Ciągle odkładasz coś na później albo masz tyle do zrobienia, że nie masz kiedy odpocząć? Poznaj schemat nadmiernych wymagań
Redakcja Lumine

Wiesz, że jesteś wymagający wobec siebie i innych? Poczytaj o schemacie nadmiernych wymagań.

Martyna kolejny rok z rzędu zabiera się za pisanie pracy magisterskiej, jednak ciągle jej nie wychodzi. Choć ma przygotowane książki, ilekroć trzeba wziąć się do roboty, zaczyna kręcić się bez celu po domu, robi herbatę, je kolacje, poscrolluje walla na Facebooku i stwierdza, że wróci do tematu pracy dnia następnego, ponieważ jest za bardzo zmęczona, by cokolwiek dzisiaj robić. Znasz takie podejście? Albo katowanie się pracą aż do utraty tchu? A może nieobca jest Ci postawa robienia wszystkiego na odwal się. Jeśli czujesz, że coś jest na rzeczy, koniecznie dowiedz się czym jest schemat nadmiernych wymagań.

Czym jest schemat nadmiernych wymagań?

Schemat nadmiernych wymagań i nadmiernego krytycyzmu to przekonanie o tym, że należy dążyć do spełnienia wysokich wymagań i bynajmniej nie pochodzą one od kogoś, a są wewnętrznie narzuconą presją. Jest to chęć sprostania sobie. Idzie w parze z dostrzeganiem własnych oraz cudzych braków i niedociągnięć. Osoby z tym schematem czują ciągłe napięcie - pochodzi ono z lęku przed poniesieniem porażki, dlatego często robią coś pod narzuconą przez siebie presję czasu. Ponieważ schemat ten ma w sobie pierwiastek krytycyzmu, jednostki nim obdarzone często wyłapują błędy - nie tylko swoje, ale i bliskich oraz funkcjonują w określonych, sztywnych zasadach. Dodajmy, że nadmierne wymagania rozwijają się na podwalinach schematu wadliwości i wstydu oraz deprywacji emocjonalnej.

Czym jest schemat nadmiernych wymagań?

Skąd bierze się schemat nadmiernych wymagań?

Źródeł schematów szuka się w dzieciństwie. Nadmierne wymagania i krytycyzm rodzą się tam, gdzie mamy do czynienia z wymagającym rodzicem, który krytykuje błędy i uczy dziecko warunkowej akceptacji np. chwali tylko za spełnianie oczekiwań i karci za przewinienia. Taką postawę może rozwinąć także narcystyczny rodzic, który błędy dziecka traktuje jako zamach na swoją tożsamość. Jeśli w domu trwają kłótnie, dziecko może starać się im zapobiegać poprzez bycie najlepszą wersją siebie i wówczas również rozwija u siebie schemat nadmiernych wymagań i krytycyzmu.

Skąd bierze się schemat nadmiernych wymagań?

Jak rozpoznać schemat nadmiernych wymagań?

Osoby ze schematem nadmiernych wymagań to perfekcjoniści skupiający się na szczegółach, osoby, których grafik jest tak napięty, że nie ma w nim miejsca na odpoczynek, ludzie widzący świat zerojedynkowo, ograniczający się narzuconymi przez siebie zasadami i regułami, a także ci, którzy odkładają wszystko na później (prokrastynacja) oraz robiący wszystko po łebkach. W zależności od stylu radzenia sobie ze schematami jednostka nadmiernie wymagająca może:

- poddać się schematowi i wpaść w wir perfekcjonizmu i pracoholizmu. Będzie przejawiać skłonność do rywalizacji oraz jednocześnie nie poczuje satysfakcji ze swoich osiągnięć, wprost przeciwnie często będzie myśleć, że mogła dać z siebie jeszcze więcej;

- unikać go poprzez wpadanie w cykl prokrastynacji jak Martyna ze wstępu (zadanie do wykonania aktywuje schemat i poczucie konieczności jego jak najlepszego wykonania, pojawia się dyskomfort i chęć zaangażowania w coś innego - spanie, sprzątanie, oglądanie serialu - a później odłożenie zadania);

- nadmiernie go kompensować poprzez pośpieszne i chaotyczne wykonywanie obowiązków. Wówczas towarzyszyć jej będzie przekonanie, że nie ma sensu się starać, bowiem i tak wykona zadanie byle jak.

Jak uwolnić się od schematu nadmiernych wymagań?

Jak uwolnić się od schematu nadmiernych wymagań?

Aktywny schemat nadmiernych wymagań zamyka człowieka w klatce własnych oczekiwań i narzuconej wewnętrznie presji, co często prowadzi do pracy zamiast odpoczynku i czerpania przyjemności z życia. Dodatkowo nadmierny krytycyzm utrudnia relacje interpersonalne. By przełamać ten schemat, najpierw należy go dostrzec. Przydatne będzie zadanie sobie pytań o częstotliwość pracy pod presją, zadowolenie z efektów swoich działań oraz analiza własnych reakcji na sukces, a także feedback od otoczenia. Czy często słyszysz, że za dużo pracujesz albo za bardzo krytykujesz innych?

Jeśli już wiesz, że schemat nadmiernych wymagań i krytycyzmu jest Twoim schematem, zastanów się, czy więcej na nim zyskujesz czy tracisz. Czy nie wolałbyś korzystać z pięknej pogody zamiast siedzieć przy kolejnym projekcie? Warto, żebyś miał zdrowy punkt odniesienia, czyli kogoś, czyje wymagania są zdrowe i adekwatne. Czy ta osoba oczekuje od siebie równie dużo jak Ty? Spróbuj obniżać swoją popzeczkę i zobacz, co wtedy się stanie.



Zobacz również:

Jaka psychoterapia jest dla mnie odpowiednia? Rodzaje psychoterapii.

    Bez wątpienia decyzja o podjęciu psychoterapii należy do jednych z cięższych decyzji w życiu. Wstydzimy się, bo terapia postrzegana jest jako coś krępującego, o czym nie mówi się głośno. Coś dla ludzi z problemami wielkiego...

Czytaj więcej

Jaką terapię wybrać? Terapia Gestalt.

Rodzajów terapii jest wiele, a każda z nich ma inne założenia, techniki, odmienne cele oraz charakteryzuje się niejednakowym sposobem pracy z pacjentem. Wybór, która z nich jest najbardziej odpowiednia w ostateczności należy od n...

Czytaj więcej

Po czym poznać dobrego psychoterapeutę?

Gdy świat rzuca nam kłody pod nogi, gdy już brakuje nam sił, by samemu radzić sobie z problemami potrzebujemy wsparcia. Zwykłe pogaduchy z przyjacielem lub rodziną nie pomagają. Właśnie wtedy decydujemy się na pomoc i decydujemy się na psychoterapię....

Czytaj więcej