Dysfunkcje seksualne w depresji.
Redakcja Lumine

Depresja jedno z najczęstszych zaburzeń psychicznych w obecnym czasie,a prognozy Światowej Organizacji Zdrowia WHO mówią, że do 2020 roku będzie drugą chorobą co do częstotliwości występowania z jaką będzie zmagał się świat.
W przebiegu zaburzenia jakim jest depresja, często pojawia się problem dysfunkcji seksualnych. Związane jest to jednak ze złożonością problemu, gdyż występuje wiele zależności  i wzajemnych powiązań, występowania zaburzeń seksualnych z chorobami natury psychicznej jak i pewnych dysfunkcji fizycznych. Na wystąpienie dysfunkcji seksualnych ma wpływ wiele czynników,  są to zarówno czynniki biologiczne, czynniki psychologiczne, zakres psychoseksualny czyli emocjonalność, bliskość i seksualność własna i partnera, oraz sama jakość związku.

 

Depresja a zaburzenia seksualne

Osoby chore na depresję odczuwają pogorszenie nastroju, apatię, brak odczuwania radości, zanikają zainteresowania, wzmaga się poczucie pustki i beznadziejności. Wiąże się to z bezpośrednio z pogorszeniem relacji pomiędzy partnerami, co wpływa także na pogorszenie sfery seksualnej. 
O najczęstszych objawach depresji piszemy w artykule: Czy mam depresję? Najważniejsze objawy zaburzenia. Ciężko przy tego typu objawach o bliskość i intymność, jednak wiele chorych osób nie rezygnuje z sfery seksualnej. W przypadku wystąpienia dysfunkcji seksualnych u osób z depresją, spada ich samoocena jak i samo zaburzenie jakim jest depresja pogłębia się.           
Problemem jest także brak rozmów i zgłaszania uwag lekarzom o występowaniu zaburzeń seksualnych w przebiegu leczenia depresji. Jest to temat wstydliwy i niejako drugorzędny dla pacjenta zmagającego się z obniżeniem nastroju. A statystyki pokazują, że wśród pacjentów leczonych z powodu depresji, dysfunkcje seksualne występują u od 30% do 60% kobiet i od 35% do 70% mężczyzn. Rozpoznawane są, jako obniżenie popędu seksualnego, gotowości do stosunków seksualnych, zaburzenia erekcji czy nieodczuwanie orgazmu. Należy wziąć pod uwagę, że depresja może powodować wystąpienie dysfunkcji seksualnych, ale też zaburzenia tej sfery życia prowadzi do zaburzeń depresyjnych. Jak widać temat jest mocno złożony i oba  zaburzenia intensywnie oddziałują na siebie i są ściśle powiązane.

Dysfunkcja seksualna

Aby stwierdzić zaburzenie seksualne należy zwrócić uwagę na wystąpienie jakichkolwiek odchyleń w przebiegu reakcji związanych z życiem seksualnym. Będzie to dotyczyło reakcji występujących przed, w trakcie czy po zakończeniu współżycia. Oczywiście dysfunkcje seksualne mogą mieć różne podłoże, fizjologiczne jak i nieprawidłowości związane z psychiką. O zaburzeniach seksualnych mówimy gdy wystąpią poniższe objawy:

 

  • brak lub osłabienie odczuwania pożądania,  
  • niemożność osiągnięcia orgazmu i odprężenia,
  • awersja seksualna,
  • przedwczesny wytrysk,
  • zaburzenia erekcji,
  • wytrysk opóźniony
  • brak reakcji genitalnej i ciała na bodźce,
  • nadmierny popęd seksualny
  • odczuwanie bólu podczas stosunku (dyspareunia)

Przyczyna dysfunkcji seksualnych jest wieloczynnikowa, wpływ na tę sferę mają uwarunkowania biologiczne, choroby somatyczne, występowanie uzależnień od środków psychoaktywnych, alkoholu, tytoniu. Etapy w naszym życiu jak menopauza czy andropauza, zmiany hormonalne u kobiet hiperprolaktynemia, lub znaczny niedobór testosteronu u mężczyzn. Nie jest obojętne to jakie przyjmujemy leki oraz sam styl życia i funkcjonowanie związku. 

Zaburzenia seksualne u kobiet 

Seksualność kobiet zmienia się wraz z wiekiem, cyklem życia oraz wpływ na nią mają funkcje rozrodcze a także sfera emocjonalna i relacje z partnerem. Wszystkie z powyższych czynników w pewien sposób oddziałują na popęd, oraz potrzeby seksualne. Każda dysfunkcja w sferze erotycznej jest uznawana jako silnie stresująca, wpływa na poczucie własnej wartości, poczucie kobiecości a także odbija się na pozostałych obszarach życia.  

Zaburzenia seksualne u kobiet zatem mogą być wynikiem np.: 

  • fizjologicznych zmian, wraz z emocjonalną frustracją, które prowadzą do niezadowolenia w sferze erotycznej, 
  • może być dysfunkcją w wyniku patologicznej reakcji organizmu jak i sfery afektywnej 
  • oraz zaburzeniem seksualnym w postaci dysfunkcji i nieprawidłowości funkcjonalności narządów seksualnych i zaburzeń psychicznych.

Również, występowanie chorób somatycznych wiąże się z występowaniem dysfunkcji seksualnych, są to miedzy innymi : choroby ginekologiczne, choroby układu moczowego, kardiologiczne, metaboliczne czy naczyniowe. 
Kolejnym ważnym elementem udanego życia seksualnego jest czynnik psychologiczny, bardzo ważną rolę odgrywa w tym prawidłowy rozwój emocjonalny, przekonania na temat seksualności oraz otoczenie, gdy jest negatywny, może być ewentualnym elementem dla wystąpienia dysfunkcji seksualnych. Składają się na niego indywidualne cechy i doświadczenia życiowe, przebyte traumy, molestowanie seksualne, zaburzenia odżywiania a także czynniki kulturowe, wychowawcze i religijne.

Dysfunkcje seksualne u mężczyzn

Sfera seksualna u mężczyzn to bardzo ważny element ich życia i funkcjonowania. Kojarzy się z męskością oraz funkcją przedłużenia gatunku. Każda z pewnych niedyspozycji w danej sferze niesie ze sobą dużą dawkę stresu, obniżenie poczucia własnej wartości i męskości, co zdecydowanie  sprzyja rozwojowi zaburzeń depresyjnych, obniżeniu nastroju, oraz wpływa na funkcjonowanie i relacje. Podobnie jak u kobiet występuje spadek libido, co skutkuje problemami z erekcją. Zaburzenia erekcji, opóźnienie lub brak wytrysku, to częsty problem w przypadku leczenia zaburzeń depresyjnych z zastosowaniem selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI). Dysfunkcje seksualne u mężczyzn, mogą występować także, w przypadku wielu chorób takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, chorób neurologicznych, zaburzeń hormonalnych, zabiegów chirurgicznych, oraz przebytych urazów. 

Wpływ leków przeciwdepresyjnych na wystąpienie dysfunkcji seksualnych

Leczenie zaburzeń depresyjnych opiera się głównie na psychoterapii oraz stosowaniu farmakoterapii. Psychoterapia jest bardzo ważnym elementem w leczeniu depresji. Zmienia nastawienie do życia, edukuje i rozwija szukając rozwiązań problemu. Czasem wspomagana jest lekami i niestety leki stosowane w leczeniu zaburzeń depresyjnych mogą mieć wpływ na funkcjonowanie strefy seksualnej pacjentów. Wiąże się to ze zmniejszeniem poziomu dopaminy oraz wzrostem stężenia serotoniny. Oba czynniki mają decydujący wpływ na poziom popędu jak i odczuć podczas stosunku. Powodują brak orgazmu, pożądania, negatywnie wpływają na odczucia strefy genitalnej. Najwięcej zaburzeń powoduje stosowanie leków SSRI takich jak: sertralina, wenlafaksyna, fluoksetyna, paroksetyna. Więcej o farmakologii w depresji można przeczytać w artykule: Farmakologia w leczeniu depresji. Poznaj sposoby leczenia.

Najczęstsze dysfunkcje zgłaszane podczas leczenia zaburzeń depresyjnych lekami SSRI to:

  • brak lub osłabienie odczuwania orgazmu,
  • zaburzenia w obrębie czucia strefy genitalnej,
  • znaczne obniżenie popędu płciowego,
  • zaburzenia erekcji,
  • przedwczesny wytrysk,
  • zmniejszenie nawilżenia pochwy,
  • brak czucia brodawek sutkowych,

Powyższe objawy nie występują łącznie, po odstawieniu leków większość  z nich mija, jednak  często też pozostają po przerwaniu leczenia farmakologicznego zaburzeń depresyjnych. 
Kolejnym problemem jest także, niechęć pacjentów do zgłaszania występowania zaburzeń w sferze seksualnej lekarzowi psychiatrze. Wiąże się to ze wstydem i oporem przed rozmową na ten temat z lekarzem. Często myślą, że dysfunkcje w sferze seksualnej nie są kwestią do jakiejkolwiek konsultacji medycznej. To błąd, gdyż można leczyć depresję ograniczając niekorzystne skutki brania leków za pomocą uzupełnienia o inne powodujące zwiększenie popędu płciowego, zmniejszaniem dawki lub zmianą na inny lek na który pacjent zareaguje delikatniej w tej sferze. Podstawową zasadą jednak jest skupienie się na leczeniu choroby podstawowej jaką jest depresja. 
Nie trudno zauważyć, że udane życie seksualne pomaga w powrocie do lepszego samopoczucia osób z depresją. Reguluje nastój oraz wzmacnia relacje osoby chorej. W naszym życiu pojawienie się dysfunkcji seksualnych jest zaskoczeniem oraz powodem do stresu. Nierzadko uważa się, że czynności i funkcjonowanie związane z seksualnością i współżyciem są niejako fizjologiczne. Ale przyglądając się bliżej widać jak wiele obszarów  naszego życia ma wpływ na prawidłowe funkcjonowanie naszego życia seksualnego. Często dysfunkcje seksualne są powodem nieporozumień w związku, wiąże się to z narastaniem problemu i wspólnym obwinianiem się, oraz czasem zmuszaniem się do aktywności seksualnej. Niestety ta droga prowadzi tylko do pogłębiania się frustracji i nieporozumień. Dlatego bardzo ważna jest edukacja osób chorych na depresję oraz ich partnerów o możliwościach wystąpienia dysfunkcji seksualnych, informowanie i rozmawianie na ten temat z lekarzem oraz podczas psychoterapii szukając rozwiązań dla problemu. 
Należy również poddać się badaniom lekarskim, ginekologicznym w celu wykluczenia chorób somatycznych czy fizjologicznych zmian utrudniających współżycie. Występujące problemy seksualne wzmacniają niestety zaburzenia psychiczne obniżając jakość życia. Sama opieka seksuologów i leczenie dysfunkcji seksualnych nadal pozostaje w małym obszarze uwagi, zarówno badaczy jak i samych pacjentów co niewątpliwie wskazuje na trudny temat jednak wart skupienia się na nim i rozwoju w tym kierunku.

 


Zdjęcia:

Photo by Charles


Zobacz również:

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Dieta w nerwicy. Co warto jeść, a czego unikać?

Słowa Hipokratesa odegrały zasadniczą rolę dzisiejszej medycyny: Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem– od dawna zatem wiadomo, że dieta i żywienie zbilansowane w odpowiednie składniki i witaminy, jest jednym z najważnie...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej