Co się dzieje, gdy człowiek nie ma dostępu do swoich emocji? Czym jest aleksytymia?
Redakcja Lumine

Aleksytmia to inaczej emocjonalny analfabetyzm. Dotknięte nią osoby nie mają dostępu do swoich emocji, nie potrafią ich rozpoznać, a tym bardziej nazwać. Skąd się bierze, jakie są jej objawy i czy można nią wyleczyć?

Wiele osób ma problem z rozpoznawaniem i nazywaniem swoich emocji. Cechuje je chłodny styl bycia, stąd np. łatka zimnego drania. Choć nie każdy z tych przypadków będzie powiązany z aleksytymią, warto nieco bliżej poznać ten temat.

Aleksytymia - co to jest?

Słowo aleksytymia pochodzi od greckich: "a" oznaczającego brak, "lexis" używanego w odniesieniu do słowa i "thymos", czyli emocji. Jak nietrudno się domyślić termin ten odnosi się do osoby, która nie potrafi opisać swoich emocji, stąd inna nazwa tego zjawiska, czyli emocjonalny analfabetyzm.

Zaznaczmy od razu, że aleksytymia nie jest jednostką chorobową, ani nie istnieją kryteria jej diagnozowania. Rozpatruje się nią jako syndrom pochodzący z różnych źródeł. Jeśli aleksytymik trafia do gabinetu terapeuty, zwykle skłania go do tego partner albo towarzyszące jego przypadłości uzależnienie. Dodajmy również, że problem ten najczęściej dotyczy mężczyzn.

Zobacz: 5 sposobów na opanowanie emocji

aleksytymia

Emocjonalny analfabeta

Aleksytymik zwany również emocjonalnym analfabetą nie ma wglądu w swoje emocje, co oznacza, że ich nie rozpoznaje, ani nie potrafi ich nazwać. Jego odczucia są dla niego obce i niezrozumiałe, i co za tym idzie źle interpretowane. W praktyce może wyglądać to tak: buzuje w nim złość, a jedyne, co on odczuwa to rosnąca temperatura, zatem nie zaczyna roztrząsać tego, kto i czym go zdenerwował, tylko zakłada, że jest mu gorąco. Idźmy dalej, gdy jego ciałem wstrząśnie dreszcz podniecenia, paradoksalnie uzna, że jest zimno. Płacze, ale nie wie, dlaczego.

Mówimy zatem o osobie, która traci kontakt z własnymi emocjami. Nie nazwa ich, nie uświadamia sobie, ani tym bardziej nie wyraża. Oczywiście, doznaje je, ale nie potrafi ich zrozumieć i prawidłowo zinterpretować.

Zobacz: 5 sposobów na zapanowanie nad złością

aleksytymia emocjonalny analfabetyzm

Aleksytymia - przyczyny i objawy analfabetyzmu emocjonalnego

Aleksytymia objawia się już w najmłodszych latach. Zwłaszcza u dzieci można zaobserwować, że mają problem z komunikacją własnych emocji. Skąd jednak bierze się ten interesujący syndrom? Specjaliści wskazują na czynniki środowiskowe, jak wychowanie przez surowych lub nadopiekuńczych rodziców. W pierwszym z przypadków okazywanie jakichkolwiek emocji jest uważane za słabość i nie jest mile widziane, z kolei nadopiekuńczy wychowawcy mogą celowo izolować od nich dziecko ze strachu przed tym, że byłyby dla niego raniące. Maluch, któremu wszystko podsuwane jest pod nos, nie potrafi zidentyfikować, ani nazwać swoich uczuć. Oczywiście istnieją także somatyczne źródła emocjonalnego analfabetyzmu i należy do nich zaliczyć choćby uszkodzenia mózgu.

aleksytymia co to

Życie z aleksytymią

Jak wygląda życie emocjonalnego analfabety? Oczywiście nie jest kolorowe, a brak wglądu we własne emocje, skutecznie utrudnia mu codzienne funkcjonowanie w społeczeństwie, nie wspominając o relacjach damsko-męskich. Aleksytymik nie tylko nie potrafi zrozumieć swoich stanów emocjonalnych, ale i cudzych, co powoduje, że nigdy nie widzi winy w swoim zachowaniu, a przypisuje odpowiedzialność za nie swojemu otoczeniu. Sprawia to, że stworzenie relacji międzyludzkich jest dla niego ogromnym wyzwaniem, któremu nieraz nie jest w stanie podołać. Nie zapominajmy o tym, że swoim zachowaniem może zrażać do siebie inne osoby.

Zobacz: Czym jest terapia ACT i w czym może Ci pomóc?

Nie jest to jedyna trudność w codzienności aleksytymika. Jako że nie rozumie on swoich emocji, wypiera je ze świadomości, co z kolei jest blokadą w rozładowaniu napięcia i niepokoju. Taki stan rzeczy może wywoływać zaburzenia psychosomatyczne i uzależnienia. Emocjonalni analfabeci mogą zatem uciekać w alkoholizm czy narkomanię. Co więcej, chcąc odnaleźć się wśród ludzi, mogą zacząć udawać i powielać emocjonalne schematy zaobserwowane u innych osób. Jednak pod maską kryją się bardzo smutne osoby, bowiem świat pozbawiony emocji jest też światem bez marzeń i fantazji.

aleksytymia leczenie

Aleksytymia - leczenie

Choć opis emocjonalnego analfabetyzmu nie napawa optymizmem, pocieszający jest fakt, że osobie z tym syndromem można pomóc na drodze psychoterapii. Terapeuta stara się zainteresować swojego pacjenta jego własnym umysłem. W tym celu sięga po różne metody - od symboli, rysunków po psychoanalizę, która pomaga odnaleźć przyczyny zaburzenia. Jest to metoda leczenia aleksytymii, która cieszy się wysoką skutecznością, jednak, by osiągnąć sukces potrzebna jest odrobina czasu i wsparcia ze strony otoczenia.


Zdjęcia:

Photo by Tengyart on Unsplash

Photo by Orkun Azap on Unsplash

Photo by Rhendi Rukmana on Unsplash

Photo by Jem Sahagun on Unsplash

Photo by Chaozzy Lin on Unsplash


Zobacz również:

Emocje. W jakim stopniu kierują naszym życiem?

Nasze uczucia ujawniają się częściej szybciej niż rozsądek i czasem one decydują o tym co w danej chwili robimy. Nie zawsze jest to mądre, ale spróbujmy tłumaczyć osobie zakochanej to tylko emocje zachowuj się rozsądnie. Kiedy dana osoba całko...

Czytaj więcej

Chcę się zabić. Co robić gdy mam myśli samobójcze?

Kiedyś temat tabu, dzisiaj element otaczającej nas rzeczywistości. Nie wierzycie? W Polsce 15 osób dziennie podejmuje próbę samobójczą, swój cel osiąga 11 z nich, reszta zyskuje miano niedoszłych samobójców....

Czytaj więcej

Jak radzić sobie z atakiem lęku?

Jeśli raz w życiu doświadczyło się ataku paniki, uczucia tego nie można porównać do żadnego innego. A jak tym, którzy takie sytuacje znają ze słyszenia, przybliżyć ten stan?

Czytaj więcej