Kompleks Edypa - czym jest i jak przejawia się u dorosłych mężczyzn?
Redakcja Lumine

Choć znany jest z mitologii greckiej, zadomowił się w psychoanalizie. Mowa o kompleksie Edyta, który polega na pociągu seksualnym syna do matki połączonym z jednoczesną niechęcią do ojca. Do czego może doprowadzić, jeśli nie ulegnie samoistnemu rozwiązaniu?

Kompleks Edypa jest jednym z wyodrębnionych przez Zygmunta Freuda mechanizmów psychologicznych. Dodajmy, że stanowią one podwaliny psychoanalizy, która dzisiaj ma zarówno szerokie grono zwolenników, co i przeciwników. I kiedy Ci pierwsi wychodzą z założenia, że wiele problemów psychicznych powstaje w dzieciństwie, drudzy twierdzą, że nie jest ono odpowiedzią na wszelkie problemy dorosłego człowieka. Mimo tej trwającej od lat dyskusji, wiele osób z problemami korzysta właśnie z dorobku psychoanalizy. Jako że kompleks Edypa zajmuje w niej szczególne miejsce, przyjrzymy się mu dokładniej.

Kompleks Edypa - co to jest?

Termin kompleks Edypa wywodzi się z greckiego mitu o władcy Lajosie, który poznał swoją mało optymistycznie brzmiąca przyszłość. Mianowicie usłyszał, że nie tylko zginie z rąk własnego syna, ale i zwiąże się z jego małżonką, czyli swoją matką. Trudno dziwić się Lajosowi, który na dźwięk tych słów, porzucił nowo narodzonego syna. Nie pomogło to jednak w zatrzymaniu przepowiedni, a raczej ją nakręciło. Edyp związał się z własną matką i doczekał się z nią dzieci, a podczas walki zabił własnego ojca. Nie miał pojęcia ani o tym, że okazał się ojcobójcą i matko... żeńcą. W każdym razie, gdy prawda spadła na niego niczym grom z jasnego nieba, pozbawił się wzroku i skazał na wygnanie.

Tyle z mitologii, a teraz więcej z psychoanalizy, w której kompleks Edypa funkcjonuje jako kazirodczy popęd seksualny odczuwany przez syna w stosunku do własnej matki.

Zobacz: Terapia psychodynamiczna. Jak może mi pomóc?

kompleks edypa

Kompleks Edypa - objawy

Zygmunt Freud wysnuł śmiałą teorię, że przez kompleks Edypa przechodzi każdy mężczyzna. Pojawia się on w momencie, kiedy chłopiec odkrywa własne ciało i kiełkuje u niego popęd seksualny. Kieruje on go na osobę płci przeciwnej, która jest bliska jego sercu. Oczywiście pada na matkę, a syn poniekąd dąży do kontaktu cielesnego. To, co tak przerażająco brzmi w teorii, w praktyce sprowadza się np. do ciekawości lub prób pocałowania w usta. Takie zachowanie ma powodować również zazdrość u ojca, przejawiającą się np. w próbach odseparowania go od matki czy brakiem posłuszeństwa w stosunku do wydawanych przez niego komend.

kompleks edypa

Kompleks Edypa - lęk kastracyjny

Tutaj z kolei pojawia się obawa dziecka o karę ze strony ojca zwana lękiem kastracyjnym. Jest to jednak zjawisko, które zdaniem zwolenników psychoanalizy, pomaga przepracować kompleks Edypa. Dzieje się to poprzez identyfikację z ojcem, która prowadzi do wyparcia kompleksu. Pociąg erotyczny wygasza się, a syn odczuwa skrępowanie, gdy pojawiają się tematy erotyczne.

Kompleks Edypa w psychoanalizie funkcjonuje jako jeden z naturalnych etapów rozwoju psychicznego dziecka i pojawia się między 2. a 6. rokiem życia.

Zobacz: Jak rozpoznać narcyza i jak sobie z nim radzić?

kompleks edypa

Kompleks Edypa - jak pomóc dziecku z niego wyjść?

Psychoanaliza zakłada, że rodzice mogą podejmować pewne kroki mogące pomóc synowi w pozbyciu się kompleksu Edypa. Zacznijmy od tego, jakie działania są niekorzystne. Z pewnością rozwiązania sytuacji nie przyśpieszy złość okazywana za każdym razem, gdy syn przejawi zachowanie świadczące o odczuwanym przez niego popędzie. Taka reakcja mogłaby jedynie doprowadzić do narodzin konfliktu psychologicznego u pociechy. Są jednak inne metody - np. wydzielenie osobnego pokoju dla dziecka, by nie sypiało ono z rodzicami i nie mogło zobaczyć ich w intymnej sytuacji. Jeśli chodzi o dążenia młodego człowieka do kontaktu fizycznego, należy wyjaśnić mu, dlaczego na takie zachowania pozwalają sobie ludzie dorośli żyjący w związku oraz wyjaśnić, że swoje uczucia może wyrażać w inny sposób np. buziak w policzek.

kompleks edypa

Kompleks Edypa u dorosłego mężczyzny

Psychoanaliza zakłada, że kompleks Edypa powinien zostać samoistnie wygaszony, natomiast jeśli z jakiś powodów (konfliktów rodzinnych, rozwodu rodziców, skupieniu matki na dziecku i zaniedbywaniu partnera) tak się nie stanie, chłopiec uważa się za zwycięzcę w walce o matczyne względy. Może mieć to przełożenie na postawę dorosłego mężczyzny. Przy czym niektórzy uznają, że niezwalczony kompleks Edypa przeradza się w osobowość narcystyczną. Innym objawem mogą być trudności w sferze budowania związków wynikające z nadmiernego przywiązania do matki, wówczas mówimy o maminsynkach.

kompleks edypa

Kompleks Edypa - leczenie

Jeśli dorosły mężczyzna cierpi z powodu nierozwiązanego kompleksu Edypa, może pomóc sobie udając się do psychoterapeuty i poddając się psychoanalizie. Wówczas stawi czoła problemom zakorzenionym w dzieciństwie i rozwiąże ciągle rozgrywający się w jego głowie konflikt psychologiczny i doprowadzi do wyparcia kompleksu.

Na koniec przypomnijmy jeszcze słowa z początku artykułu - psychologia ewolucyjna szukająca wyjaśnień ludzkich zachowań w ewolucji i społeczeństwie porzuca tę teorię i proponuje w zamian inne - mniej kontrowersyjne - rozwiązania.


Zdjęcia:

Photo by Bruno Nascimento on Unsplash

Photo by Nathan Anderson on Unsplash

Photo by Edward Cisneros on Unsplash

Photo by Dimitri de Vries on Unsplash

Photo by Danielle MacInnes on Unsplash

Photo by Jenn Evelyn-Ann on Unsplash


Zobacz również:

Kompleks Edypa - czym jest i jak przejawia się u dorosłych mężczyzn?

Choć znany jest z mitologii greckiej, zadomowił się w psychoanalizie. Mowa o kompleksie Edyta, który polega na pociągu seksualnym syna do matki połączonym z jednoczesną niechęcią do ojca. Do czego może doprowadzić, jeśli nie ulegnie samoistnem...

Czytaj więcej

Co się dzieje, gdy córka utożsamia się bardziej z ojcem niż z matką? Czyli, czym jest kompleks Ateny?

Kompleks Ateny odnosi się do kobiet, które za bardzo identyfikują się z męskimi cechami i uznaje się je za zbyt męskie. Jest to wynik sytuacji rodzinnej, w której córka utożsamia się mocniej z ojcem niż matką.

Czytaj więcej