Kiedy dziecko jest nieśmiałe, a kiedy cierpi na mutyzm? Poznaj rodzaje tego zaburzenia mowy
Redakcja Lumine

Mutyzm jest zaburzeniem mowy polegającym na jej ograniczeniu przy jednoczesnym jej rozumieniu. Jakie są jego rodzaje i charakterystyczne dla nich objawy?

Małe dzieci mają to do siebie, że są nieśmiałe. Dorośli często ich niechęć do artykułowania swoich potrzeb, jak np. chęci skorzystania z toalety, tłumaczą wiekiem i wmawiają sobie, że ta cecha wraz z nim przejdzie. Tymczasem zamiast stawiać pochopne wnioski, lepiej zachować czujność, bowiem nieśmiałość bywa mylona z mutyzmem. Jakie są jego rodzaje i związane z nimi objawy?

Mutyzm - co to jest?

Mutyzm jest zaburzeniem mowy polegającym na jej braku lub ograniczeniu przy jednoczesnym jej rozumieniu. Może występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych. By mówić o mutyzmie, jego objawy muszą utrzymywać się co najmniej miesiąc.

Choć wspomnieliśmy o tym, że to zaburzenie może dotykać osoby dorosłe, najczęściej spotykany jest u dzieci między 3. a 5. rokiem życia. Przy czym częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców.

Zobacz: Zaburzenia mowy u dzieci i dorosłych. Skąd biorą się dyslalia i jak je leczyć?

mutyzm co to

Mutyzm - przyczyny

Skąd bierze się to zaburzenie mowy? Pierwszym nasuwającym się na myśl powodem mogą być wady anatomiczne aparatu mowy, czyli nieprawidłowości w budowanie podniebienia, krtani, jamy ustnej, szczęki czy języka. Winne mogą być również te ośrodki nerwowe w mózgu, które odpowiadają za artykułowanie dźwięków. W przypadku występowania takich przyczyn tego zaburzenia mowy mówimy o mutyzmie organicznym.

Z kolei mutyzm funkcjonalny ma miejsce wówczas, gdy przyczyny choroby leżą poza czynnikami biologicznymi, a dokładniej w tych środowiskowych. Mowa o stylu wychowania dziecka. Przykładowo maluch może "zamknąć się w sobie", jeśli rodzice zamiast poświęcać mu wystarczająco dużo czasu, stawiają przed nim zakazy albo, jeśli jedno z nich posługuje się innym językiem. Wówczas dziecko może przestać używać mowy z powodu braku znajomości języka lub dyskomfortu związanego z jego stosowaniem. Ograniczenie mowy powodują także wszelkie patologie rodzinne i przeżyte traumy oraz sytuacje silnie stresogenne, do których zalicza się nawet pójście do szkoły.

Przybliżyliśmy Ci przyczyny mutyzmu u dzieci, a teraz należy zająć się dorosłymi. U nich mutyzm może być następstwem uszkodzenia mózgu, traum i chorób psychicznych.

Zobacz: Jak interpretować mowę ciała?

mutyzm przyczyy

Mutyzm - objawy i rodzaje

Objawy mutyzmu są ściśle związane z jego rodzajem, dlatego teraz zajmujemy się omówieniem czterech wcieleń tego zaburzenia mowy.

Mutyzm całkowity

Mutyzm całkowity polega na kompletnym braku mowy. Cierpiąca na niego osoba nie posługuje się językiem żywym. Jeśli problem dotyka dzieci to szeptają i wydają z siebie różne nieartykułowane dźwięki łącznie z krzykiem. Oczywiście odbywa się to przy rozumieniu kierowanych do nich zdań, a nawet opowiadaniu na nie z pomocą mowy niewerbalnej np. kiwania głową. Mutyzm całkowity może iść w parze z zaburzeniami przełykania i łaknienia.

Mutyzm sytuacyjny

Jeśli dziecko przestaje używać mowy w konkretnych sytuacjach mówimy o mutyzmie sytuacyjnym. Może on uaktywniać się w sytuacjach interpretowanych przez malucha jako stresowe, niebezpieczne i trudne. Wówczas komunikacja z dzieckiem odbywa się za pomocą mimiki. Dodajmy, że poza występowaniem tych konkretnych sytuacji, osoba normalnie posługuje się mową. Ten rodzaj mutyzmu często idzie w parze ze zmianą szkoły czy problemami rodzinnymi.

mutyzm rodzaje

Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy zwany także mutyzmem selektywnym ma miejsce, gdy dziecko nie odzywa się do wybranych osób. Unika z nimi kontaktu wzrokowego, a gdy przebywa w ich towarzystwie, nie okazuje emocji, sztywnieje lub wybucha płaczem. Zwykle jest to postawa dziecka względem konkretnych osób, niekoniecznie z ich najbliższej rodziny.

Zobacz: Jak nie przejmować się tym, co mówią inni?

Mutyzm akinetyczny

Mutyzm akinetyczny wywołują uszkodzenia układ nerwowego, do których dochodzi wskutek wypadku czy choroby. Mówimy o sytuacji, gdy chory jest przytomny i potrafi utrzymać kontakt wzrokowy, jednak nie panuje nad swoją mową i ruchami ciała. Jest to tak zwany stan akinezy, który uniemożliwia nawiązanie kontaktu z otoczeniem.

mutyzm leczenie

Mutyzm - leczenie

Specjalistami odpowiedzialnymi za diagnozę i leczenie mutyzmu są logopeda, psycholog i psychiatra. Bardzo istotna w przypadku tego zaburzenia mowy jest szybka reakcja opiekuna dziecka, która zwiększa szanse powodzenia terapii. Ona z kolei może przyjąć formę behawioralną, której celem jest zastąpienie dotychczasowych nawyków nowymi, nieszkodliwymi i społecznie pożądanymi. Druga możliwość leczenia to terapia psychodynamiczna, której celem jest odkrycie podświadomych problemów pacjenta.

Bardzo ważne w leczeniu mutyzmu u najmłodszych jest wsparcie ze strony najbliższych, dlatego w kolejnych artykułach omówimy metody pracy z dziećmi cierpiącymi na to zaburzenie mowy.


Zdjęcia:

Photo by Kelly Sikkema on Unsplash

Photo by Alexander Dummer on Unsplash

Photo by Tadeusz Lakota on Unsplash

Photo by Marcos Paulo Prado on Unsplash

Photo by AndriyKo Podilnyk on Unsplash


Zobacz również:

Kiedy dziecko jest nieśmiałe, a kiedy cierpi na mutyzm? Poznaj rodzaje tego zaburzenia mowy

Mutyzm jest zaburzeniem mowy polegającym na jej ograniczeniu przy jednoczesnym jej rozumieniu. Jakie są jego rodzaje i charakterystyczne dla nich objawy?

Czytaj więcej

Jak pomóc dziecku z mutyzmem wybiórczym?

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe charakterystyczne dla wieku dziecięcego. Jakie są jego przyczyny oraz jak rodzic może pomóc dziecku?

Czytaj więcej

Jak pracować z dzieckiem chorym na mutyzm wybiórczy?

Dziecko z mutyzmem wybiórczym potrzebuje wsparcia nie tylko od strony specjalisty, ale i rodziców oraz szkolnych wychowawców. Jak powinna wyglądać praca z maluchem cierpiącym na to zaburzenie?

Czytaj więcej