Mechanizmy przemocy w rodzinie. Dlaczego ofiary nie uciekają od swoich sprawców?
Redakcja Lumine

Związki, w których występuje przemoc są niezwykle trwałe. Mają na to wpływ specyficzne mechanizmy przemocy. Na czym polegają?

Słysząc historię o rodzinach, w których przez długie lata dochodziło do przemocy, zapewne zastanawiasz się, jak to możliwe, że ofiara nie uciekła zaraz po pierwszym przemocnym akcie. Dzieje się tak, dlatego że maltretowane osoby wchodzą w rolę ofiary i uważają, że z ich sytuacji nie ma wyjścia. Takie zachowanie wyjaśniają mechanizmy przemocy w rodzinie.

Cykle przemocy w rodzinie

Cykl przemocy w rodzinie wyjaśnia, dlaczego jej ofiara, nie chce opuścić swojego oprawcy i bywa, że gdy jej bliscy dociekają, co się u niej dzieje, akurat jej związek przypomina ogromną miłość i zakochanie.

Faza budowania napięcia - stopniowy wzrost konfliktów, napięcia i poziomu agresji sprawcy.

Faza eskalacji - gwałtowna przemoc, która może nawet zagrażać życiu ofiary.

Faza miesiąca miodowego - sprawca żałuje i przeprasza, obiecuje, że będzie lepiej, a ofiara mu wierzy.

Zobacz: Gaslighting - jak rozpoznać najbardziej wyrafinowaną formę przemocy psychicznej?

mechanizmy przemocy w rodzinie

Syndrom wyuczonej bezradności

Ofiara przemocy domowej zaczyna nabierać przekonania, że z jej sytuacji nie ma wyjścia i czegokolwiek nie zrobi, nie uda się zmienić jej położenia. Jest bezradna i wycofana, godzi się z przemocą. Na początku podejmuje wprawdzie jakieś działania np. prosi czy grozi, jednak w żaden sposób nie działa to na oprawcę. Później porzuca myśl, że może jakkolwiek zmienić swoją sytuację, traci kontrolę i dostosowuje się do przemocy, można powiedzieć, że się jej uczy.

Syndrom wyuczonej bezradności powoduje zaburzenia w sferach:

- motywacyjnej - przejawiające się w braku chęci i motywacji do dalszego działania i przekonaniu, że nic nie można zmienić;

- emocjonalnej - ofiara jest zmęczona, doświadcza apatii, a nawet depresji;

- poznawczej - osoba doświadczająca przemocy ma problemy z koncentracją, samooceną i postrzeganiem świata.

Zobacz:  Czy Twój związek jest toksyczny? Jak powstają toksyczne relacje i jak je rozpoznać?

cykle przemocy w rodzinie

Czy syndrom wyuczonej bezradności można zatrzymać? Taka postawa byłaby słuszna i pozwoliłaby odzyskać kontrolę nad własnym życiem. Aby tego dokonać trzeba postawić na pierwszym miejscu swoje bezpieczeństwo, co w tym przypadku oznacza opuszczenie partnera. Kolejnym korkiem jest zmiana podejścia poznawczego, czyli wyobrażeń, myślenia, przekonań, rozumienia siebie i otaczającego świata, a później podejmuje się pracę nad motywacją, która prowadzi do adekwatnych reakcji na przemocowe sytuacje. Oczywiście najlepiej by było, gdyby na każdym z tych etapów, ofiarę wspomagali bliscy i terapeuta.

Pranie mózgu

Jest jednym z najsilniej działających mechanizmów przemocy psychicznej. Ta technika manipulacji powoduje, że oprawca wpływa na poglądy, postawę i przekonania ofiary i dostosowuje ona swoje zachowanie do jego wymogów. Z czasem przestaje stawiać opór i przyjmuje obraz rzeczywistości podawany jej przez sprawcę. W manipulacji wykorzystuje on metody jak:

Izolacja, czyli stopniowe odcinanie ofiary od kontaktów z innymi ludźmi. Robi to poprzez krytykę jej otoczenia i wyrażanie niezadowolenia na samą wzmiankę o nich. Pod wpływem jego zachowania maltretowana zrywa kontakt z bliskimi osobami i tym samym odcina się od zewnętrznych źródeł wsparcia i zdana jest jedynie na swojego kata.

Zobacz: Od czego zależy, czy związek będzie trwały?

syndrom wyuczonej bezradności

Poniżenie i degradacja - w momencie wprowadzenia w życie izolacji ofiary, jej oprawca zaczyna pracować nad obniżeniem jej poczucia własnej wartości. Poniża, wypomina deprymujące doświadczenia i bombarduje fałszywymi oskarżeniami.

Monopolizacja uwagi - całe życie ofiary zaczyna kręcić się wokół sprawcy, nie podejmie ona bez niego żadnej decyzji. Jej zachowanie jest podyktowane rozkazami oprawcy.

Groźby i demonstracja mocy - przemocowiec wykorzystuje swoją siłę do gróźb np. odebrania dzieci oraz zmuszania ofiary do robienia rzeczy wstydliwych.

Sporadyczne okazywanie pobłażliwości - raz na jakiś czas oprawca okazuje ofierze czułość i jest zdolny do miłego gestu wobec niej np. daje prezent czy zabiera na randkę. Jednak jest to krótki okres czasu, który daje ofierze nadzieję na to, że coś się zmieni.

Kolejnym mechanizmem jest wiktimizacja, czyli proces wchodzenia w rolę ofiary, który zostanie omówiony w kolejnym artykule.


Zdjęcia:

Photo by Sydney Sims on Unsplash

Photo by _Mxsh_ on Unsplash

Photo by Sydney Sims on Unsplash

Photo by Melanie Wasser on Unsplash


Zobacz również:

Gaslighting - jak rozpoznać najbardziej wyrafinowaną formę przemocy psychicznej?

Gaslighting to nic innego jak ciągła manipulacja sprawiająca, że ofiara przestaje odróżniać fikcję od prawdy, a nawet zaczyna wierzyć we wmawiane jej zaburzenia psychiczne.

Czytaj więcej

Mechanizmy przemocy w rodzinie. Dlaczego ofiary nie uciekają od swoich sprawców?

Związki, w których występuje przemoc są niezwykle trwałe. Mają na to wpływ specyficzne mechanizmy przemocy. Na czym polegają?

Czytaj więcej

Jak wygląda proces wchodzenia w rolę ofiary? Czyli, czym jest wiktymizacja

Osoby doznające przemocy domowej stopniowo wchodzą w rolę ofiar, co nazywa się procesem wiktymizacji. Jakie są jego poziomy?

Czytaj więcej