Jaką terapię wybrać ? Terapia systemowa
Redakcja Lumine

 Nauka od dawna zakłada istnienie wzajemnie zależnych od siebie systemów. System to taki wielopiętrowy układ, złożony z wielu podsystemów.Z biologicznego punktu widzenia np. Człowiek jest takim systemem, tworzą go kolejne podsystemy takie jak organy, układy:pokarmowy, nerwowy, mięśniowy i na samym końcu komórki. Takim systemem jest i rodzina, jej członkowie ich wzajemne relacje, poszczególne funkcje, pełnione role, współpraca i pokonywanie życiowych przeszkód.

Terapia systemowa czyli inaczej terapia rodzinna obejmuje zakres pomocy gdy nasz system, rodzina, para, źle funkcjonuje,  relacje są w jakiś istotny sposób zakłócone. Gdy zamiast tworzyć rodzinę jako system wartości, gdzie jest wsparcie, zrozumienie, otwarte relacje, coś szwankuje powoduje to wadliwe działanie i cierpienie poszczególnych jednostek.

Tym bardziej, w obecnych czasach jest to trudne, ze względu na szybkość życia, ogromnych wymagań, zmiany poszczególnych ról czy postępu cywilizacji. Szukając pomocy w  odbudowie i poprawie funkcjonowania rodziny i wzajemnych relacji, kierujemy kroki do terapeuty rodzinnego.

Założenia terapii systemowej

Zgodnie z ideą terapii systemowej, każdy z członków rodziny jest elementem kilku podsystemów jednocześnie. Małżeńskiego, rodzicielskiego, rodzeństwa itd. Każdy pełni w nim swoją, określoną rolę, posiada władzę, kontrolę. Ma też swoje charakterystyczne, indywidualne cechy np. płeć, wiek.

Zmiana w choćby jednej z powyżej wymienionych jednostek systemu, oddziałuje i wpływa na pozostałe będące w rodzinie.

System określa prawa i funkcje, które są uniwersalne. Mianowicie niezależnie od każdego, różnego przecież z elementów składowych, czyli poszczególnej jednostki w rodzinie jest ich spójność. To wzajemne oddziaływanie na siebie oraz wynikające zależności pomiędzy członkami rodziny jak mąż-żona, matka-córka, ojciec-syn wszystko tworzy jeden spójny system z wzajemnymi interakcjami.

Rodzina funkcjonuje w innym, większym systemie, jest jego elementem, to otoczenie, środowisko, społeczność. Każdy z tych systemów jest autonomiczny, każdy z nich ma swoje granice. I oprócz wewnętrznych oddziaływań między osobami w rodzinie, istnieją czynniki zewnętrzne  środowiskowe, kulturalne. One również oddziałują na funkcjonowanie danej rodziny.

Kolejnym założeniem terapii systemowej jest to że przyglądając się działaniu całego systemu (rodzinie, parze) temu jak funkcjonuje i jakie są relacje pomiędzy danymi rolami, można dostrzec zdecydowanie  więcej niż koncentrując się  jedynie na jednostce i jej procesach działania.

Elementy działania w terapii systemowej

Język komunikacji

Terapia systemowa ma pomóc w działaniu i funkcjonowaniu oraz interakcjach pomiędzy jednostkami tworzącymi dany system. Jak wiadomo wiele o tym mówią wzajemne relacje miedzy osobami w danej rodzinie. Wiąże się to ze sposobem komunikacji, oraz używanego języka, sposobie wyrażania potrzeb czy przekazywania informacji. Terapia systemowa często pracuje nad zmiana języka komunikacji pomiędzy jednostkami z agresywnego, roszczeniowego czy atakującego na bardziej empatyczny i otwarty sposób komunikowania się. Daje to efekt w poprawie relacji jak i wzajemnego zrozumienia.

Podejście narracyjne

Kolejnym elementem terapii systemowej jest podejście narracyjne. Każda jednostka w rodzinie ma i tworzy własną autobiografię, którą determinuje postrzeganie przez nią świata. Tu pracuje się nad poprawą negatywnych obrazów, zniekształceń czy narracji.

Granice

Rodzina posiada granice, odgrywają one bardzo ważną. Granice są wewnętrzne i zewnętrzne i wpływają na prawidłowe funkcjonowanie rodziny. Gdy są elastyczne zapewniają poprawne działanie oraz rozwój członków rodziny. Składa się na to intymność, prywatność, zrozumienie pomaga w spełnianiu odpowiednio swoich ról. Sztywne granice wpływają negatywnie na rozwój rodziny i poszczególnych członków, co daje podstawy do dysfunkcyjnych i krzywdzących relacji. Najbardziej optymalne dla rodziny są granice zapewniające poczucie wspólnoty, jedności i tożsamości z rodziną ale jednocześnie są elastyczne, by dostosowywać się do nowych sytuacji. Nad prawidłowością tych granic pracuje się na terapii rodzinnej.

Genogramy

To taka analiza działania naszych przodków, drzewa rodzinnego, które jest obrazem przekazywanych z pokolenia na pokolenie schematów działania. Rodzina w rozwoju kulturowym, środowiskowym tworzy i rozwija się na podstawie właśnie tych schematów, doświadczeń przekazywanych przez poprzednie pokolenia. Uczy się w ten sposób radzenia sobie w danych sytuacjach kryzysowych, uczy lub nie, okazywać wsparcie, tworzy przymierza i koalicje.

Przymierze i koalicja

Przymierzem może być relacja, silna więź np. ojciec-syn. Nie jest to nic złego, gdy nie przeszkadza w funkcjonowaniu i otwartości na pozostałych członków rodziny. Jednak gdy taka więź zostaje nakierowana na osiągnięcie swoich celów, wykorzystując innych członków rodziny, bądź do realizacji działań przeciwko innym jednostkom rodziny to koalicja. Terapia rodzinna wychwytuje je i w zależności od ich cech negatywnych czy pozytywnych cech, uczy poprawy oraz zmiany tych relacji na takie, które będą pozytywnie wpływać na pozostałych członków rodziny, co odbije się również na całym systemie.

Cele w terapii systemowej

  • Odtworzenie pozytywnego obrazu rodziny lub innej relacji, oraz jej środowiska w którym funkcjonuje.
  • Praca nad  zmianą funkcjonowania podsystemów, dla lepszych relacji oraz zmiany środowiska dla pozytywnego funkcjonowania rodziny.

Terapia systemowa - dla kogo?

Terapia rodzinna sprawdza się w :

  • Terapii rodzin
  • Terapii małżeńskiej , par
  • Terapii w rozwiązywaniu sytuacji kryzysowych z nastolatkami
  • Terapii rodziny w której występuje obciążenie psychiczne związane z chorobą przewlekłą taą jak np. depresja, anoreksja
  • Terapii źle funkcjonujących relacji np. matka-córka,

Szeroki obraz  w terapii systemowej daje ogromne pole do działań dla poprawy, głównie relacji pomiędzy jednostkami, efektem czego jest poprawa funkcjonowania rodziny, małżeństwa.

Adresowana jest ona do danego systemu, ale wynikiem jego ulepszenia, poprawia się działanie poszczególnych jednostek, ich sytuacja i funkcjonowanie w rodzinie czy danej relacji.

Jest to stosunkowo młody i ciągle rozwijający się nurt w psychoterapii. Jednak z ogromna przyszłością, choćby w obecnym świecie gdzie wiele relacji kuleje i prowadzi do różnego rodzaju dysfunkcyjnych systemów.


Zdjęcia:

Photo by Maxim Medvedev on Unsplash


Zobacz również:

Dieta w nerwicy. Co warto jeść, a czego unikać?

Słowa Hipokratesa odegrały zasadniczą rolę dzisiejszej medycyny: Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem– od dawna zatem wiadomo, że dieta i żywienie zbilansowane w odpowiednie składniki i witaminy, jest jednym z najważnie...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej

Dieta w depresji. 6 wskazówek co jeść, aby poczuć się lepiej.

Od najmłodszych lat uczymy się dobrych nawyków, także tych związanych z żywieniem. Jemy owoce, bo zawierają dużo witaminy C, która wspiera naszą odporność. Mięso, bo to dzięki niemu dostarczamy organizmowi potrzebne białko, a warzywa, p...

Czytaj więcej