Jak często zakładasz, że Twoi rozmówcy wiedzą, o czym mówisz? Porozmawiajmy o klątwie wiedzy
Redakcja Lumine

Klątwa wiedzy to błąd poznawczy polegający na nieświadomym zakładaniu, że rozmówcy doskonale rozumieją kierowany do nich przekaz. Jak z nią walczyć?

Na jednej z pierwszych randek Ada zapytała Kubę, czym się zajmuje. On, programista, szybko odpowiedział, że prócz kodowania stron internetowych jest odpowiedzialny za dopilnowanie, by jego witryny były responsywne i dostosowane do zasad SEO. Powiedział to z taka pewnością, że Ada uznała, że nie powinna drążyć tematu, choć tak naprawdę odpowiedź Kuby nic jej nie wyjaśniła. Ta krótka historia doskonałe podsumowuje to, czym jest klątwa wiedzy. Dzisiaj skupimy się na tym, jak rozpoznać, czy została ona na Ciebie rzucona i jakie środki możesz podjąć, by ściągnąć ją z siebie. Wiedźmin czy czarownica nie będąc Ci w tym potrzebni.

We wcześniejszym artykule, opisaliśmy efekt Dunninga-Krugera. Tłumacząc, dlaczego wykształcone osoby niedoceniają swoich umiejętności i kompetencji, posłużyliśmy się właśnie sformułowaniem "klątwa wiedzy". Co właściwie się pod nim kryje?

klątwa wiedzy co to

Klątwa wiedzy - co to jest?

Klątwa wiedzy to błąd poznawczy polegający na nieświadomym zakładaniu, że rozmówcy doskonale rozumieją kierowany do nich przekaz. Dotyka ona osoby wykształcone, które mają wiele do powiedzenia. Silne przeświadczenie, że to co jest oczywiste dla mnie, jest też oczywiste dla innych bierze się stąd, że zapomina się o procesie nabywania wiedzy i o tym, ile trudu się w niego włożyło. Jednak to, co oczywiste dla specjalisty, nie jest już takie dla jego żony, dziewczyny, rodziny czy pracujących z nim stażystów. Dlatego może on posługiwać się naukowym żargonem i wychodzić z założenia, że wiedza, którą dysponuje, jest dostępna dla wszystkich.

klątwa wiedzy czym jest

Klątwa wiedzy - badania

Elizabeth Newton, studentka psychologii na Uniwersytecie Standforda, w 1990 roku przeprowadziła badania, które potwierdziły istnienie klątwy wiedzy. Na czym polegał jej eksperyment? Podzieliła chętnych na dwie grupy, pierwsza z nich otrzymała listę 25 popularnych piosenek i za zadanie dostała wystukanie palcami o blat stołu ich melodii. Osoby z drugiej grupy miały zgadywać, co to za utwory. Choć ci, którzy dostali zadanie zaprezentowania melodii obstawiali, że ich tytuły odgadnie 50% respondentów z przeciwnej grupy, zgadywała jedynie co 40 osoba. Osoby wystukujące piosenki miały w głowie melodie, tekst i teledyski, zatem wychodziły z przekonania, że to, co łatwe i proste dla nich, takie jest także i dla pozostałych.

ZobaczCzym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

klątwa wiedzy badania

Klątwa wiedzy- jak sobie z nią radzić?

Klątwę wiedzy najprościej jest zaobserwować w pracy, kiedy to osoby na kierowniczych stanowiskach wydają stażystom polecenia, a ci zamiast brać się do roboty, robią oczy jak 5 zł, bo nie rozumieją zbyt wiele z fachowego słownictwa, które właśnie dotarło do ich uszu. O zgrozo, jeśli handlowiec nieświadomy tego błędu poznawczego, rozmawia z klientami w ten sam sposób. Wolne od tego błędu poznawczego nie pozostają także relacje domowe - począwszy od sytuacji, kiedy partnerzy opowiadają sobie ze szczegółami, co działo się w ich pracy i przeplatają w rozmowie fachowe słownictwo, po banalną sytuację, kiedy on idzie do sklepu po salami, które ona kazała mu kupić, ale zamiast sera żółtego przynosi kiełbaskę. Jak radzić sobie z klątwą wiedzy?

1. Obserwuj reakcje rozmówców

Jeśli widzisz, że Twój rozmówca traci zainteresowanie rozmową, jest to sygnał dla Ciebie, że może wypłynąłeś na fachowe rejony, w których pływać możesz tylko sam. Zatem wróć na mieliznę!

Zobacz: Efekt próżniactwa społecznego, czyli dlaczego działając w grupie jesteśmy mniej produktywni?

2. Ustalaj zasady

Będąc świadom istnienia klątwy wiedzy, możesz poprosić swoich rozmówców, by informowali Cię, kiedy nie rozumieją, co do nich mówisz. Jednak jednocześnie unikaj specjalistycznych terminów i wprowadzaj je opisowo lub na zasadzie porównań.

3. Proś o feedback

Jeśli właśnie poruszyłeś zagadnienie, które może być niejasne dla Twojego otoczenia, poproś rozmówców, by własnymi słowami powiedzieli, co zrozumieli. Wówczas dostaniesz jasny przekaz na temat tego, czy Twoje słowa zostają odebrane w poprawny sposób. Jeśli tak nie będzie, jest to moment na ponowne - bardziej przystępne - tłumaczenie.

klątwa wiedzy jak sobie radzić


Zdjęcia:

Photo by Luke Southern on Unsplash

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Photo by Jason Wong on Unsplash

Photo by Alex Carmichael on Unsplash

Photo by NeONBRAND on Unsplash


Zobacz również:

Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu

Dlaczego powrót do pracy po urlopie jest taki ciężki? Za złe samopoczucie po weekendzie i powrocie do pracy po świątecznej przerwie odpowiada efekt kontrastu. Czym jest i jak go uniknąć?

Czytaj więcej

Błędy poznawcze - poznaj je, a będziesz wiedzieć, jak ich unikać i obiektywnie oceniać zdarzenia

Błędy poznawcze to nieracjonalne spostrzeganie rzeczywistości, które wpływa na ludzkie rozumowanie, postawy, emocje i zachowanie. Dzięki ich poznaniu można oderwać sytuację od kontekstu i podejmować lepsze w skutkach decyzje.

Czytaj więcej

Czym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

Efekt następnego w kolejce jest błędem poznawczym polegającym na tym, że osoba, która zaraz ma zaprezentować swoje zdanie, nie skupia się na tym, co mówią inni, bo przygotowuje się do własnej prezentacji. Jak wpływa to na burzę m&o...

Czytaj więcej