Schizofrenia - co to jest? Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można całkowicie się z niej wyleczyć?
Redakcja Lumine

Schizofrenia kojarzy się z urojeniami i omami oraz brakiem kontaktu z rzeczywistością. Jakie są jej przyczyny, objawy i jak można ją leczyć? Czy można całkowicie się z niej wyjść?

Nie bez przyczyny schizofrenia nosi miano najpoważniejszej choroby psychicznej, nie tylko uniemożliwia choremu codzienne funkcjonowanie, ale i nie jest łatwa do leczenia. Szacuje się, że cierpi na nią ok. 1% społeczeństwa i choć najczęściej rozpoczyna się między 15. a 45. rokiem życia, zachorować mogą na nią zarówno osoby w podeszłym wieku, jak i dzieci. Czym dokładnie jest i jak ją rozpoznać?

Schizofrenia - co to jest?

Schizofrenia jest chorobą psychotyczną, czyli powoduje zniekształcenie odbierania rzeczywistości przez chorego. Jej nazwa powstała od słowa "schizis" oznaczającego "rozszczepić" i "phren" używanego w określeniu do umysłu. I choć termin ten wielu kojarzy się z rozdwojeniem jaźni, rozszczepienie, o którym mowa, następuje pomiędzy tym, co chory myśli, robi i czuje.

schizofrenia definicja objawy przyczyny leczenie

Schizofrenia - przyczyny

Pomimo faktu, że schizofrenia nieustannie stanowi obiekt badań specjalistów, do dzisiaj nie udało się im ustalić jej jednej przyczyny. Uznaje się, że jest ona chorobą uwarunkowaną wieloczynnikowo, a na jej pojawienie się wpływ mają zarówno geny, czynniki środowiskowe, a nawet zdarzenia, które miały miejsce w okresie życia płodowego. Omówimy teraz każdą z nich.

Zobacz: Jestem śledzony, a rodzina spiskuje przeciwko mnie. Czym charakteryzuje się osobowość paranoiczna?

Schizofrenia - przyczyny genetyczne

Naukowcy zauważyli, że ryzyko zachorowania na schizofrenię zwiększa się w przypadku osób, w których rodzinach ktoś wcześniej zmagał się już z tą chorobą. Prawdopodobieństwo zachorowania zależy od stopnia pokrewieństwa, przykładowo w przypadku bliźniąt jednojajowych, kiedy jedno z nich cierpi na schizofrenię, ryzyko, że zachoruje na nią drugi bliźniak wynosi nawet 50%. Badania pokazują także, że istnieją pewne geny i mutacje, które sprzyjają wystąpieniu zaburzenia.

Schizofrenia - przyczyny środowiskowe

Ryzyko zachorowania na schizofrenię zwiększają pewne czynniki środowiskowe, do których można zaliczyć stosowanie substancji psychoaktywnych, wychowanie w dysfunkcyjnej rodzinie czy doświadczanie prześladowania.

Zobacz: Cały świat mnie obgaduje. Co przeżywa osoba z urojeniami ksobnymi?

Schizofrenia - przyczyny związane z przebiegiem ciąży i porodem

Wspomnieliśmy o tym, że źródeł schizofrenii można szukać w wydarzeniach z życia prenatalnego i w samym porodzie. Mowa o infekcjach i komplikacjach prowadzących choćby do niedotlenienia mózgu.

Nie są to wszystkie możliwe przyczyny zachorowań, naukowcy zwracają także uwagę na czynniki biologiczne, czyli ilość neuroprzekaźników w układzie nerwowym, a dokładnie na poziom dopaminy. Badania pokazują, że w przebiegu schizofrenii w niektórych rejonach mózgu może dochodzić do nadczynności dopaminergicznej, a w innych do jej niedoboru.

schizofrenia definicja objawy przyczyny leczenie

Schizofrenia - objawy

Nie ma jednej drogi przebiegu schizofrenii, w zależności od pacjenta może ona mieć różne objawy i tempo rozwoju. Ze względu na różnorodność możliwych symptomów, wyróżnia się różne kategorie objawów – najprostszy podział to objawy pozytywne (wytwórcze) i negatywne (ubytkowe).

Pozytywne (wytwórcze) objawy schizofrenii

Do pierwszej grupy zaliczamy dolegliwości, których nie doświadczają osoby zdrowe, czyli omamy i urojenia. Ich tematyka jest różna (ksobne, prześladowcze).

Negatywne (ubytkowe) objawy schizofrenii

O negatywnych objawach schizofrenii mówimy wówczas, gdy zaburzona jest strefa funkcjonowania człowieka np. zaburzenie mowy, anhedonia, apatia, spowolnienie ruchowe, brak dbałości o własną higienę.

schizofrenia definicja objawy przyczyny leczenie

Jako że schizofrenia może objawiać się na różne sposoby, jeszcze nie wyczerpaliśmy listy jej objawów. Można również zaliczyć do nich:

- zaburzenia psychoruchowe,

- izolowanie się od bliskich osób i społeczeństwa,

- zaburzenia koncentracji, pamięci i uwagi,

- zaburzenia afektu.

Nie ma dwóch identycznych przebiegów choroby u pacjentów, gdy u jednego dominują objawy pozytywne, u drugiego mogą pojawiać się tylko negatywne. Taki stan rzeczy pozwolił badaczom na wyodrębnienie kilku rodzajów schizofrenii, którymi zajmiemy się w innym artykule. Na potrzeby niniejszego - wprowadzającego - wspomnimy o schizofrenii paranoidalnej, w której głównymi dolegliwościami są urojenia i omamy.

Zobacz: Ciągła potrzeba bycia w centrum uwagi. Jakie są objawy i przyczyny osobowości histrionicznej? Jak ją leczyć?

schizofrenia definicja objawy przyczyny leczenie

Schizofrenia leczenie

Pierwszym krokiem do wyleczenia schizofrenii jest jej dokładne rozpoznanie, którego dokonuje psychiatra. Posługuje się w tym celu specjalnymi skalami i kwestionariuszami. By zdiagnozować chorobę, konieczne jest utrzymywanie się jej objawów przez minimum miesiąc, bowiem trzeba rozróżnić schizofrenię od innych dolegliwości wysyłających podobne symptomy (np. stany po zażywaniu substancji psychoaktywnych, choroby afektywnej dwubiegunowej, osobowości typu borderline, zaburzeń metabolicznych, stwardnienia rozsianego i innych).

Leczenie schizofrenii przebiega dwutorowo. Konieczna jest farmakoterapia, której podstawą są leki przeciwpsychotyczne. Obok działań związanych z podawaniem leków niezbędne są działania terapeutyczne w postaci psychoterapii i psychoedukacji.

Jakie są rokowania dla schizofreników? Szacuje się, że około 1/3 chorych, którzy poddają się terapii, udaje się uzyskać taką poprawę stanu zdrowia, która umożliwia funkcjonowanie zbliżone do normalnego. U pozostałej 1/3 pacjentów widać poprawę, jednak nie jest ona satysfakcjonująca. U ostatniej części chorych nie udaje się uzyskać poprawy zdrowia.

schizofrenia definicja objawy przyczyny leczenie

Dodajmy, że leczenie schizofrenii trwa całe życie, bowiem nawet osobie, której leczenie można uznać za satysfakcjonujące, mogą przytrafić się nawroty wymagające leczenia ambulatoryjnego.

Wspomniana psychoedukacja w leczeniu polega na edukowaniu pacjenta i jego rodziny w temacie objawów i przebiegu choroby. Lekarz wyjaśnia, jakie są symptomy wskazujące na zaostrzenie czy nawrót schizofrenii i mówi, jak należy się wówczas zachować.

Psychoterapia zależy od objawów i nasilenia objawów. W przypadku młodych osób, bierze w niej udział także rodzina chorego, by nauczyć radzić sobie z problemem, a także identyfikować zachowania, które mogłyby przeszkodzić mu w powrocie do zdrowia.


Zdjęcia:

Photo by Haidar Rais on Unsplash

Photo by Sydney Sims on Unsplash

Photo by Daniel Tafjord on Unsplash

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Photo by Jeremy Perkins on Unsplash

Photo by JD Designs on Unsplash

Photo by Liz Sanchez-Vegas on Unsplash


Zobacz również:

Schizofrenia - co to jest? Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można całkowicie się z niej wyleczyć?

Schizofrenia kojarzy się z urojeniami i omami oraz brakiem kontaktu z rzeczywistością. Jakie są jej przyczyny, objawy i jak można ją leczyć? Czy można całkowicie się z niej wyjść?

Czytaj więcej

Jakie są rodzaje schizofrenii?

Schizofrenia jest ciężką chorobą psychiczną, której przebieg jest kwestią indywidualną i zależną od pacjenta. Różnorodność objawów i manifestowania dolegliwości przyczyniły się do wyodrębnienia jej różnych postaci. Czym ch...

Czytaj więcej