Ślepota pozauwagowa, czyli dlaczego czasem nie widzisz rzeczy, które masz przed nosem?
Redakcja Lumine

Ślepota pozauwagowa to zjawisko, przez które człowiek nie dostrzega rzeczy, które znajdują się w polu jego widzenia. Jakie są jego konsekwencje?

Kierowca, który potrącił pieszego albo wjechał w mijający go samochód, tłumaczy się, że nic nie widział? Policjant pozwolił uciec poszukiwanemu z miejsca przestępstwa? Takie sytuacje można podsumować znanym powiedzeniem, że najciemniej jest po latarnią. Jednak psychologia tłumaczy je zjawiskiem zwanym ślepotą pozauwagową.

Ślepota pozauwagowa - co to jest?

Terminu tego po raz pierwszy użyli Arien Mack i Irvin Rock w 1992 roku. Duet psychologów określił tym mianem sytuacje, w których człowiek nie widzi pewnych rzeczy mimo że znajdują się centralnie w zasięgu jego wzroku. Zwykle ma to miejsce w przypadkach, kiedy nie spodziewają się ujrzeć czegoś nieoczekiwanego np. na trasie.

Jak nietrudno się domyślić, temat stał się dosyć popularny w światku psychologów i skłonił specjalistów do prowadzenia kolejnych badań. Najsłynniejszym zdecydowanie jest eksperyment z gorylem (Simons, Chabris, 1999). Zadaniem badanych było obejrzenie filmiku, w którym dwie grupy osób - w czarnych i białych koszulkach - podają sobie piłkę do kosza oraz zliczenie, ile razy odbiła się ona od ziemi. Okazało się, że ponad połowa respondentów nie zobaczyła, gdy wśród grających pojawił się człowiek przebrany za goryla. Wnioski? To, co widzisz, a to, co znajduje się w polu Twojego widzenia, jest ściśle uzależnione od Twojej uwagi.

Zobacz: Pomyłka freudowska, czyli czym jest analiza czynności pomyłkowych?

Z kolei w badaniach Hymana z 2009 roku, respondenci zostali podzieleni na cztery grupy, które miały wykonywać kolejne zadania: rozmawiać przez telefon, słuchać muzyki, spacerować samotnie, spacerować w parze. Okazało się, że osoby prowadzące konwersację przez komórkę nie zauważyły przejeżdżającego obok nich klauna na motorze, co można przełożyć na analogiczną sytuacje, gdy kierowca jedzie samochodem i rozmawia przez telefon. Dopóki nikt nie wyskoczy mu przed maskę, prawdopodobnie będzie sobie radzić. Natomiast, jeśli do jezdni zbliża się np. sarna czy kot, pewnie w ogóle ich nie dostrzeże.

ślepota pozauwagowa

Ślepota pozauwagowa - przyczyny

Skąd bierze się ślepota pozauwagowa? Zjawisko to dotyczy każdego z nas, ale niestety specjaliści nie odnaleźli jego konkretnych źródeł. Wskazują jednak na zapobieganie przeładowaniu poznawczemu, czyli sytuacji, w której człowiek dostrzegałby wszystko, co znajduje się w zasięgu jego wzorku. Gdyby faktycznie tak było, to skupienie uwagi byłoby rzeczą niemożliwą. Przykładowo - jesteś w pracy, open space, 20 pracowników, gdybyś nie odciął się od ich rozmów, szczegółów i detali w pomieszczeniu, nie byłbyś w stanie odpisać nawet na maila! Albo gdybyś chciał poczytać książkę, bez zjawiska ślepoty pozauwagowej, nie mógłbyś nawet prześledzić jednej linijki tekstu. Badacze wiążą również to zjawisko z zaburzeniami psychicznymi np. ADHD.

Zobacz: Deprywacja sensoryczna, czyli co dzieje się z mózgiem odciętym od zmysłów?

ślepota pozauwagowa co to jest

Ślepota pozauwagowa - konsekwencje

Można zatem stwierdzić, że ślepota pozauwagowa jest potrzebna, jednak z drugiej strony może prowadzić do wspomnianych na wstępie wypadków samochodowych. Bez niej nie istniałby także zawód iluzjonisty. Ma zatem dobre i złe strony, a w zniwelowaniu tych drugich może pomóc świadomości istnienia tego zjawiska.

ślepota pozauwagowa konsekwencje


Zdjęcia:

Photo by Milan De Clercq on Unsplash

Photo by Devon Janse van Rensburg on Unsplash

Photo by Karsten Würth on Unsplash

 


Zobacz również:

Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu

Dlaczego powrót do pracy po urlopie jest taki ciężki? Za złe samopoczucie po weekendzie i powrocie do pracy po świątecznej przerwie odpowiada efekt kontrastu. Czym jest i jak go uniknąć?

Czytaj więcej

Błędy poznawcze - poznaj je, a będziesz wiedzieć, jak ich unikać i obiektywnie oceniać zdarzenia

Błędy poznawcze to nieracjonalne spostrzeganie rzeczywistości, które wpływa na ludzkie rozumowanie, postawy, emocje i zachowanie. Dzięki ich poznaniu można oderwać sytuację od kontekstu i podejmować lepsze w skutkach decyzje.

Czytaj więcej

Czym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

Efekt następnego w kolejce jest błędem poznawczym polegającym na tym, że osoba, która zaraz ma zaprezentować swoje zdanie, nie skupia się na tym, co mówią inni, bo przygotowuje się do własnej prezentacji. Jak wpływa to na burzę m&o...

Czytaj więcej