Psychoonkologia. Wsparcie dla pacjentów i rodzin w chorobie nowotworowej.
Redakcja Lumine

Psychoonkologia kliniczna, stosunkowo młoda dziedzina w opiece psychologicznej, bo w Polsce dopiero od 1992 roku działa Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne.  Łączy w sobie dwie dziedziny psychologię i onkologię. Czym się zajmuje? Jakie ma cele? I do kogo głównie jest skierowana ta forma pomocy? Na te pytania odpowie poniższy opis tej dziedziny psychologicznej pomocy. Najcześciej spotykany na oddziałach onkologicznych, w stowarzyszeniach czy fundacjach pomagającym chorym na raka.

Rutynowa kontrola, chwilowo gorsze samopoczucie, standardowa wizyta u lekarza i zupełnie niespodziewana i najczarniejsza diagnoza jaką każdy z nas może usłyszeć- RAK, NOWOTWÓR!!
Strach, ból, bezradność, złość , mnóstwo pytań, załamanie i lęk, który przesłania nam cały świat. 
To emocje pojawiające się w momencie diagnozy. Nie chcemy wierzyć w te słowa. Tracimy nadzieję, a dotychczasowe życie obraca się do góry nogami podporządkowując się wizytom i pobytom w szpitalu. Gdy choroba dotyka najbliższych, cierpi cała rodzina. Strach i gniew, miesza się z wolą walki a jednocześnie paraliżuje bezsilność. Ciężko zaakceptować nową, straszną w naszych oczach  sytuację. To tylko niewiele z uczuć jakie dotykają chorego i jego bliskich. W takich momentach praktycznie od pierwszych chwil niezbędne jest wsparcie psychologiczne. I takim wsparciem dla chorego i jego bliskich jest psychoonkolog.

Czym zajmuje się psychoonkologia?

Statystyki są bezwzględne informują, że co czwarta osoba zachoruje na nowotwór. Stresujący tryb życia, niekorzystne zmiany cywilizacyjne, zanieczyszczenie środowiska, używki i wiele innych czynników, przyczynia się do wzrostu zachorowań na raka. Powodem wzrostu zachorowań jest także wcześniejsze wykrycie nowotworu w związku z częstszymi badaniami profilaktycznymi.
Jak wiemy stan naszego umysłu ma  ścisły związek z kondycją naszego ciała. I w drodze do zdrowia i walki z nowotworem niezbędne jest odpowiednie nastawienie. Bo depresja, brak nadziei, ból i lęk nie sprzyja regeneracji i mobilizacji ciała w walce o każdy kolejny dzień i powrót do zdrowia. Leczenie onkologiczne to naprawdę ciężkie starcie z losem, w każdy dzień to bitwa o kolejny, o mniej bólu czy możliwość  wykonania najprostszych czynności. I tu dzięki psychoonkologii, można mówić o nowych standardach opieki nad chorymi. Bo wiemy już, jak ważne jest dbanie o stan emocjonalny pacjenta, oraz wsparcie jego i otoczenia w ciężkiej i trudnej drodze po zdrowie.

Cele psychoonkologii

     Głównymi celami  psychoonkologii jest działalność w  kilku obszarach związanych z chorobą nowotworową:

  • jako pierwszy wymienia się wsparcie psychologiczne w chorobie samego pacjenta jak i jego rodziny,  
  • drugi obszar, to edukacja, oraz profilaktyka w zakresie wiedzy na temat badań profilaktycznych, oraz możliwości leczenia nowotworów, 
  • jako trzeci filar, wymienia się wsparcie, edukację i przygotowanie zespołów medycznych, personelu pracującego na oddziałach onkologicznych i opieki paliatywnej. 

Wsparcie  chorych i rodzin w walce z nowotworem

Tu głównym zadaniem jest na początku pomoc w akceptacji nowej, ciężkiej sytuacji  jaką chory i jego bliscy doświadczają. Może to opierać się na konsultacjach psychologicznych indywidualnych, całej rodziny czy też uczestnictwo w terapii grupowej. Chory uczy się rozumieć swoje emocje, złość, poczucie krzywdy i niesprawiedliwości. Uczy się jak pogodzić się i odnaleźć w nowej rzeczywistości, czyli życiu z chorobą. Często musi nauczyć się akceptacji samego siebie, zmian w ciele. To ciężki okres i traumatyczne przeżycie z ciągłym poczuciem straty. Wszystkie plany, marzenia zostają niezrealizowane. Izolacja oraz przestrzeganie ograniczeń drastycznie zmienia dotychczasowe życie. W wielu życiowych sferach następuje zmiana, czasem trudna do akceptacji i bolesna jak utrata znajomych czy rezygnacja z pracy. Chory jak i bliscy przyznają jak bardzo zmieniają się wartości w życiu, to ogromny ciężar, by udźwignąć to wszystko, gdy ciągle dodatkowo walczy się ze złym samopoczuciem, bólem i chorobą. Psychoonkolog, pomaga choremu odnaleźć cel w wyzdrowieniu, daje wsparcie w odnalezieniu nadziei i motywacji w tej walce. Uczy technik relaksacji, przezwyciężania strachu czy akceptacji zmian jakie zachodzą  w ciele, oraz w życiu. Dla rodziny jest pomocą w ciężkim czasie jakim jest choroba osoby bliskiej, pokazuje jak wspierać i jak opiekować się chorym. Gdzie szukać pomocy i jak pokonywać razem trudne chwile.

Edukacja i profilaktyka dotycząca raka.

Profilaktyka i edukacja jest elementem ukazującym jak ważne są badania profilaktyczne, czy zdrowy tryb życia by cieszyć się zdrowiem. Tu psychoonkologia wspomaga propagowanie badań profilaktycznych dotyczących zachorowań na nowotwór, organizację wydarzeń poszerzających wiedzę na temat chorób nowotworowych, oraz coraz to nowszych metod leczenia. Informuje jak ogromną wagę ma samokontrola swojego zdrowia oraz uczy wykrywania pierwszych niepokojących objawów choroby. Przy obecnym rozwoju medycyny, wczesne wykrycie raka daje ogromne szanse na całkowite wyleczenie i cieszenie się życiem po chorobie. To istotny element dla każdego z nas, edukacja w tym zakresie niesie możliwości szybkiej reakcji i wdrożenia leczenia w najmniej rozwiniętym stadium choroby, co daje ogromne szanse na wyleczenie.

Przygotowanie i edukacja personelu na oddziałach onkologicznych

Praca na oddziale onkologicznym i ciągły kontakt z chorymi wiąże się z ogromnym ciężarem psychicznym dla pracowników. Oprócz odpowiedzialności jaka ciąży na lekarzach i pielęgniarkach w związku z ratowaniem zdrowia, istotną sprawą jest obciążenie jakie niesie za sobą kontakt z osobami cierpiącymi i ich rodzinami. Odpowiednie przygotowanie do kontaktu, wspierania oraz zachowania standardów postępowania w opiece nad chorymi jest niezwykle istotne w opiece i pracy z chorymi na nowotwory. 
Gdzie szukać pomocy? Wsparcie psychoonkologiczne to specjalistyczna pomoc. Psychoonkolog powinien znać specyfikę, oraz obraz chorób nowotworowych. Mieć kompetencje do pracy z osobami chorymi na raka i ich rodzinami. Najlepiej szukać pomocy w działających centrach onkologicznych, lub fundacjach i stowarzyszeniach wspierających chorych na nowotwory. Istnieją grupy wsparcia np. dla amazonek czy chorych na białaczkę. Ogromną i niezastąpioną podporą, są osoby, które tak jak chorzy przechodzą chorobę i ich bliscy. Dają zrozumienie i wsparcie. Co jest niesamowicie ważnym elementem w całej drodze i walce o zdrowie. Nowotwór to choroba, która napawa strachem i w zderzeniu z diagnozą dla wielu osób to dosłownie koniec świata. Niezbędnym wręcz elementem w walce o zdrowie powinno być wsparcie psychoonkologiczne. Dla samego pacjenta jak i dla bliskich, by łatwiej i mniej boleśnie przejść proces leczenia a czasem pogodzić się ze stratą i przeżyć żałobę.

 


Zdjęcia:

Photo by Ravi Roshan on Unsplash