W obawie przed porażką rezygnujesz z wyzwań? Poczytaj o schemacie porażki

Żywisz przekonanie, że zawsze będziesz gorszy od innych? To może być schemat porażki.

Mała Kasia często słyszała od nauczycieli, że jest zdolna, ale leniwa. Taka łatka ciągnęła się za nią przez okres edukacji aż do końca technikum. Choć dostała się na socjologię, nigdy nie przykładała się do nauki, wychodząc z założenia, że nie przekroczy pewnego poziomu, który towarzyszył jej od dzieciństwa. Zrezygnowała z próby pisania pracy licencjackiej. Rozpoczęła pracę w sklepie spożywczym i nawet nie myśli o jakiejkolwiek zmianie. Jej problemem bynajmniej nie jest brak umiejętności, a lęk przed porażką.

Na czym polega schemat porażki?

Schemat porażki może przypominać nieco schemat wadliwości i wstydu, choć w odróżnieniu od niego bardziej dotyczy stricte kompetencji, a nie cech osobowości. Osoby, u których jest on aktywny są przekonane, że mimo starań nie osiągną tyle, ile ich rówieśnicy. Postrzegają siebie jako mniej inteligentnych i zdolnych.

Na czym polega schemat porażki?

Skąd bierze się schemat porażki?

Ze schematem porażki wychodzą dzieci, które doświadczy gorszego traktowania niż rówieśnicy. Ich opiekunowie i wychowawcy nie dawali im należytej ilości wsparcia albo zmuszali je do nauki rzeczy, które ich nie interesowały np. dziecko z talentem plastycznym było zmuszane przez rodzica do nauki biologii i chemii, "bo z malunków nie wyżyjesz, a z pracy lekarza już tak". Chęci do podejmowania wyzwań może odjąć też wyśmiewanie przez rówieśników. Znamienne jest także podcinanie skrzydeł przez rodziców, którzy zamiast doceniać i motywować porównują do innych uczniów. Przyczyn można szukać także w ADHD czy specyficznych problemach z nauką.

Skąd bierze się schemat porażki?

Jak rozpoznać schemat porażki?

Schemat porażki utrudnia osiąganie życiowych sukcesów i realizacji siebie. Można go rozpoznać analizując swoje zachowanie. To będzie różne w zależności od stylu radzenia sobie ze schematami:

- poddając się porażce osoba będzie sabotować swoją aktywność - nie będzie się przykładać do zadań, ponieważ zawsze będzie wychodzić z założenia, że nic jej nie wyjdzie (np. uczeń i pracownik robiący wszystko po łebkach);

- unikać go poprzez odwlekanie zadań (tzw. prokrastynacja) albo unikając ambitniejszych projektów;

- nadmiernie go kompensować stając się osobą niezwykle ambitną, która nieustannie wyznacza sobie nowe cele.

Jak rozpoznać schemat porażki?

Jak uwolnić się od schematu porażki?

Podobnie jak przy wszystkich innych schematach (dowiedz się więcej o schemacie opuszczenia, nieufności i zranienia oraz winy i wadliwości), pierwszym krokiem do rozwiązania problemu, jest jego dostrzeżenie. Jako że ten etap jest najtrudniejszy przydadzą Ci się wskazówki. Zastanów się, jak często porównujesz się do innych. Jak wypadasz na ich tle? Unikasz wyzwań, a może nieustannie wyznaczasz sobie nowe cele? Czy wiesz, że robisz wiele rzeczy po łebkach, bo wychodzisz z założenia, że i tak Ci nie wyjdzie?

Jeśli wiesz już, że schemat porażki jest Twoim problemem, zacznij stosować obiektywne porównania. Możliwe, że zestawiasz się z osobami, których start był o wiele łatwiejszy niż Twój (np. zamożne pochodzenie, dłuższe doświadczenie w branży). Spróbuj wyznaczać sobie małe cele, jeśli należysz do osób unikających lub poddających się schematowi. Pamiętaj, by były realne do spełnienia. Rób listę rzeczy, które świadczą o Twoich choćby najmniejszych sukcesach. Z kolei jeśli kompensujesz schemat porażki, zastanów się, co by się stało, gdybyś zwolnił i odpoczął.


blog
Zobacz również