Czujesz się winny i wybrakowany? Poczytaj o schemacie wadliwości i wstydu

Czym jest schemat wstydu i wadliwości i jak go rozpoznać?

Gdy Bartek był mały marzył o tym, by być lekarzem, jednak w szkole nie szło mu najlepiej, a komunikaty typu: "jesteś leniwy", "przysparzasz samych problemów", którymi karmili go rodzice nie pomagały. Dzisiaj jako dorosły człowiek Bartek zatrzymał się w swoim rozwoju zawodowym, pracuje w firmie poligraficznej i w obawie przed porażką nie włącza się w ambitne projekty. Jaką rolę w jego życiu pełni schemat wadliwości i wstydu?

Czym jest schemat wstydu i wadliwości?

Schemat wadliwości, wraz z deprywacją emocjonalną, nieufnością/skrzywdzeniem i opuszczeniem tworzą tzw. obszar rozłączenia i odrzucenia. Osoby, u których się on uaktywnia nigdy nie doznały odpowiedniej ilości ciepła, miłości, bezpieczeństwa i opieki. W tym konkretnym przypadku pacjentom towarzyszy przekonanie, że coś jest z nimi nie tak, że mają skazę, są uszkodzeni i nikt nie obdarzył ich uczuciem za to, jacy są. Ich wady w ich mniemaniu mogą dotyczyć wyglądu, charakteru czy osobowości.

Czym jest schemat wstydu i wadliwości?

Skąd bierze się schemat wstydu i wadliwości?

Schemat wstydu i wadliwości powstaje w dzieciństwie, w którym nie brak obwiniania dziecka ("gdybyś się nie urodziła, robiłabym karierę jako modelka"), szyderstw i wyśmiewania (przez rodziców, rodzeństwo czy rówieśników), nadmiernych wymagań, obarczania dziecka winą ("przez twoje zachowanie znów boli mnie głowa"). Dużo szkód może wyrządzić dziecku również rozwód rodziców, który nigdy nie został mu wyjaśniony - a dzieci mają tendencję do brania winy na siebie.

Jak rozpoznać schemat wstydu i wadliwości?

Osoby, u których schemat wstydu i wadliwości jest aktywny, źle się czują w swojej skórze, ale i w kontaktach z ludźmi. Wiecznie boją się, że jeśli ktoś dostrzeże ich sekret, ich skazę, to zaleje je krytyką. Powoduje to u nich lęk, wstyd i poczucie winy. Stąd też są wrażliwi na krytykę i każdy sygnał traktują jako dowód odrzucenia - np. różne uwagi odbierają jako atak, a w związku wypatrują oznak tego, że ktoś z jakiegoś powodu ich nie chce. Często nie dostrzegają swoich mocnych stron, żyją w nieustannym strachu, że ktoś odkryje ich wadę, co powoduje u nich stałe poczucie winy oraz niechęć do spontaniczności i otwartości.

Skąd bierze się schemat wstydu i wadliwości?

W zależności od stylu radzenia sobie ze schematami, osoby przekonane o swojej wadliwości mogą:

- poddać się schematowi i uznawać każdą krytykę pod swoim adresem za słuszną, dlatego mogą wiązać się z krytykującymi partnerami oraz nie reagować na mobbing w pracy. Jeśli w związku słyszą, że są do niczego i tworzą złe relacje, to głęboko w to wierzą, czują się winne i chcą się zmienić, jednocześnie czują, że nic lepszego je nie spotka;

- unikać schemat poprzez utrzymywanie ludzi na dystans i uciekanie od bycia w centrum uwagi (unikający styl więzi);

- nadmiernie kompensować schemat popadając w narcyzm, chcąc być perfekcyjni krytykują innych i nimi manipulują.

Jak rozpoznać schemat wstydu i wadliwości?

Jak uwolnić się od schematu wstydu i wadliwości?

Najpierw należy go dostrzeż. Pomocna będzie analiza tego, czy masz poczucie wewnętrznej skazy. Czy ukrywasz swoje uczucia w obawie, że ktoś mógłby Cię obrzucić błotem? Czy długo analizujesz krytykę w Ciebie wymierzoną? Czy zwykle przyznajesz jej nadawcy rację?

Zastanów się, czyją postawę przyjąłeś i kto w dzieciństwie powodował u Ciebie wstyd. Starsze rodzeństwo? Rówieśnicy? A może rodzice? Ucisz swoje wewnętrzne dziecko mówiąc mu, że ten głos pochodzi od wcześniej wymienionych osób i nie ma nic wspólnego z Twoim prawdziwym poczuciem wartości siebie. Możesz również skonfrontować swoje obawy z życzliwą Ci osobą. Czy potwierdzi ona Twoje przypuszczenia, czy wprost przeciwnie, powie że nie mają nic wspólnego z rzeczywistością. I oczywiście najlepszą metodą na przełamanie tego schematu będzie terapia.


blog
Zobacz również