Osobowość schizotypowa - jak ją poznać, skąd się bierze i jak ją leczyć?

Marek uchodził za ekscentryka. Wyróżniał się nie tylko stylem ubioru, ale i kwiecistym językiem, którym się posługiwał. Ogólnie stronił od kontaktów z innymi ludźmi, ale jeśli już miał z nimi kontakt, wprawiał ich w osłupienie swoimi wywodami na ezoteryczne tematy, jak choćby telepatia. Choć nikt nie brał na poważnie tego, co mówił, on święcie wierzył w swoje słowa. Nie potrafił dostosować się do rzeczywistości, co było dla niego źródłem niemałego cierpienia. Jego problemem było schizotypowe zaburzenie osobowości.

Czym jest osobowość schizotypowa?

Jednostki schizotypowe to osoby ekscentryczne, dziwaczne, które doznają niezwykłych przeżyć i wyróżnia je niecodzienne zachowanie przypominające schizofrenię. Osoby takie nie tylko dziwnie wyglądają, ale i się tak zachowują. Myślą w sposób magiczny, doznają depersonalizacji i derealizacji, gubią się w swoich wypowiedziach i formułują je w dziwny sposób. Choć świat ich wewnętrznych uczuć z pewnością jest bogaty, na zewnątrz są emocjonalnie chłodni. Typowym dla nich zniekształceniem myślenia jest personalizacja, która zakrawa o urojenia ksobne, są podejrzliwi, a nawet paranoiczni.

czym jest personalizacja

Co odróżnia osobowość schizoidalną od schizotypowej? O ile jednostki z pierwszej grupy wybierają samotność, ponieważ nie lubią kontaktów z innymi ludźmi, te drugie są na nią skazane poprzez odczuwany względem innych lęk.

Jak rozpoznać osobowość schizotypową?

W klasyfikacji DSM-V znajdziesz kryteria diagnostyczne służące do rozpoznania schizotypowego zaburzenia osobowości. By lekarz zdiagnozował jednostkę jako schizotypową musi ona spełniać minimum 5 z nich:

- urojenia ksobne, czyli odnoszenie wszelkich wydarzeń do siebie np. przechodząc obok grupy rozmawiających osób, osoba schizotypowa jest pewna, że mówią właśnie o niej;

- myślenie magiczne np. przekonanie o tym, że potrafi się przewidywać przyszłość lub czytać w myślach innych osób,

- doznawanie niezwykłych doświadczeń zmysłowych oraz iluzji cielesnych np. przekonanie o tym, że znajduje się w innej epoce;

- dziwne myślenie i mowa np. kwiecisty i szczegółowy język, gubienie się we własnych słowach, wypowiadanie się w sposób nieprowadzący do puenty;

- podejrzliwość i zachowania paranoiczne np. posądzanie innych o nieszczere intencje;

- niedostępny lub zawężony afekt np. niedostosowanie emocjonalności wypowiedzi do sytuacji - mówienie o śmierci bliskiej osoby śmiejąc się;

- dziwaczne, ekscentryczne zachowanie i wygląd;

- nadmierny lęk społeczny, który ma związek z negatywnym postrzeganiem siebie i negatywną oceną samego siebie,

- brak przyjaciół i osób bliskich poza najbliższą rodziną.

osobowość schizotypowa

Jakie są przyczyny osobowości schizotypowej?

Specjaliści nie mają jednorodnego wytłumaczenia, skąd biorą się zaburzenia osobowości, na pewno ich źródeł nie można upatrywać się w jednym czynniku. Duży wpływ na osobowość człowieka mają uwarunkowania genetyczne oraz środowiskowe. Spora część jednostek schizotypowych była wychowana przez chłodnych, emocjonalnie zdystansowanych opiekunów, którzy byli kategoryczni, stosowali rygor i nie akceptowali sprzeciwu, a ich pociechy reagowały na takie zachowanie ucieczką i wycofaniem w swój świat. Już jako dzieci osoby schizotypowe nie odnajdywały się w relacjach rówieśniczych.

Jak leczyć osobowość schizotypową?

Jednostki z osobowością schizotypową cierpią z powodu swojej odmienności i problemu ze stworzeniem satysfakcjonujących relacji interpersonalnych. Sęk jednak w tym, że mimo obniżonego samopoczucia, nie widzą w sobie problemów, a swoje zachowania potrafią bardzo dobrze zracjonalizować, co nie wróży dobrze psychoterapii. To jednak nie oznacza, że takim pacjentom nie można pomoc, potrzebne jest indywidualne podejście, a nieraz i włączenie w pracę farmakoterapii, zwłaszcza u osób z silnie nasilonym lękiem.

Jak leczyć osobowość schizotypową?


Zdjęcia:

Photo by Tom Sodoge on Unsplash

Photo by Stefano Pollio on Unsplash

Photo by Possessed Photography on Unsplash

blog
Zobacz również