Parentyfikacja - dlaczego dzieci przejmują role dorosłych? Jak rozpoznać parentyfikację?
Redakcja Lumine

Parentyfiakcja to przejęcie przez dziecko roli rodziców. Skąd się bierze?

Choć Lenka miała zaledwie 12 lat, już potrafiła ugotować obiad dla swojego młodszego rodzeństwa i mamy oraz posprzątać całe mieszkanie. Nie tylko pomagała młodszym siostrom odrabiać zadania, ale i była ogromnym wsparciem dla mamy, która była tak skupiona na mężu alkoholiku, że nie była w stanie poświęcić dzieciom tyle czasu, ile powinna. Mogła także liczyć na rady najstarszej z rodzeństwa Lenki, córka starała się wspólnie z mamą opracować plan, jak zachowywać się, gdy tato wróci pijany do domu. Oto przykład parentyfikacji w wielkim skrócie.

Czym jest parentyfikacja?

Parentyfikacja to przejęcie roli rodziców przez dziecko. To ono stanowi wsparcie dla rodziców i odciąża ich z obowiązków dorosłych. Zdrowy układ to dzieci i zajmujący się nimi opiekunowie, dojrzale przekazujący dzieciom obowiązki. Oczywiście mogą mieć swoje problemy, ale nie czynią z pociech powierników. Nie oczekują od dzieci przejęcia obowiązków. Dzieci doświadczające parentyfikacji zamiast dzieciństwa przeżywają problemy swoich rodziców. Gdy patrzy się na nie "z boku" wydają się nader dojrzałe, poważne i pomocne.

Czym jest parentyfikacja?

Jak w praktyce wygląda parentyfikacja? Po czym rozpoznać, że dziecko przejmuje obowiązki rodziców?

Specjaliści wyróżnili dwa rodzaje parentyfikacji, które bardzo często idą ze sobą w parze - instrumentalną i emocjonalną.

Jak wygląda parentyfikacja instrumentalna?

Jest istotą jest przejęcie przez dziecko fizycznych obowiązków rodziców. Mogło to nastąpić wskutek ich złego stanu zdrowia lub życiowej niezaradności. W praktyce wygląda to w sposób następujący: dziecko opiekuje się niedołężnym rodzicem poprzez chodzenie z nim do lekarzy czy monitorowanie stanu zdrowia - są to zadania dla partnera albo pielęgniarza. Może przejmować opiekę nad domem - sprzątanie i robienie zakupów. Kolejna możliwość to wychowanie młodszego rodzeństwa, a w niektórych przypadkach nawet zarabianie na rodzinę.

Jak wygląda parentyfikacja emocjonalna?

Z tym typem parentyfikacji mamy do czynienia wówczas, gdy dziecko staje się przyjacielem, powiernikiem czy doradcą rodzica - słucha o jego problemach, doradza mu, pociesza go. Może wchodzić również w triangulację psychologiczną i stawać się mediatorem między rodzicami. Taka sytuacja często ma miejsce w trakcie separacji rodziców, przy której może narodzić się też Zespół Gardnera, czyli alienowanie jednego z rodziców. Takie dzieci doradzają mamom, w co powinny się ubrać, jak powinny rozmawiać z ojcem itp.

Jakie są konsekwencje parentyfiacji?

Jakie są konsekwencje parentyfiacji?

Parentyfikacja bezsprzecznie pozbawia dziecka dzieciństwa. Zamiast bawić się z rówieśnikami wykonuje obowiązki i zadania rodziców, przez co żyje w ciągłym napięciu, a w dorosłość wkracza z poważnymi ranami emocjonalnymi oraz poczuciem nadmiernej obowiązkowości. Konsekwencje takiego stanu rzeczy są bardzo poważne, zwłaszcza w sferze psychiki dziecka. Może ono wytworzyć w swoim umyśle fałszywy obraz siebie i przez zinternalizowanie wymagającego dorosłego, będzie stawiać przed sobą wyzwania ponad swoje siły. To z kolei prowadzi do somatyzacji problemów, co przejawia się w astmie, alergiach niewiadomego pochodzenia, bólach głowy, brzucha czy depresji. Dzieci, które stają się opiekunami swoich rodziców nie przechodzą zdrowego procesu odseparowania się od rodziny i zamiast żyć swoim życiem, żyją ciągle problemami rodzinnymi. Nie nawiązują również zdrowych relacji rówieśniczych, ponieważ skupiają się na rodzicach. Nikt nie uczy ich także rozpoznawania i nazywania własnych emocji, ani tym bardziej ich przeżywania, dlatego też mogą korzystać z różnych niekorzystnych mechanizmów obronnych jak np. dysocjacja.

O tym, jak wygląda życie dorosłego człowieka z parentyfikacją, dowiesz się z kolejnego wpisu.


Zdjęcia:

Photo by CDC on Unsplash

Photo by Sandy Millar on Unsplash

Photo by Simon Rae on Unsplash


Zobacz również:

Parentyfikacja - dlaczego dzieci przejmują role dorosłych? Jak rozpoznać parentyfikację?

Parentyfiakcja to przejęcie przez dziecko roli rodziców. Skąd się bierze?

Czytaj więcej

Parentyfikacja u dorosłych - jak ją rozpoznać?

Jak wygląda parentyfikacja w dorosłym życiu? Po czym ją rozpoznać?

Czytaj więcej

Jak uchronić dziecko przed parentyfikacją? Co może zrobić sparentyfikowany dorosły?

Co powinien wiedzieć rodzić, by nie skazać dziecka na parentyfikację?

Czytaj więcej