Dlaczego samopoczucie w poniedziałek i po urlopie zawsze jest obniżone? Odpowiada za to efekt kontrastu
Redakcja Lumine

Dlaczego powrót do pracy po urlopie jest taki ciężki? Za złe samopoczucie po weekendzie i powrocie do pracy po świątecznej przerwie odpowiada efekt kontrastu. Czym jest i jak go uniknąć?

Zapewne zauważyłeś, że powrotom do pracy po weekendzie czy urlopie nigdy nie towarzyszą entuzjazm i zapał do działania, a wprost przeciwnie na ich miejscu pojawia się brak motywacji, pogorszony nastój i ogromna niechęć do wrócenia do obowiązków. Jest to jeden z częstych błędów poznawczych zwany efektem kontrastu.

Efekt kontrastu - co to jest?

Efekt kontrastu to błąd poznawczy polegający na umniejszaniu lub powiększaniu cech danego przedmiotu/osoby poprzez zestawienie go z obiektem znajdującym się po przeciwnej skali. Zatem oceniamy aktualną sytuację na podstawie zestawienia jej z inną, na tle której, wypada ona niekorzystnie. Zobrazujmy to przykładami.

Zobacz: Heurystyki, czyli o tym, jak Twój mózg chodzi na skróty

Efekt kontrastu - przykłady

Z efektem kontrastu spotykamy się właściwie każdego dnia i w każdym zawodzie. Jako że prowadzi do wydawania niesłusznych ocen i osądów warto być świadomym jego działania.

Doskonałą namiastką tego, czym jest efekt kontrastu jest powrót do pracy po świątecznej przerwie. W zestawieniu z mile spędzonym rodzinnym czasem, zawodowa rzeczywistość wydaje się być szara i mniej atrakcyjna, dlatego w ten dzień pracownikom zwykle towarzyszą obniżony nastrój i złe samopoczucie.

Zobacz: Jak działają mechanizmy obronne ego?

efekt kontrastu

Kolejny przykład? O tym, czy zostaniesz przyjęty do pracy decydują nie tylko Twoje doświadczenie i kwalifikacje, ale i fakt, kto był wcześniejszym kandydatem. Jeśli ktoś, kto wypadł niekorzystnie, masz szczęście, gorzej jeśli to Ty wypadasz słabo na jego tle. Efektem kontrastu mogą kierować się także nauczyciele w szkole. Jeśli po serii dobrych wypracowań trafia się gorsze, jest ono ocenianie mniej korzystnie niż gdyby nauczyciel trafił na nie po kilku naprawdę fatalnych egzemplarzach.

Analogiczna sytuacja ma miejsce, gdy w ławce siedzi dwóch uczniów - jeden uczy się dobrze, drugi bardzo źle. Ten pierwszy może być oceniany bardzo optymistycznie, mimo tego, że w rzeczywistości jest przeciętny, ale na tle swojego kolegi po prostu lepiej wypada.

To jeszcze nie koniec, efekt kontrastu może wpłynąć także na podejmowanie ważnych życiowych decyzji. Jeśli wcześniej byłeś w związku z osobą pijącą, bijącą i zdradzającą, nowy partner, który "tylko" pije weekendowo może wydawać się księciem na białym koniu, choć w rzeczywistości wcale nim nie jest.

efekt kontrastu

Efekt kontrastu - jak mu nie ulegać?

Kierując się efektem kontrastu można podjąć decyzje, które będą krzywdzące dla nas samych lub innych (np. w przypadku uczniów), dlatego watro go unikać. Jak? Po pierwsze należy być świadomym jego istnienia. Po drugie, spróbować interpretować zjawiska w oderwaniu od wcześniejszych zdarzeń.


Zdjęcia:

Photo by Sharon McCutcheon on Unsplash

Photo by Emile Guillemot on Unsplash

Photo by David Boca on Unsplash


Zobacz również:

Rola mediów społecznościowych w kreowaniu nawyków żywieniowych

Media społecznościowe to jedne z najbardziej popularnych narzędzi służące do komunikacji w obecnych czasach. Głównie używane przez młodzież. Czy ich zasięg i siła przekonywania ma wpływ na kreowanie nawyków żywieniowych? Jaką rolę socia...

Czytaj więcej

Czy fobie są dziedziczne?

Jakie są przyczyny fobii? Czy zaburzenia lękowe przekazuje się genetycznie? Badania pokazują, jakie są szanse na to, że dziecko odziedziczy je po rodzicach.

Czytaj więcej

Ciało prawdę Ci powie. Chicagowska siódemka lista chorób psychosomatycznych

Często nasze ciało samo mówi nam, że coś jest nie tak i szwankuje. Ból głowy, duszności, problemy żołądkowe bez jasnej przyczyny. Znasz to? To mogą być objawy psychosomatyczne, wynikające nie z choroby, jak z problemów natury psy...

Czytaj więcej