Efekt próżniactwa społecznego, czyli dlaczego działając w grupie jesteśmy mniej produktywni?
Redakcja Lumine

Próżniactwo społeczne to zjawisko odnoszące się do mniejszego zaangażowania w działanie członków grupy niż miałoby to miejsce, jeśli funkcjonowaliby oni indywidualnie. Skąd się bierze i jak mu przeciwdziałać?

Przypomnij sobie swoją ostatnią pracę w grupie, może był to zespołowy projekt, nad którym pracowałeś czy sport drużynowy. Czy zauważyłeś, że lepiej sprawdzasz się działając w pojedynkę, a nie w teamie? Jeśli tak, gratulujemy, bo jesteś świadomy efektu próżniactwa społecznego, a to pierwszy krok do wprowadzenia w działanie zmian, które mogą podnieść jego efektywność.

Próżniactwo społeczne - co to jest?

Próżniactwo społeczne odnosi się do zmniejszenia zaangażowania w czynność wykonywaną w grupie w porównaniu do tej samej aktywności wykonywanej indywidualnie. W praktyce praca zespołowa powinna uczyć współpracy, odpowiedzialności i stosowania poprawnej komunikacji interpersonalnej, a uczy, żeby nikomu nie ufać...

Jako pierwszy zjawisko to dostrzegł Max Ringelmann, który po przeprowadzeniu eksperymentu z przeciąganiem liny, zauważył, że im więcej osób w zespole, tym mniejszą siłę wkładają w wykonywane zadanie. Natomiast, gdy poprosił badanych, by przeciągali linę w zespołach 1:1, ich efektywność była większa.

Zobacz: Czym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

próżniactwo społeczne

Próżniactwo społeczne - przyczyny

Skąd bierze się próżniactwo społeczne? Badacze wskazują na dwa główne źródła tego zjawiska. Pierwszym jest zmniejszenie motywacji członków grupy będące efektem wychodzenia z założenia, że po co dawać z siebie wszystko, skoro nie działa się w pojedynkę. Drugą przyczyną może być z kolei słaba koordynacja zespołem, czyli osoba, która zarządza teamem, może nie być świadoma umiejętności jego członków i nie wykorzystuje w pełni jego potencjału.

Próżniactwo społeczne zachodzi w większości prac zespołowych np. w sporcie czy w pracy, gdzie nad jednym projektem pracuje kilku specjalistów. Pojawia się również przy burzy mózgów. Generalnie można powiedzieć, że towarzyszy większości prac grupowych, chyba że posiadają one dobrych koordynatorów.

Zobacz: Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu

próżniactwo społeczne

Próżniactwo społeczne - jak zwalczyć?

Występowanie próżniactwa społecznego w pracy zespołowej nie oznacza, że powinno się z niej rezygnować, co zresztą byłoby niemożliwe. Jest jednak dobrym pretekstem do tego, by poznać to zjawisko i je zredukować.

Najważniejsze wydaje się poznanie możliwości i umiejętności każdego członka grupy, dzięki czemu będzie można rozdzielić zadania na osoby, które najlepiej się do nich nadają, wówczas możliwe stanie się wykorzystanie potencjału teamu. Każdy powinien mieć zadanie równie ważne, ale i dopasowane do swoich kompetencji. Jeśli przydział czynności będzie rozdzielany losowo, może spowodować to frustrację członków grupy i zmotywować ich co najwyżej do narzekania, a nie działania.

Próżniactwo społeczne jest zjawiskiem, które będzie występować tyle, ile konieczne będzie działanie grupowe, czyli prawdopodobnie zawsze, jednak z odpowiednim podejściem można w pełni wykorzystać, a nie zaniedbać potencjał zespołu.

próżniactwo społeczne


Zdjęcia:

Photo by Perry Grone on Unsplash

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Photo by Campaign Creators on Unsplash

Photo by Anna Samoylova on Unsplash


Zobacz również:

Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu

Dlaczego powrót do pracy po urlopie jest taki ciężki? Za złe samopoczucie po weekendzie i powrocie do pracy po świątecznej przerwie odpowiada efekt kontrastu. Czym jest i jak go uniknąć?

Czytaj więcej

Błędy poznawcze - poznaj je, a będziesz wiedzieć, jak ich unikać i obiektywnie oceniać zdarzenia

Błędy poznawcze to nieracjonalne spostrzeganie rzeczywistości, które wpływa na ludzkie rozumowanie, postawy, emocje i zachowanie. Dzięki ich poznaniu można oderwać sytuację od kontekstu i podejmować lepsze w skutkach decyzje.

Czytaj więcej

Czym jest efekt następnego w kolejce i jak może zepsuć burzę mózgów?

Efekt następnego w kolejce jest błędem poznawczym polegającym na tym, że osoba, która zaraz ma zaprezentować swoje zdanie, nie skupia się na tym, co mówią inni, bo przygotowuje się do własnej prezentacji. Jak wpływa to na burzę m&o...

Czytaj więcej