Wolisz pomagać innym niż dbać o swoje potrzeby? Jak przełamać schemat samopoświęcenia?

Częściej pomagasz innym niż dbasz o swoje potrzeby? Poznaj istotę schematu samopoświęcenia.

Tato Janka ciągle wszystkim pomagał. Rzadko spędzał wieczory w domu, bo tutaj sąsiad poprosił o pomoc w naprawie samochodu albo ciotce trzeba było naprawić przeciekający dach. Z tego właśnie powodu rodzice chłopca się rozwiedli. Mama Janka kiedyś podziwiała pracowitość i empatię męża, ale po kilku latach, w których pomagał on wszystkim dookoła, a nie jej w domu, powiedziała: "koniec". Dzisiaj Janek prowadzi swój warsztat samochodowy. Nie wie, czym jest czas wolny i odpoczynek, bo zawsze jest ktoś, kto prosi o przysługę, a on nie jest w stanie odmówić. Na czym polega schemat samopoświęcenia?

Na czym polega schemat samopoświęcenia?

Schemat samopoświęcenia to nadmierne skupienie się na potrzebach innych osób przy jednoczesnym zaniedbywaniu własnych. Choć może kojarzyć się ze schematem podporządkowania, różni się od niego dobrowolnym, a nie przymusowym działaniem. Osoby, u których jest on aktywny wybierają poświęcenie, by oszczędzić innym wysiłku lub uniknąć oskarżenia o egoizm.

Podobnie jak podporządkowanie, samopoświęcenie wyrasta na deprywacji emocjonalnej. Osoby, które nie zaznały odpowiedniej ilości uwagi w dzieciństwie, mogą realizować potrzebę bycia ważnym poprzez pomaganie innym. Wówczas czują się potrzebne. Jako że od zawsze towarzyszyło im uczucie, że są one nieistotne, wykształciły w sobie spore pokłady empatii, które pomaga w "służeniu" innym.

Na czym polega schemat samopoświęcenia?

Skąd bierze się schemat samopoświęcenia?

W dzieciństwie osób z aktywnym schematem samopoświęcenia zwykle jest obecna osoba, która wymagała pomocy. Możliwe, że była to rodzina alkoholowa albo dysfunkcyjna, w której trzeba opiekować się jednym z wychowawców. Samopoświęcenie rozwija się też w potomkach osób z zależnym typem osobowości oraz w rodzeństwie dzieci, które wymagały specjalnej opieki. Istnieje też możliwość, że samopoświęcenia - jak nasz Janek - nauczymy się poprzez naśladownictwo.

Skąd bierze się schemat samopoświęcenia?

Jak rozpoznać schemat samopoświęcenia?

Fakt samego pomagania i czucia się potrzebnym innym sprawia, że osoby ze schematem samopoświęcenia czują się silniejsze i zaradne. Z kolei otoczenie odbierają jako mniej zaradne. Dzięki czemu poniekąd podnoszą swoje poczucie własnej wartości, jednak bez pomagania, odzywa się w nich poczucie winy.

W zależności od stylu radzenia sobie ze schematami samopoświęcająca się osoba może:

- poddać się schematowi i rezygnować ze swoich potrzeb kosztem spełniania cudzych. Jak Janek ze wstępu będzie świetnym pomocnikiem i słuchaczem, który dopyta, ale nie zacznie rozpychać się swoim "ja". Ponadto będzie przedkładać własne potrzeby nad cudze i będzie mieć problem w tym, żeby w ogóle o nich opowiedzieć;

- unikać go poprzez stronienie od sytuacji, w których istniałaby realna groźba konieczności poproszenia o pomoc, a także takich relacji społecznych, w których ktoś mógłby czegoś od takiej osoby oczekiwać (w tym też związki);

- nadmiernie go kompensować poprzez odczuwanie frustracji, gdy tylko pojawia się wizja pomagania drugiej osobie np. osoba, która wychowała się w alkoholowej rodzinie i zamieniła się w powiernika partnera pijącego rodzica, zrywa kontakt z rodzicami i rodzeństwem.

Jak rozpoznać schemat samopoświęcenia?

Jak uwolnić się od schematu samopoświęcenia?

Osoby z aktywnym schematem samopoświęcenia wychodząc z tej pułapki nauczą się równowagi między braniem i dawaniem. Najpierw jednak muszą rozpoznać swój problem. Jak? Analizując, jak często pomagają innym i jak często proszą ich o pomoc. Znamienne będzie także odczuwanie poczucia winy, gdy odmówi się przysługi. Jako że samopoświęcający się wolą dawać, niż brać, będą czuć się nieswojo, gdy ktoś okaże im troskę.

Jeśli wiesz, że mowa o Tobie, przygotuj listę 5 swoich potrzeb, które zaniedbałeś (czytanie książki, rozwijanie hobby, prowadzenie ogródka, jazda na rowerze czy nawet odprężająca kąpiel). Jako że zapewne nie nauczyłeś się odpoczywać, eksperymentuj z czasem spędzonym tylko ze sobą. Odkryj swój wzór na odpoczynek. Spróbuj dawać i brać po równo. Czy jesteś jedyną osobą, która może pomóc swoim bliskim?


blog
Zobacz również