Terapia uzależnień. Gdzie szukać pomocy.
Redakcja Lumine

Nikt z nas nie planuje uzależnienia i wpadnięcia w szpony nałogu. Nie chcemy być alkoholikiem, czy hazardzistą. Często myślimy, że problem nas nie dotyczy. A linia pomiędzy normalnością a uzależnieniem jest bardzo cienka, bo odwrotnością samego uzależnienia jest umiarkowanie. 
Każdy z nas zna uczucie „luzu”, czy „euforii”, takie odczucia funduje nam lampka wina, wygrana w kasynie, nowe buty, czy uczucie spełnienia i rozluźnienia po fantastycznym seksie. Reguluje to nasz mózg wytwarzając dopaminę, uruchamiając układ nagrody. Podobne odczucia towarzyszą nam w początkach nałogu, później gdy uzależnienie staje się przymusem powoduje straty. Przyzwyczajamy się do danego przyjemnego stanu i po pewnym czasie chcemy więcej. I tak pudełko lodów staje się pocieszycielem w samotności i niepokoju, alkohol dodaje odwagi, a godziny pracy maskują niskie poczucie wartości. W obecnych czasach lista od czego możemy się uzależnić powiększa się w  zastraszającym tempie i tak nałogiem mogą stać się substancje takie jak alkohol, narkotyki, leki, lub nasze działania takie jak hazard, gry komputerowe, internet, seks, portale społecznościowe, zakupy, jedzenie a nawet uznany za samo zdrowie sport!  

 

Rodzaje uzależnień

Definicja uzależnienia, mówi o uzależnieniu od  substancji i zachowań, które wywołują w nas przymus ich brania, lub ich wykonywania. Występuje,  gdy tracimy kontrole nad przyjmowaniem danej substancji czy zachowań w konkretnym celu, oraz dominuje nad innymi działaniami, które wcześniej miały dla nas wartość. Całe nasze życie zostaje podporządkowane nałogowi i zaspokojeniu „głodu” związanego z brakiem znanych nam odczuć dających ulgę i przyjemność.
Czy można  wyjść z nałogu? Tak, ale najpierw trzeba się do niego przyznać i droga do wolności nie jest łatwa. To choroba, z którą  pozostaniemy do końca życia, tylko nie będziemy odczuwać jej negatywnych skutków, bo nauczymy się z nią żyć.


Spirala uzależnienia

Sam nałóg to pewnego rodzaju pułapka. Zaczyna się niewinnie, by objąć i podporządkować wobec siebie całe nasze życie. I zamiast rozwijać się i korzystać z oferowanych przez nie możliwości, nasz świat się kurczy. Zachowania dążą jedynie do zaspokojenia danego pragnienia. Do tego dochodzą przykre i niemiłe skutki w postaci odczuć fizycznych, gdy uzależnieniem jest substancja. Klin pomaga na kaca, skręt by przez chwilę nie czuć, i teraz nałóg ma podwójną robotę, bo oprócz, fundowania nam przyjemnego uczucia walczy z negatywnymi skutkami fizycznymi, gdy nasze ciało domaga się kolejnej dawki, trzęsące się ręce, ból głowy, zimne poty, teraz zrobimy wiele, by nie cierpieć. W przypadku uzależnień psychicznych występują zachowania agresywne, słaba wola, zachowania kompulsywne, pojawiają się obsesje i natręctwa, gdy nie jesteśmy w stanie w danej chwili wykonać danej czynności, która nam daje złudne poczucie przyjemności czy ulgi. Powyższe zachowania zatruwają  nam życie i uniemożliwiają funkcjonowanie i jakiekolwiek relacje, które mamy niszczą,  izolując nas od bliskich, krzywdząc także ich, czyniąc  osobami współuzależnionymi. 


Cele i rodzaje terapii w walce z nałogiem

Leczenie uzależnień to skomplikowany proces, ze względu choćby na rodzaje występujących nałogów. Nie ma jednej potwierdzonej dla wszystkich metod.  W leczeniu alkoholizmu, uzależnieniu od środków psychoaktywnych, stosuje się sprawdzone terapie. Dzieli się je na detoksację, terapię podstawową i terapię pogłębioną. Sam proces terapeutyczny skupia się na edukacji i resocjalizacji osoby uzależnionej, ma na celu zaprzestania przyjmowania substancji psychoaktywnych lub wykonywania nałogowych czynności, by móc wrócić do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie. Najcięższa praca jednak spoczywa na osobie uzależnionej, która musi przebrnąć trudną drogę do wolności i życia bez nałogu. Rola osoby uzależnionej sprowadza się do pełnego uczestnictwa w psychoterapii. Na przestrzeganiu zasad ośrodków leczących uzależnienia, otwartości w terapii, aktywnym uczestnictwie w terapii grupowej, warsztatach  oraz przede wszystkim gotowości na zmiany. Jest to trudne, bo nałóg jest podstępny i czai się by z każdym naszym  niepowodzeniem przypomnieć o sobie. 
Bardzo często terapia odbywa się w zakładach zamkniętych. Pierwszym etapem jest tzw „detoks” to jeden z trudniejszych etapów, gdyż osoby zgłaszające się na leczenie często maja zły stan fizyczny i opiera się to na wsparciu w powrocie do zdrowia a czasem życia. Oprócz tej funkcji najistotniejszym punktem tego etapu jest wzbudzenie motywacji do leczenia nałogu. Leczenie odwykowe może odbywać się w ośrodku zamkniętym, systemie dziennym lub ambulatoryjnym. Bardzo dobrą skuteczność w przypadku uzależnienia od alkoholu mają spotkania anonimowych alkoholików, pomagają utrzymać trzeźwość oraz stawiają na rozwój osobisty. Stosuje się tez czasem farmakoterapię np. Nalorex – uzależnienie od opiatów, Esperal dla uzależnienia alkoholowego. Jest to tylko rodzaj wspomagania dla psychoterapii gdyż najważniejszą i najbardziej skuteczną metodą wyjścia z uzależnienia jest zmiana sposobu  i podejścia do życia. 
Terapia podstawowa ma na celu edukację pacjenta dotyczącą uzależnienia. Uświadomienie skutków nadużywania środków psychoaktywnych, alkoholu, czy negatywnych zachowań. Przedstawienie  ich konsekwencji w różnych strefach życia, bo wiadomo, że otoczenie uzależnionej osoby również odczuwa niszczące skutki nałogu.  To na początku terapii pacjent,  musi zmierzyć się ze swoją słabością i skonfrontować z sytuacją wynikłą z uzależnienia.
 Kolejnym etapem jest nauka radzenia sobie z utrzymaniem abstynencji, zmiany podejścia do życia, nauka „życia na nowo”. Osoba uzależniona otrzymuje informacje o postępowaniu w przypadkach zagrażających powrotem do nałogu, radzenie sobie z emocjami, nauka budowania relacji oraz szukania grup wsparcia. Szuka się rozwiązań dla znalezienia zajęć i organizacji czasu, wzmacnia asertywność dla życia bez nałogu.
Bardzo dobre rezultaty w leczeniu uzależnień przynosi psychoterapia poznawczo – behawioralna daje podstawy do szukania alternatywnych myśli i sposobów zachowania w walce z nałogiem. 
Kolejną formą pomocy w leczeniu uzależnień jest Dialog motywujący, koncentruje się on na wsparciu do wydobywania i wzmacniania motywacji do zmiany. Zawiera cztery zasady : wyrażanie empatii oparte na szacunku i akceptacji w relacji terapeutycznej, rozwijanie rozbieżności czyli dążenie do zmiany przez ukazywanie różnic miedzy stanem obecnym a pożądanym, oraz poczucie własnej skuteczności to bardzo istotny czynnik zmiany w leczeniu uzależnień,  wzmacnia motywację i poczucie własnej kontroli nad działaniami w walce.
Często stosuje się terapię krótkoterminową skoncentrowaną na rozwiązaniu, uczy ona dążenia do celu skupiając się kontroli zachowań, relacji i myśli. 
Bardzo ważnym elementem w leczeniu uzależnień jest wsparcie społeczne oraz wzmocnienie więzi oraz stabilizacji sieci wsparcia dla uzależnionego.
Jak widać jest wiele metod do walki z nałogiem. Pamietajmy, że to długotrwały proces, jednak przebrnięcie przez kilkunastomiesięczną terapię daje szanse na poprawne funkcjonowanie i powrót do życia. 


Gdzie szukać pomocy?

Leczenie uzależnień w Polsce jest refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia, wymagane jest jednak skierowanie od lekarza rodzinnego lub psychiatry. Z takim skierowaniem udajemy się do  Ośrodka leczenia uzależnień. Może to być ośrodek o charakterze zamkniętym lub ambulatoryjnym.  Tam przed nami długa droga w procesie psychoterapii i odwyku do powrotu do życia bez nałogu. Jednak musimy mieć świadomość, iż w obecnym natężeniu występowania wielu uzależnień, ogromnym problemem są miejsca w takich ośrodkach. Często czas oczekiwania jest nawet kilkumiesięczny, co powoduje decyzję, o podjęciu leczenia w prywatnych ośrodkach.  

Uzależnienia są problemem dla osoby w nałogu jak i otoczenia  doświadczającego negatywnych skutków związanych z nałogiem. W obecnych czasach gdzie zacierają się relacje i wzrastają wymagania łatwo traktować nałóg jako sposób radzenia sobie problemami, które nas spotykają. 
Zachowania z pozoru dające nam chwilową ulgę, stają się szkodliwym nawykiem. Coraz młodsze osoby uzależniają się od wirtualnego świata, gdzie zaspokają potrzebę bliskości, idealne życie z portali społecznościowych wpędza nas w poczucie niższości i szukamy pocieszenia w negatywnych zachowaniach czy środkach odurzających. Kiedy wpadniemy w sidła nałogu wzrasta w nas poczucie winy i obawiamy się prosić o pomoc. Uzależnienia kojarzą się z alkoholem i narkotykami oraz z  osobami o słabej woli i z bardzo negatywnym obrazem w społeczeństwie. A uzależnić może się każdy i naprawdę uzależnić się można od wszystkiego. Odwagą jest stawienie czoła nałogowi.


Zdjęcia:

Photo by Josh Marshall on Unsplash


Zobacz również:

Terapia uzależnień. Gdzie szukać pomocy.

Nikt z nas nie planuje uzależnienia i wpadnięcia w szpony nałogu. Nie chcemy być alkoholikiem, czy hazardzistą. Często myślimy, że problem nas nie dotyczy. A linia pomiędzy normalnością a uzależnieniem jest bardzo cienka, bo odwrotnością samego uzale...

Czytaj więcej

Bulimia- zamknięty krąg

Ogromna potrzeba atrakcyjności  jaki wymuszają na nas kanony serwowanego w mediach piękna, popycha, najczęściej kobiety, do działań związanych z utrzymaniem szczupłej sylwetki. I o ile sama nadwaga i otyłość, także niesie za sobą negatywne skutk...

Czytaj więcej

Kiedy myśli i zachowania seksualne wymykają się spod kontroli – kompulsywne zachowania seksualne

Obsesyjne myśli, uczucia i zachowania związane z seksem, które nie pozwalają Ci normalnie funkcjonować? Skutecznie utrudniają zbudowanie zdrowego związku, życie rodzinne i zawodowe. Takim problemem są właśnie kompulsywne zachowania seksualne,...

Czytaj więcej