Emocjonalne pułapki wytłumaczą Ci, dlaczego popełniasz te same błędy
Redakcja Lumine

Emocjonalne pułapki to pewne zapisane w mózgu wzory przeżywania sytuacji. Jaką mają rolę?

Marcin nie miał łatwego dzieciństwa. Jego ojciec był alkoholikiem, a matka czasem piła razem z nim. Dochodziło między nimi do karczemnych awantur, które kończyły się często rękoczynami. Później ojciec znikał na kilka dni, a nawet tygodni. Chłopiec bardzo się martwił wówczas, że tato już nigdy nie wróci. Jako dorosły człowiek Marcin stroni od kłótni, gdy żona podnosi na niego głos - a że znalazł sobie taką, co pokrzyczeć lubi - dostaje gęsiej skórki. Nie wchodzi w konflikt. Woli wysłuchać swojego albo uciec przed krzykiem - najczęściej do baru. W jaką emocjonalną pułapkę wpada?

Czym są emocjonalne pułapki?

Każdy z nas wchodzi w dorosłość z emocjonalną raną z dzieciństwa. Mogła mieć ona różną formę - zaniedbanie, nadopiekuńczość, opuszczenie itd. Sytuacje z dzieciństwa, które te rany kształtują są przechowywane w głowie zarówno na poziomie świadomym, jak i nieświadomym. Świadomość to pamięć zlokalizowana w hipokampie i korze nowej. Tutaj trafia, to co z danego zdarzenia zapamiętaliśmy. Zaś nieświadome emocje i odczucia związane z tą sytuacją powstają w ciele migdałowatym i to do niego trafiają emocje i fizjologiczne reakcje.

Za każdym razem, kiedy znajdziemy się w analogicznej sytuacji, nasz mózg odnajduje zapis z hipokampa i ciała migdałowego. Służy to temu, abyśmy jak najszybciej mogli rozpoznać daną sytuację i się do niej dostosować oraz odpowiednio na nią zareagować. Problem jest jednak taki, że te dwie struktury działają w odmienny sposób. Hipokamp uruchamia się jako pierwszy, jeszcze zanim sytuacja zostanie rozpoznana. Działa automatycznie, co oznacza, że odtwarza zapis reakcji fizjologicznych kojarzonych z daną sytuacją np. szybsze bicie serca, mdłości. Co więcej, nie rozróżnia, że sytuacje mogą być do siebie zbliżone, a nie identyczne, także zawsze serwuje swój zapis, gdy nastąpi wydarzenie nawet zbliżone do zapamiętanego. Jest to w pełni nieświadomy mechnizm tzn. możemy odczuwać jakiś stan, choć nie uświadomimy sobie, skąd dokładnie pochodzi.

Np. Gdy rodzice Marcina kłócili się, chłopiec odczuwał strach i uciekał do pokoju. Z każdym kolejnym krzykiem, wywracały mu się wnętrzności. Włosy stawały mu dęba, serce biło jak szalone. Później, gdy ojciec znikał, bał się, że nigdy go nie zobaczy. Bolał go brzuch i odczuwał lęk. W momencie, gdy między dorosłym Marcinem, a jego żoną dochodzi do wymiany zdań, mężczyzna czuje, że serce mu przyspiesza. Kiedy się kłócą, chce jak najszybciej zejść jej z oczu i ucieka do baru. Jednocześnie przeraźliwie boi się, że zostanie przez nią porzucony.

Czym są emocjonalne pułapki?

Jak działają emocjonalne pułapki?

Wpadanie w emocjonalne pułapki dotyczy każdego z nas. Utrudniają obiektywny osąd sytuacji, a nieraz i poradzenie sobie z nią. Powodują lęk i inne reakcje fizjologiczne zanim oceni się i zrozumie wydarzenie np. Marcin czuje szybsze bicie serca, gdy słyszy kłótnie innych osób.

Każdy z nas ma trzy style radzenia sobie ze schematami i widać je również na przykładzie emocjonalnych pułapek:

- można im ulegać i poddawać się krzykowi jak Marcin, byleby tylko nie odczuwać silnego napięcia, które jest niewygodne;

- uniknąć napięcia poprzez uciekanie od konfliktów,

- kompensować je poprzez np. atakowanie drugiej osoby po to, by nie przeżywać jeszcze raz lęku i napięcia, gdyby to ona powiedziała coś niewygodnego.

Emocjonalne pułapki utrwalają schematy - często w obliczu podobnych sytuacji zachowujemy się analogicznie. Z kolei powtarzanie nieadaptacyjnych zachowań jak uleganie, uciekanie czy kompensowanie sprawia, że człowiek nie rozwija nowych i zdrowych umiejętności. Dlatego właśnie niektóre osoby przyciągają do siebie tyranów, dominujących partnerów i tych, co stosują emocjonalną i fizyczną przemoc. Receptą na to, by odwrócić bieg wydarzeń jest zaciśnięcie zębów i zachowanie się dokładnie na odwrót niż to, co podsuwa głowa. Jednak bez pomocy specjalisty ciężko jest zdobyć się na taką walkę, dlatego najlepszą opcją będzie rozpoczęcie terapii.

Jak działają emocjonalne pułapki?


Zdjęcia:

Photo by michael podger on Unsplash

Photo by Jossuha Théophile on Unsplash

Photo by Francis MacDonald on Unsplash


Zobacz również:

Jak radzimy sobie ze schematem, style zachowań

W momencie uaktywnienia się schematu możemy zachować się odpowiednio do stylu w jakim sobie z nim radzimy. Wyróżnić możemy trzy style radzenia sobie w odpowiedzi na aktywny schemat.  

Czytaj więcej

Czym jest terapia schematów?

Schematy jako trwałe wzorce zachowania wpływające negatywnie na nasze funkcjonowanie, potrzebują właściwego i dość złożonego podejścia do psychoterapii. I to miejsce właśnie zajmuje terapia schematów. Jakie są jej główne cechy oraz skąd...

Czytaj więcej

Czym jest deprywacja emocjonalna? Uważasz, że Twoje potrzeby są nieważne? Koniecznie przeczytaj ten artykuł

Deprywacja emocjonalna to przekonanie, że moje potrzeby są nieważne. Skąd się bierze?

Czytaj więcej