Asertywność – trudna sztuka
Redakcja Lumine

Powszechnie jako asertywność wymieniamy sztukę mówienia “Nie”. Jest to błędne postrzeganie umiejętności jakim jest bycie asertywnym. Bo, mówienie tylko “Nie” bez wrażliwości i szacunku wobec drugiej osoby jest raczej pokazaniem ignorancji i z byciem asertywnym nie ma nic wspólnego. Zatem czym jest asertywność, na jakich zasadach się ona opiera?

Defnicja asertywności

Szukając definicji asertywności natkniemy się na opisywanie jej jako pewnych umiejętności w relacjach międzyludzkich. Z naciskiem na wyrażanie swojego zdania, określenia i wyznaczania swoich granic, odmawiania czy bycia po prostu sobą. W języku łacińskim assetito oznacza twierdzenie, w angielskim assertiveness - stanowczość, pewność siebie. Jak te stwierdzenia mają się do tworzenia relacji interpersonalnych i życia zgodnego z własnymi przekonaniami? Podstawą asertywności są, zachowania, które w sposób stanowczy, uczciwy i bezpośredni, z jednoczesnym respektowaniem uczuć drugiej osoby, wyrażają nasze zdanie, opinie, postawy czy życzenia. Istotnymi elementami bycia asertywnym jest ukazanie szacunku dla praw drugiego człowieka z jednoczesnym zadbaniem zarówno o jego granice jak i nasze osobiste prawa.

cechy asertywnosci

Zasady praw asertywnego człowieka wg Herberta Fensterheima:

  • Masz prawo do wyrażania siebie, swoich potrzeb, uczuć czy opinii – dopóki nie ranisz innych,
  • Masz prawo do wyrażania siebie - nawet jeśli to rani druga osobę, dopóki Twoje intencje nie są wrogie lub agresywne,
  • Masz prawo do przedstawiania innym swoich życzeń dopóki uznajesz ich prawo do odmowy,
  • Istnieją takie sytuacje miedzy ludźmi w których prawa nie są oczywiste. Zawsze masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z druga stroną i wyjaśnień jej,
  • Masz prawo do korzystania ze swoich praw.

Cechy asertywności

Gdy się rodzimy nasze reakcje i działania opierają się na dwóch formach zachowania: zależnej / biernej lub roszczeniowej / agresywnej. Tak rozwija się w nas niezależność jako jednostki. Często są te zachowania są naturalne, które w danej sytuacji wydają się nam najprostsze. Asertywność jest czymś po środku, bo gdy agresja skupia się tylko na respektowaniu własnych praw, a uległość tylko praw innych, nie ma tu miejsca na obopólne zadowolenie, lub szacunek wobec siebie. Przy reakcjach agresywnych lub uległych, z reguły jedna ze stron ma zyski a druga straty. Zachowanie asertywne dba o granice obu stron.

Narzędziami tworzącymi podstawowe zachowania asertywne będą:

  • rozmowa, aby zaistniała poprawna komunikacja niezbędne jest słuchanie i koncentracja na drugiej osobie,
  • konstruktywna krytyka zachowania - uwaga nie osoby.
  • przywoływanie faktów,
  • ustosunkowanie się do sytuacji, zdarzenia, czyli ukazywanie uczuć jakie mu towarzyszą.
  • wyrażanie pragnień i oczekiwań.
  • informacje asertywne nie obwiniają, nie atakują ani nie stygmatyzują. Precyzyjnie odnoszą się do faktów.
  • warunkiem jest również zachowanie równorzędności w relacji z drugim człowiekiem.

Trudności bycia asertywnym często związane są z naszą niewiedzą lub najczęściej wynikają ze stereotypów i oczekiwań społecznych. Boimy się odmówić, wyrazić swoja opinię, poprosić o pomoc. Skąd ten strach? Nie chcemy zostać odrzuconym, wyśmianym skrytykowanym, nasze zachowanie dopasowujemy do sytuacji, chcąc być uprzejmym i grzecznym, lub w przypadku zachowań agresywnych “idziemy po trupach” do celu. Te stereotypy wpajane są nam od dzieciństwa przez osoby dla nas ważne, najczęściej rodziców. Komunikaty słyszane od nich jak “siedź cicho” lub obwinianie “to przez Ciebie” nie budują fundamentu do rozwoju poczucia własnej wartości, która jest nieodłącznym elementem bycia asertywnym. Aby stać się asertywnym, musimy nauczyć się dostrzegać swoje “ja” w granicach, potrzebach oraz co bardzo ważne nauczyć się brania odpowiedzialności za swoje czyny jak i słowa. Niesłusznie panuje pogląd, że osoby asertywne to egoiści. Asertywnym podejściem do drugiego człowieka i nieporozumienia lub wyrażania zdania jest właśnie wspólny cel i współpraca. Wzajemne traktowanie się z empatią, tolerancją i zrozumieniem. Co do cech egoistów raczej nie należy.

asertywnosc w relacjach

Co daje nam i innym bycie asertywnym?

  • Umożliwia równorzędność w naszych relacjach, dbanie o wspólne granice,
  • Działania służące interesom jednostki oraz obronę własnego stanowiska i praw,
  • Budujemy szczere, uczciwe i otwarte relacje interpersonalne,
  • Akceptujemy różnice wynikające z odmiennych zdań, oraz postrzegania świata,
  • Asertywność to umiejętność dokonywania właściwych wyborów dla wyrażania swoich uczuć, potrzeb, czy opinii,
  • Zachowania asertywne wpływają na tworzenie wspólnych, dobrych rozwiązań w sytuacjach konfliktowych, często stawiając obie strony jako wygranych,
  • Świetnie podnosi nam poczucie naszej wartości, wyrażając szacunek wobec nas samych jak i innych, ukazujemy że zarówno nasze jaki innych myśli i uczucia są równie ważne i każdy z nas ma prawo do innego postrzegania świata.
  • Kapitalnie pomaga nam w nauce oceny różnych sytuacji, uczymy się bycia asertywnym przez całe życie.
  • Uświadamiane błędy dają nam możliwość rozwoju, oceny własnych możliwości czy potencjału,
  • Asertywność wymaga umiejętności przyjmowania jak i wyrażania krytyki, oraz pochwał i opinii,
  • Podnosi satysfakcję z kontaktów z innymi ludźmi, czujemy się swobodnie jesteśmy szanowani, my szanujemy innych i siebie przez co wzrasta nasz autorytet w otoczeniu,
  • Asertywność pozwala nam być sobą, daje nam wolność wyrażania własnego zdania – zawsze pamiętając o granicach swoich i innych.

Jak widać umiejętność bycia asertywnym niesie za sobą ogromne korzyści. Co oczywiście czyni ją bardzo trudną. Nie jest to jednak cecha z która się rodzimy lub nie. Metod i zachowań asertywnych uczymy się przez całe życie, zbierając doświadczenia i uczestnicząc w wielu relacjach, pełniąc w nich mniej lub bardziej ważne role. Dobrze jest jeśli mamy świadomość, poczucie wolności i własnych granic oraz tego, że dzięki naszemu asertywnemu zachowaniu, osoby obok również czują się dobrze.


Zdjęcia:

Photo by Kai Pilger on Unsplash

Photo by Katrina Wright on Unsplash

Photo by Bewakoof.com Official on Unsplash


Zobacz również:

Jaka psychoterapia jest dla mnie odpowiednia? Rodzaje psychoterapii.

    Bez wątpienia decyzja o podjęciu psychoterapii należy do jednych z cięższych decyzji w życiu. Wstydzimy się, bo terapia postrzegana jest jako coś krępującego, o czym nie mówi się głośno. Coś dla ludzi z problemami wielkiego...

Czytaj więcej

Co zrobić kiedy podejrzewam depresję? Pierwsze kroki w leczeniu depresji.

Depresja nazywana „chorobą cywilizacyjną”, to choroba myśli i emocji, przewlekłe i długotrwałe obniżenie nastroju. Często niesie za sobą szereg objawów fizycznych, które wcale na to schorzenie nie wskazują. Według Światowej...

Czytaj więcej

Jaką terapię wybrać? Terapia Gestalt.

Rodzajów terapii jest wiele, a każda z nich ma inne założenia, techniki, odmienne cele oraz charakteryzuje się niejednakowym sposobem pracy z pacjentem. Wybór, która z nich jest najbardziej odpowiednia w ostateczności należy od n...

Czytaj więcej