Czujesz się gorszy i nieakceptowany? A słyszałeś o nieadaptacyjnych schematach?

Nieadaptacyje schematy to przekonania na własny temat, które nierzadko nie mają odzwierciedlenia w stanie faktycznym. Jak z nimi zerwać?

Przeanalizuj podobne sytuacje w swoim życiu, czy w obliczu podobnych bodźców nie zachowujesz się analogicznie? Może po sprzeczce z bliską osobą czujesz się gorszy albo wybrakowany? A może tak odbierasz każdą uwagę pod swoim adresem? To wszystko sprowadza się do jednego hasła: nieadaptacyjne schematy.

Czym są nieadaptacyjne schematy?

Każdy z nas nosi w sobie pewne przekonania na własny temat oraz ogólne poglądy na otaczające go środowisko. Są one zakorzenione w dzieciństwie i wyryte w mózgu. Jeśli mówimy o nieadaptacyjnych schematach, to przybierają one postać przekonania o tym, że to z nami jest coś nie tak, bynajmniej nie z otaczającym światem. Osoba karmiona toksycznymi komunikatami będzie zawsze doszukiwała się winy w sobie, czuła się niewystarczająco dobra czy potrzebna.

Przykłady? Jeśli słyszałeś od swojego rodzica, że do niczego się nie nadajesz i nie poświęcał Ci on wystarczająco dużo uwagi, prawdopodobnie będziesz raz - unikać wyzwań, dwa - wychodzić z założenia, że ważni ludzie Cię opuszczają.

Czym są nieadaptacyjne schematy?

Jak rozpoznać nieadaptacyjne schematy?

Jak rozpoznać, że jest się ofiarą nieadapatacyjych schematów? Przede wszystkim nie jest to łatwe zadanie. Ale pierwszą rzeczą, której warto się tutaj przyjrzeć jest własna samoocena. Jeśli myślisz o sobie, jak o kimś, kto nie jest nic wart, nie zasłużył na uwagę i nikogo nie obchodzi, w Twojej głowie powinna zapalić się czerwona żaróweczka.

To, co musisz wiedzieć, to fakt, jak działają nieadaptacyjne schematy. Uaktywniają się na jakiś bodziec i prowokują Cię do określonego zachowania. Nauczyłeś się ich w dzieciństwie, a później utrwalałeś latami, zatem, jeśli doświadczasz analogicznej i trudnej dla siebie sytuacji, zaczniesz robić dokładnie to samo, co wcześniej, mimo że Twoja reakcja mogła być dla Ciebie niekorzystna. Oto najczęściej powielane schematy:

1. Opuszczenie - bierze się z poczucia porzucenia w dzieciństwie. Mogło być ono dosłowne np. rozwód rodziców albo metaforyczne np. niedostępny emocjonalnie ojciec. Takie podejście rodzica do dziecka skutkuje lękiem przed odrzuceniem, który utrudnia wchodzenie w relacje dorosłemu człowiekowi.

2. Lekceważenie dziecka wraca z nawiązką jako jego brak zaufania do ludzi w ogóle. Jako dorosły będzie ono wychodzić z założenia, że wszyscy chcą go skrzywdzić.

3. Dystans emocjonalny czyli inaczej deprywacja emocjonalna to brak miłości od osób znaczących. W dorosłości skutkuje przeświadczeniem, że nie zasługuje się na miłość i się jej od nikogo nie otrzyma.

4. Zawstydzanie pociechy i krytykowanie jej zachowania na forum sprawia, że dorosły człowiek ma bardzo mocno zaniżoną samoocenę.

5. Brak dania rozumnej swobody spowoduje, że dziecko czuje się bezradne i wchodzi w zależność z innymi ludźmi.

Jak rozpoznać nieadaptacyjne schematy?

6. Izolowanie dziecka sprawi, że jako dorosły człowiek będzie czuć się jako ktoś gorszy.

7. Utwierdzanie w niezaradności, czyli powtarzanie dziecku, że sobie nie poradzi spowoduje, że wyrośnie osoba niezdolna do podejmowania prostych decyzji.

8. Nadmierne wymagania i krytykowanie hodują perfekcjonistów.

9. Brak krytycyzmu i wmawianie dziecku, że jest najlepsze wychowuje narcyzów.

10. Podporządkowanie sobie dziecka pielęgnuje w nim obowiązek opieki rodzicami i w efekcie podporządkowanie się im.

Jak zerwać z nieadaptacyjnymi schematami?

Jak zerwać z nieadaptacyjnymi schematami?

Nieadaptacyjne schematy przypominają negatywne postawy rodzicielskie i mają skutki w życiu dorosłym tak wychowanego i traktowanego człowieka. By się ich pozbyć najpierw trzeba je zauważyć - na drodze analizy siebie, refleksji i wnikliwej obserwacji. Później trzeba odkryć ich trajektorie - kiedy się pojawiają, czyli wzór, który pojawił się wyżej -> jest bodziec, wywołuje on myśli, a one zachowanie. Dzięki pracy nad sobą - najlepiej ze specjalistą - będzie można nauczyć się rozpoznawać, kiedy to błędne koło zaczyna się kręcić i w odpowiednim momencie je zatrzymać.


Zdjęcia:

Photo by Tyler Nix on Unsplash

Photo by Natalya Zaritskaya on Unsplash

Photo by Juliane Liebermann on Unsplash

Photo by Daiga Ellaby on Unsplash

blog
Zobacz również