Mitoman czy kłamca? Czym jest mitomania i jak ją rozpoznać?
Redakcja Lumine

Mitomania nie bez powodu nazywana jest patologicznym kłamstwem lub pseudologią fantastyczną. Zaburzenie, o którym mowa polega na permanentnym kłamaniu. Skąd się bierze i jak ją leczyć?

Ola regularnie kłamała – na gruncie prywatnym i zawodowym. Swoje nieobecności w pracy tłumaczyła ciężką chorobą, mężowi opowiadała o sukcesach zawodowych, które pomogły zdobyć jej awans, z kolei znajomi często jej współczuli, bo przedstawiała się w świetle ofiary. Tymczasem w rzeczywistości Ola wyolbrzymiała grypę żołądkową do rangi złośliwego raka, a w pracy wyróżniała się jedynie snuciem opowieści na swój temat. Gdy ktoś zarzucał jej kłamstwo, uznawała to za atak i głęboko wierzyła w swoją wersję. Kłamała, ale nie celowo.

Mitoman - kim jest?

Choć mitomania jest terminem od dawna funkcjonującym w psychologii - pierwszy raz w 1891 roku użyl go Anton Delbrüeck - do dzisiaj jej przyczyny nie pozostają dokładnie zbadane. Niektórzy uważają ją za zaburzenie lub typ osobowości, a inni za chorobę psychiczną. Wątpliwości nie ulega jedno - mitoman to osoba, która przejawia skłonności do patologicznego kłamania i fantazjowania na swój temat. Snuje on nieprawdziwe historie na temat swojego życia, zdrowia czy sukcesów. Czasem przedstawia siebie jako bohatera, a innym razem jako ofiarę.

Szacuje się, że mitomania zwana także kłamstwem patologicznym czy pseudologią fantastyczną, dotyka około 1% populacji.

Zobacz: Konfabulacje - co to jest i jakie są ich przyczyny?

mitoman kim jest

Mitomania a kłamstwo

Przebywając z mitomanem bardzo szybko można mu przykleić łatkę kłamcy, w końcu kłamstwo jest jego chlebem powszednim. Jednak należy tutaj rozgraniczyć pewne pojęcia - klasyczny kłamca ubarwia rzeczywistość w konkretnym celu i doskonale jest świadomy intencjonalności swoich działań. Z kolei mitoman tworzy wizję siebie i swojego życia i utożsamia się z nią - wierzy w co mówi, dlatego ciężko zrozumieć mu, dlaczego otoczenie zarzuca mu kłamstwo.

mitomania czym jest

Mitomania - przyczyny

Specjaliści nie odkryli do dzisiaj jednoznacznych przyczyn mitomanii. Łączą jednak jej pojawienie się z innymi problemami psychicznymi jak schizofrenia, osobowość narcystyczna lub borderline, skłonnościami psychopatycznymi lub innymi schorzeniami ośrodkowego układu nerwowego.

Na mitomanię mogą cierpieć osoby w każdym wieku, jednak najczęściej jej pierwsze oznaki pojawiają się w wieku około 16 lat, dlatego badacze rozważają możliwość jej wywoływania przecz czynniki środowiskowe. Idąc tym tropem trauma jak śmierć bliskiej osoby, uzależnienia i przemoc w rodzinie albo napaść na tle seksualnym mogły spowodować, że dziecko będzie rekompensować sobie swoje ciężkie doświadczenia patologicznymi kłamstwami.

mitomania przyczyny

Mitomania - objawy

Jak wspomnieliśmy o tym wyżej, mitoman nie kłamie z powodu konkretnego powodu i nie chce wykorzystać go w celu osiągnięcia swoich celów, jednak tworzy z jego pomocą alternatywną wizję siebie. Taka sytuacja może ciągnąć się latami, jednak w końcu osoba permanentnie kłamiąca zostanie zdemaskowana. Jak rozpoznać mitomana?

Wymyśla o sobie nieprawdziwe historie (raz może przedstawiać się jako bohatera, drugi jako ofiarę), opisuje wydarzenia w taki sposób, by zawsze być w centrum uwagi, nie potrafi odróżnić kłamstwa od prawdy (kłamie nieświadomie), ignoruje dokonania i znaczenie innych osób i nie potrafi dopuścić do siebie informacji, że jest niewiarygodny.

Zobacz: Dlaczego kłamiemy? Jak rozpoznać kłamstwo?

mitomania objawy

Mitomania - leczenie

Nie jest łatwo zdiagnozować, ani wyleczyć mitomana, jednak nie jest to także niemożliwe. Ale po kolei. Najpierw należy wykluczyć inne choroby, które mają podobny przebieg np. schizofrenia i urojenia. Pomocne są wywiady środowiskowe, bowiem to otoczenie mitomana jako pierwsze dostrzega problem. Z kolei fakt, że chory pozostaje nieświadomy swojego problemu może utrudniać leczenie. Podobnie jak brak farmakoterapii, którą można by zaproponować w tym przypadku.

Jak zatem leczyć mitomana? Pierwszym i najtrudniejszym krokiem jest uświadomienie sobie przez niego jego zaburzenia. Później terapeuta musi z nim wypracować motywację do pozbycia się problemu, co pomoże odnieść sukces. Podczas terapii szuka się potencjalnych czynników, które mogły wywołać mitomanię np. traumy z dzieciństwa, natomiast stosowane treningi behawioralne mają na celu modyfikowanie zachowania pacjentów. W przypadku mitomanów żyjących w związkach, proponuje się terapię par.


Zdjęcia:

Photo by Ethan Sykes on Unsplash

Photo by Volkan Olmez on Unsplash

Photo by Paola Chaaya on Unsplash

Photo by Noah Silliman on Unsplash

Photo by Andrik Langfield on Unsplash


Zobacz również:

Osobowość narcystyczna, wyjątkowość ponad stan

Gdy słyszymy słowo narcyz często nie myślimy o mitologicznym, pięknym mężczyźnie a określenie osoby tym słowem raczej nie jest komplementem. Kim zatem jest tytułowy narcyz? Bardzo często jest to mężczyzna. A objawami zaburzenia osobowości jakim jest...

Czytaj więcej

Jak rozpoznać narcyza i jak sobie z nim radzić?

Przekonany o własnej wyjątkowości, pozbawiony empatii i arogancki wobec otaczającego go świata - to właśnie narcyz. Jeśli przeanalizujesz swoje najbliższe otoczenie, na pewno znajdziesz kogoś pasującego do tego rysopisu. Jak radzić sobie z osobą z za...

Czytaj więcej

Brakuje mi wiary we własne możliwości. Jak budować poczucie własnej wartości?

Poczucie własnej wartości pojawia się w naszym życiu w dwóch postaciach - albo nam go brakuje, albo mamy jego nadmiar. Czym jest i jak je budować? Bo na wstępie pada od razu jedna z lepszych wiadomości - nad sposobem, w który oceniamy s...

Czytaj więcej