Wszystkie oblicza aktywnego schematu zależności i niekompetencji. Przełam to!

Jak poznać a później przełamać schemat zależności i niekompetencji? Jak zerwać z potrzebą bycia zależnym?

Mała Martynka bardzo często słyszała od zapracowanej mamy, żeby nie przeszkadzała. Była również wyręczana z wielu zadań domowych, ponieważ jej matka wybierała tę drogę jako prostszą i szybszą dla siebie. Dorosła Martyna od 10 lat pracuje na kasie w popularnej sieciówce sklepów spożywczych i choć nienawidzi swojej pracy, nie chce jej zmieniać, bo to wymagałoby od niej wysiłku. Skąd u niej wziął się schemat zależności i niekompetencji i jak może go przełamać?

Czym jest schemat zależności i niekompetencji?

Wkraczamy w kolejny obszar schematów - w najbliższym czasie przedstawimy Ci obszar osłabionej autonomii i braku dokonań, w którym aktywne są schematy jak zależność i niekompetencja, podatność na zranienie i zachorowanie, emocjonalne uwikłanie i porażka. To właśnie one przejawiają się w trudnościach odseparowania się od rodziny i utrudniają niezależne od bliskich funkcjonowanie.

Schemat zależności i niekompetencji to przekonanie, że nie jest się zdolnym do podjęcia właściwych decyzji odnośnie siebie samego. Posiadające go osoby mają wrażenie, że nie są w stanie podjąć trafnych wyborów, czują się niekompetentne i zależne. Wolą oddać swoje życie w ręce kogoś, kto będzie nim sterować. Choć odczuwają przez to zagubienie, nie chcą podejmować wysiłku, który zmieniłby ich sytuację.

Zobacz: Bądź przy mnie. Cechy osobowości zależnej.

Czym jest schemat zależności i niekompetencji?

Skąd bierze się schemat zależności i niekompetencji?

Dzieciństwo osób z tym schematem może być pełne krytyki np. "zostaw to, bo i tak zrobisz to źle", "nie przeszkadzaj", "do niczego się nie nadajesz" albo wprost przeciwnie nadmiernie wyręczająca i nadopiekuńcza postawa również może ten schemat zapoczątkować np. rodzice, którzy nie pozwalają dziecku samemu wracać ze szkoły, choć jego rówieśnicy już to robią. Winny będzie brak wsparcia samodzielności, jak i nadmierna krytyka oraz kwestionowanie wyborów dziecka np. "a nie mówiłem ci, że trzeba zrobić to inaczej?". Jeśli rodzic prezentuje swoim zachowaniem wszechwiedzącą i jedyną słuszną rację, dziecko również uczy się zależności.

Skąd bierze się schemat zależności i niekompetencji?

Jak rozpoznać schemat zależności i niekompetencji?

Zapewne znasz osoby, które nawet na pytanie "Masz ochotę na kawę czy herbatę", odpowiadają: "Obojętnie, wybierz za mnie". Schemat zależności i niekompetencji najlepiej widać po problemie, jakie posiadające go osoby mają z podejmowaniem wyborów. O ile decyzja trudniejsza, tym większe w nich napięcie i lęk. Dlatego po stokroć upewniają się, czy podejmują dobre decyzje i proszą bliskich o rady. Oczywiście zachowania osób ze schematem zależności i niekompetencji będą różnić się od ich stylu radzenia ze schematem:

- poddając się mu będą właśnie zależne od rad innych. Będą wiecznie pytać, jak się zachować i liczyć na to, że ktoś nimi pokieruje np. w związku przetrwają wszystko, by nie zostać zostawionym, a gdy to się ziści, to szybko znajdą kogoś, od kogo będą ponownie zależne;

- unikając schematu będą obstawać przy znanych, choć niekoniecznie korzystnych rozwiązaniach np. Martyna ze wstępu nie zmieni pracy, ponieważ wymagałoby to od niej wysiłku, a tak może utwierdzać się w poglądzie, że przez swoją niekompetencję nie znajdzie nowej, lepszej pracy;

- nadmiernie go kompensując będą dążyć do całkowitej samowystarczalności i niezależności i odczuwać niepokój przy podejmowaniu decyzji np. będą wolały szukać odpowiedzi w książkach i intrenecie zamiast poprosić kogoś o pomoc, ponieważ byłoby to dla nich o wiele bardziej stresujące.

Zobacz: Czujesz się gorszy i nieakceptowany? A słyszałeś o nieadaptacyjnych schematach?

Jak rozpoznać schemat zależności i niekompetencji?

Jak uwolnić się od schematu zależności i niekompetencji?

Po pierwsze - zauważać. Jak? Analizując swoje zachowanie w obliczu podejmowania decyzji. Czy czujesz napięcie i lęk? Czy kwestionujesz swoje wybory? Czy chciałbyś, żeby ktoś podjął je za Ciebie i pokierował Twoim życiem? Jeśli czujesz, że coś jest na rzeczy, to możliwe, że masz schemat zależności i niekompetencji. Jeśli go przełamiesz nabierzesz zaufania do swoich działań. Uda Ci się to osiągnąć poprzez odkrywanie obszarów, w których jesteś całkiem samodzielny. Teraz zastanów się, dlaczego akurat w nich sobie radzisz, w innych nie. Może uda Ci się przekierować siłę z jednego na drugi obszar. Zacznij podejmować wyzwania, ale małymi kroczkami np. Martyna ze wstępu jednego dnia może poprosić koleżankę pracującą w dziale HR o pomoc w przygotowaniu CV, drugiego je napisać, trzeciego poszukać ofert pracy itd. Konieczna jest też praca nad własnym lękiem - przydatne będą relaksacja, trening autogenny Schultza czy nauka oddychania przeponą. Poproś bliskich, by wspierali Twoją samodzielność np. zamiast udzielać Ci rad, niech dopingują Cię w podejmowaniu samodzielnych decyzji.


blog
Zobacz również