Schizofenia dziecięca - jak ją rozpoznać u dziecka?
Redakcja Lumine

Schizofrenia jest chorobą psychiczną atakującą nie tylko dorosłych, ale niestety i dzieci. Choć termin schizofrenia dziecięca budzi strach i przerażenie w rodzicach, im wcześniej zostanie rozpoznana, tym lepsze efekty przynosi terapia, dlatego tak istotne jest poznanie jej objawów.

Statystycznie na schizofrenię choruje jedna na sto osób, 5% z nich to dzieci. Ta choroba psychiczna dotyka także najmłodszych. Podstępnie przybiera objawy przypominające nastoletni bunt, dlatego może zdarzyć się, że zostanie zignorowana. Postaramy się dokładnie opisać jej symptomy, by uczulić wszystkich wychowawców i rodziców.

Specjaliści wyróżniają dwa rodzaje schizofrenii dziecięcej (choroba występuje dwukrotnie częściej u chłopców):

- VEOS (very early onset schizophrenia) to schizofrenia o bardzo wczesnym początku, kiedy do zachorowania dochodzi przed ukończeniem 13. roku życia,

- EOS (early onset schizophrenia) to schizofrenia o wczesnym początku, w której zaburzenia ujawniają się przed osiągnięciem przez chorego pełnoletniości.

Zobacz: Autyzm - co to jest, objawy, przyczyny, leczenie

schizofrenia dziecięca

Schizofrenia dziecięca - przyczyny

Niestety, powtórzymy tutaj informację, która wielokrotnie pojawiała się w naszych tekstach o zaburzeniach psychicznych. Przyczyny schizofrenii dziecięcej, podobnie jak wielu innych chorób psychicznych, nie zostały dokładnie poznane. Specjaliści wskazują na trudności, do których doszło jeszcze w okresie ciąży: ekspozycję matki na szkodliwe czynniki oraz stosowanie niedozwolonych substancji. Badania pokazują, że choroba atakuje częściej te dzieci, których rodzice lub inni członkowie rodziny doświadczali wcześniej zaburzeń psychotycznych. W przypadku nastolatków ryzyko zachorowania zwiększa stosowanie substancji psychoaktywnych. Nie można nie wspomnieć tutaj o czynnikach środowiskowych, zaniedbaniach rodzicielskich i traumatycznych wydarzeniach, do których doszło w dzieciństwie. Mogą one mieć decydujący wpływ na to, czy dziecko zachoruje na schizofrenię dziecięcą.

schizofrenia dziecięca

Schizofrenia dziecięca - objawy

Diagnoza schizofrenii dziecięcej bywa utrudniona poprzez brak wystąpienia nagłych objawów psychotycznych. Może rozwijać się bardzo dyskretnie, a kolejne symptomy pojawiają się z czasem. Przykładowo dziecko izoluje się od rówieśników i jest małomówne, jego rodzice wówczas nie utożsamiają jeszcze objawów z chorobą psychiczną. W niektórych przypadkach błędnie przypisują zachowanie pociechy młodzieżowemu buntowi.

Przypomnijmy, że przebieg schizofrenii jest dosyć indywidualny i dotyczy to zarówno dzieci jak i dorosłych. Objawy choroby można podzielić na kilka grup, co właśnie uczynimy i dokładnie opiszemy każdą z nich.

Objawy pozytywne (wytwórcze) schizofrenii dziecięcej

Objawy pozytywne prowadzą do nieprawidłowej oceny rzeczywistości. Zaliczamy do nich omamy i urojenia. Pierwsze z nich zwane również halucynacjami polegają na widzeniu przez dziecko sytuacji, scen czy przedmiotów oraz odbieraniu bodźców słuchowych i dotykowych, których nie ma w rzeczywistości. Oczywiście chory jest przekonany o ich prawdziwości i nie wierzy w zapewniania otoczenia, że są one nieprawdziwe.

Urojenia to fałszywe przekonania i myśli, które pacjent odbiera jako prawdziwe. Stwierdza się je zwykle u dzieci w wieku 6-7 lat. Dodajmy, że urojenia nie mogą występować u maluchów przed 6. rokiem życia, ponieważ ich procesy myślowe są niedojrzałe. Jednak już wówczas można zwrócić uwagę na identyfikację dziecka z przedmiotami czy zwierzętami oraz problemem z rozróżnianiem fantazji od rzeczywistości. Jeśli chodzi o urojenia u dzieci powyżej 6. roku życia początkowo są one proste i krótkotrwałe, z czasem przybierają jednak bardziej złożony i trwały charakter np. urojenia ksobne (w których chory przekonany jest, że cały świat interesuje się jego osobą); urojenia prześladowcze (dziecko jest przekonane, że świat i bliscy chcą je skrzywdzić); urojenia hipochondryczne (niesłuszne przekonanie o złym stanie własnego zdrowia); urojenia dysmorfofobiczne (zaburzenie obrazu własnego ciała).

schizofrenia dziecięca

Objawy negatywne (ubytkowe) schizofrenii dziecięcej

Objawy negatywne to osłabienie przeżywania, zmniejszona kreatywność i aktywność, ubogość myśli oraz wypowiedzi. Dziecko przejawiające negatywne symptomy schizofrenii dziecięcej może być spowolnione ruchowo (powoli mówi i się rusza), wycofuje się z codziennych aktywności (np. unika wieczornego prysznica), izoluje się od bliskich, jest małomówne lub w ogóle nie artykułuje dźwięków (mutyzm) albo wypowiada się bardzo ubogo, brak mu spontaniczności i celu, nie chce się bawić albo bawi się w sposób stereotypowy, ma problem z okazywaniem emocji i staje się "obojętne".

schizofrenia dziecięca

Dezorganizacja psychiczna w schizofrenii dziecięcej

Dezorganizacja psychiczna to rozregulowywanie funkcji psychicznych. W obszarze myślenia przejawia się w trudności zrozumienia przez dziecko tego, co dzieje się wokół niego, treści w jego głowie stają się chaotyczne i dziwaczne. W mowie dezorganizacja przejawia się w nielogicznych i niespójnych wypowiedziach. Chory może używać wymyślonych przez siebie słów i wypowiadać się o sobie w 3. osobie l. pojedynczej czy powtarzać w kółko te same wyrazy. W obszarze zachowań chaos psychiczny sprowadza się do wykonywania dziwnych gestów i ruchów, które są nieadekwatne do sytuacji np. powaga na przyjęciu urodzinowym, śmiech przy odwiedzinach babci w szpitalu.

Zobacz: Jakie są rodzaje autyzmu?

schizofrenia dziecięca

Zaburzenie zdolności poznawczych z schizofrenii dziecięcej

Zdolności poznawcze umożliwiają człowiekowi nabycie nowych umiejętności, natomiast ich dezorganizacja przejawia się w braku koncentracji i skupienia oraz trudności w przypominaniu wydarzeń i osób oraz nowych faktów. Dziecko doświadczające zaburzenia zdolności poznawczych przy schizofrenii dziecięcej może mieć problem z przypomnieniem sobie, co robiło godzinę wcześniej. Taki stan rzeczy utrudnia mu choćby wywiązywanie się z obowiązków szkolnych.

Zaburzenia nastroju w schizofrenii dziecięcej

Jednym z objawów schizofrenii dziecięcej mogą być wahania nastoju od przygnębienia do euforii. Na taki stan rzeczy wpływ mają doświadczane przez niego omamy i urojenia (np. przerażające halucynacje wywołają u niego smutek). Wyrażane przez dziecko emocje mogą być niedostosowane do sytuacji lub są niezgodne z jego nastrojem np. mimo głębokiego smutku nagle zaczyna się głośno śmiać.

Spectrum objawów w schizofrenii dziecięcej jest naprawdę szerokie. Prócz wymienionych wyżej symptomów uwagę rodziców powinny zwrócić również sygnały jak lęk, dziwaczne, a nieraz i makabryczne fantazje, natręctwa i odcięcie od rzeczywistości.

W kolejnym artykule opiszemy metody leczenia i rokowania schizofrenii dziecięcej.


Zdjęcia:

Photo by Edi Libedinsky on Unsplash

Photo by Caleb Woods on Unsplash

Photo by Anna Kolosyuk on Unsplash

Photo by Myles Tan on Unsplash

Photo by Anita Austvika on Unsplash

Photo by Kelly Sikkema on Unsplash


Zobacz również:

Schizofrenia - co to jest? Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można całkowicie się z niej wyleczyć?

Schizofrenia kojarzy się z urojeniami i omami oraz brakiem kontaktu z rzeczywistością. Jakie są jej przyczyny, objawy i jak można ją leczyć? Czy można całkowicie się z niej wyjść?

Czytaj więcej

Jakie są rodzaje schizofrenii?

Schizofrenia jest ciężką chorobą psychiczną, której przebieg jest kwestią indywidualną i zależną od pacjenta. Różnorodność objawów i manifestowania dolegliwości przyczyniły się do wyodrębnienia jej różnych postaci. Czym ch...

Czytaj więcej

Schizofenia dziecięca - jak ją rozpoznać u dziecka?

Schizofrenia jest chorobą psychiczną atakującą nie tylko dorosłych, ale niestety i dzieci. Choć termin schizofrenia dziecięca budzi strach i przerażenie w rodzicach, im wcześniej zostanie rozpoznana, tym lepsze efekty przynosi terapia, dlatego tak is...

Czytaj więcej