość na krytykę otoczenia. Popadanie w uczucie odrzucenia i niechęci wobec innych osób. Brak emocjonalnych, bliskich związków wynikający ze strachu związanym z uczuciem braku akceptacji. Powyższe elementy ograniczają możliwości rozwoju, swobodnego działania, oraz budowania relacji z innymi, gdyż budzą lęk przed krytyką, odrzuceniem i brakiem akceptacji. I pomimo potrzeby bliskości i tworzenia związków, rezygnują z własnych potrzeb i unikają relacji społecznych czy interakcji zawodowych. Na dłuższą metę czas spędzony w samotności, lęku i niepokoju, oraz poczucie życia uciekającego przez palce, powoduje występowanie dodatkowych zaburzeń psychicznych takich jak depresja czy zaburzenia obsesyjno-kompulsywne z którymi już jest tym osobom na tyle ciężko że decydują się na psychoterapię.

Osoby z zewnątrz i bliskiego otoczenia również rzadko widza problem zrzucając to na bycie introwertykiem lub postrzegając osoby z zaburzeniem osobowości unikającej jako osoby wycofane, lękliwe i nieśmiałe twierdząc, że wynika to z ich charakteru. Powoduje to, że osoby unikające zostają nadal na uboczu nie realizując się w relacjach społecznych. A każda zmiana sytuacji jak zmiana szkoły, pracy lub która związana jest z kontaktem z innymi, nasila lęk i uczucie niepasowania do społeczeństwa lub strach przed krytyką lub odrzuceniem.

Charakterystyka osobowości unikajacej: Osobowość unikająca. Dlaczego osoby z tym zaburzeniem ciągle ratują się ucieczką?

terapia osobowości unikajacej

Pomoc terapeutyczna w zaburzeniu osobowości unikającej

Sposób postrzegania siebie przez osoby z zaburzaniem osobowości unikającej jest mocno zniekształcony, brakuje im wiary w siebie, oraz ulega wewnętrznej krytyce. Ich strach przed odrzuceniem oraz krytyką jest z pewnością przeszkodą do nawiązania współpracy z psychoterapeutą, oraz tworzy przeszkodę w tworzeniu relacji terapeutycznej z racji braku zaufania i wymagania otwartości wobec terapeuty. Gdy już osoby z zaburzeniem osobowości unikającej zdecydują się na terapię są zmotywowani, bardzo chcą zmienić swoje życie. Ich terapia nie należy do rzeczy łatwych. Osobowość unikająca za wszelka cenę chce przecież ukryć się przed światem w obawie przed odrzuceniem i krytyką. W terapii niestety ucieczka nie jest możliwa, tu należy dzielić się i odsłaniać nasze myśli co zdecydowanie dla osób z osobowością unikającą jest ogromnym wyzwaniem. Aby terapia była udana musi być zbudowana trwała więź terapeutyczna, oparta na zaufaniu i akceptacji.

Kryteria diagnostyczne zaburzenia osobowości: Kryteria diagnostyczne osobowości unikającej

strategia leczenia osobowości unikającej

 

Strategie działania pomocne w leczeniu zaburzeń osobowości unikajacej

Osoby unikające większość swoich obaw blokujących i utrudniających poprawę ich życia generują poprzez lęk i automatyczne, krytyczne myśli pojawiające się w ich głowach dotyczące danych sytuacji czy osób. Świetnym wyborem byłaby dla nich terapia grupowa. Gdzie oprócz zmiany myślenia uczyliby się zachowań w zwyczajowych kontaktach interpersonalnych. Jednak częściej decydują się na terapię indywidualną. Z racji poczucia większego komfortu i poczucia bezpieczeństwa. Najczęściej jest to terapia w nurtach poznawczo behawioralnym lub długotrwała terapia psychodynamiczna. Oba z nurtów mają potwierdzone badania dotyczące skuteczności w leczeniu zaburzeń osobowości. Jednocześnie pozwalają na odkrycie i ukazanie źródła problemu, oraz naukę właściwych wzorców zachowań. Ciekawym rozwiązaniem i wsparciem dla osób z zaburzeniem osobowości unikającej jest terapia uważności. Zatrzymanie się i skupienie na danej chwili, bez rozmyślania i oceniania jest dobrym rozwiązaniem dla osób które zamartwiają się negatywnie oceniając sytuacje i osoby będące w ich otoczeniu. Praktykowanie świadomie uwagi na teraźniejszości, daje możliwość zatrzymania negatywnych obrazów związanych z krytyką i odrzuceniem, co zmniejsza uczucie niepewności. Celem terapii jest pokazanie jak działają myśli automatyczne i jaki wpływ mają na funkcjonowanie jednostki. A także to, że często nie są one faktami, tylko są mylną interpretacją sytuacji. A dopisywanie im negatywnych i krytycznych ocen tyko wpędza ich w odczuwanie lęku, oraz ucieczkę przed odczuwanymi bezpodstawnie emocjami. Poznanie myśli automatycznych oraz nauczenie się ich oceny i weryfikacji otwiera możliwości do zmiany i możliwości kontroli i podważania ich. W leczeniu osobowości unikającej najczęściej stosuje się metody terapii poznawczej podobnie jak leczeniu depresji, uzależnień czy zaburzeń lękowych. Terapia polega na zapisywaniu i obserwacji myśli automatycznych, oraz weryfikacji ich. Równie ważnym elementem w terapii będzie szukanie i podważanie założeń powodujących je, oraz weryfikacja ich zgodności z faktami. Wprowadzając dialog kierunkowany w terapii, terapeuta pomaga odkryć osobie z zaburzeniem wady unikania, mniejsze prawdopodobieństwo osiągania swoich celów czy strategii swojego schematu działania w sytuacjach stresowych. Aby wypracować w sobie tolerancje na odczuwanie negatywnych emocji nierzadko osoby z zaburzeniem osobowości unikającej musi je przeżyć. Duże znaczenie w terapii osobowości unikającej ma ekspozycja. To trudne zadanie dla osób, które przez całe swoje życie unikają sytuacji i zdarzeń gdzie czują lęk. Podczas ekspozycji musi stawić czoła swoim automatycznym myślom oraz negatywnym emocjom. Jednak warto próbować, bo efekty i trening daje dobre rezultaty w leczeniu zaburzenia osobowości unikającej. Wiele osób unikających w momencie podjęcia psychoterapii ma małe doświadczenie w relacjach interpersonalnych i społecznych. Dlatego treningi pewnych zachowań i ekspozycji powinny być systematyczne i wzmacniane poprzez analizę oraz podważanie myśli automatycznych, które kierują ich w stronę utartego schematu ucieczki.

Pomoc farmakologiczna może wspierać psychoterapię. Stosuje się ją gdy równolegle występuje nasilona depresja, lęki lub stany psychotyczne.

Zaburzenia osobowości są schorzeniami mocno wpływającymi na funkcjonowanie chorych. Ich działania destrukcyjne wobec swojego życia, oraz obniżające nie tylko komfort, jak i rozwój w życiu jest czynnikiem który powinien być motywacją do zmian. A psychoterapia i coraz lepsze metody terapeutyczne zaburzeń osobowości są nadzieją na poprawę funkcjonowania w społeczeństwie, oraz innych obszarach życia.


Zdjęcia:

Photo by Mathieu Stern on Unsplash

Photo by Hans-Peter Gauster on Unsplash

Photo by Nijwam Swargiary on Unsplash


Zobacz również:

Jaka psychoterapia jest dla mnie odpowiednia? Rodzaje psychoterapii.

    Bez wątpienia decyzja o podjęciu psychoterapii należy do jednych z cięższych decyzji w życiu. Wstydzimy się, bo terapia postrzegana jest jako coś krępującego, o czym nie mówi się głośno. Coś dla ludzi z problemami wielkiego...

Czytaj więcej

Co zrobić kiedy podejrzewam depresję? Pierwsze kroki w leczeniu depresji.

Depresja nazywana „chorobą cywilizacyjną”, to choroba myśli i emocji, przewlekłe i długotrwałe obniżenie nastroju. Często niesie za sobą szereg objawów fizycznych, które wcale na to schorzenie nie wskazują. Według Światowej...

Czytaj więcej

Jaką terapię wybrać? Terapia Gestalt.

Rodzajów terapii jest wiele, a każda z nich ma inne założenia, techniki, odmienne cele oraz charakteryzuje się niejednakowym sposobem pracy z pacjentem. Wybór, która z nich jest najbardziej odpowiednia w ostateczności należy od n...

Czytaj więcej