Zespół kompulsywnego objadania się- gdy jedzenie przejmuje kontrolę
Redakcja Lumine

Żyjemy w ciągłym biegu, stresie i nieograniczonym dostępie do jedzenia, które jak się okazuje kompensuje nam wiele niepowodzeń i rozczarowań. Wspólne posiłki poszerzają relacje towarzyskie, jedzenie  zaspokaja poczucie pustki czy osamotnienia a czasem zabija nudę. Przeróżne smakowite dania i przekąski kuszą nas na każdym dosłownie kroku, dostępność regionalnych, orientalnych i najbardziej wyszukanych kuchni świata w restauracjach zachęcają do spróbowania. W takim konsumpcyjnym świecie duży odsetek osób cierpi na nadwagę i otyłość. I to właśnie wśród tych osób najczęściej pojawia się zespół kompulsywnego objadania się ( binge eating disorder BED).  Wśród osób dotkniętych tym zaburzeniem odżywiania większość stanowią kobiety. Szacuje się, że dotyka ono około 2-5% populacji ogólnej, jednak wśród osób z nadwagą bądź otyłością to już 30% doświadcza kompulsywnego objadania się. Schorzenie najcześciej rozpoznaje się w wieku dojrzewania, jednak coraz częściej w późniejszym wieku. Kompulsywne objadanie się, to zaburzenie gdzie nie ma zachowań kompensujących, takich jak wymioty, intensywne ćwiczenia czy głodzenie się, osoba chora nie ma nacisku na szczupłą sylwetkę czy utrzymanie niskiej wagi. Jednak przynosi negatywne emocje i cierpienie osobie chorej.

Kompulsywne objadanie (BED - binge eating disorder) – charakterystyka

BED stanowi odrębną jednostkę chorobową obok znanych anoreksji i bulimii. Szerszej o tych zaburzeniach można przeczytać w artykułach :
Anoreksja. Śmiertelny głód. 
Bulimia. Zamknięty krąg. 

Kompulsywne objadanie się polega na niekontrolowanym przyjmowaniu pokarmów, co do ilości i jakości, podczas napadu objadania się, osoba chora je wszystko co dosłownie jest pod jej ręką. Dzieje się to w krótkim czasie, bez kontroli, kierowane ogromną chęcią, wręcz przymusem jedzenia. Dla odmiany osoby, które chorują na zespół kompulsywnego objadania się, nie zwracają uwagi na swoją wagę. Nie stosują głodówek, nie wymiotują, nie stosują ekstremalnych diet i nie ćwiczą intensywnie. Większość z nich cierpi na otyłość. Oni lubią jeść. Jest to sposób na złagodzenie negatywnych emocji.
Aby zdiagnozować zespół kompulsywnego objadania musza wystąpić nastepujące czynniki: powtarzające się  naprzemiennie okresy kontrolowanego jedzenia z napadami objadania się gdzie  występuje utrata kontroli nad tym ile i co jemy, pomimo tego, że fizycznie nie odczuwamy głodu. Bardzo często pokarmy spożywane są szybko, wręcz są wpychane do ust, w samotności i ukryciu, do momentu bardzo nieprzyjemnego uczucia sytości z bólem brzucha. Na początku osoba odczuwa ulgę i przyjemność, która z czasem przeradza się w negatywne uczucia jak odraza do siebie, wstyd, poczucie winy. Negatywne stany emocjonalne jeszcze przez długi czas odczuwane są po ataku objadania się. Kompulsywne objadanie może występować podczas wykonywania innych czynności np. oglądania telewizji lub nawet podczas pracy. Występuje co najmniej dwa razy w tygodniu przez okres od 3 do 6 miesięcy.

Przyczyny kompulsywnego objadania się

Skąd pojawia się tak ogromna potrzeba jedzenia? Głównym powodem są emocje. W ciągu dnia towarzyszą nam te dobre i te złe. Osoby z zaburzeniami odżywiania nie radzą sobie z doświadczaniem ich, szczególnie tych negatywnych, które wywołują smutek, złość, stres, uczucie pustki, odrzucenia, braku miłości czy akceptacji. Bardzo często u osób zmagających się z kompulsywnym objadaniem występują myśli dychotomiczne czyli zasada „wszystko albo nic”. Posiadają swoje schematy działania i gdzie coś idzie nie według planu, wpędza to je w zły nastój, gdzie trzeba odreagować stres, smutek i wtedy występuje atak obżarstwa. Stres, smutek, niepowodzenia to trudne emocje i aby „poradzić” sobie z nimi jedzą. Jest to sposób na poprawienie sobie nastroju, na odwrócenie uwagi, na chwile przyjemności i odreagowanie, dla zapomnienia złej sytuacji. Co oczywiście jest błędnym kołem, gdyż po napadzie obżarstwa,  samopoczucie jest w jeszcze gorsze. Często u osób chorujących występowała otyłość dziecięca, nasilone konflikty w rodzinie, zbyt duże wymagania rodzicielski oraz rodzice nadużywający substancji psychoaktywnych lub alkoholu. Każdy z tych czynników powodował niestabilność w okresie dojrzewania, złe wzorce, co powodowało brak odpowiedniego dojrzewania i nauki w radzeniu sobie z negatywnymi emocjami. 
Istnieją również czynniki biologiczne odpowiedzialne za wystąpienie zespołu kompulsywnego objadania się, to predyspozycje genetyczne związane z układem ośrodkowego układu regulacji apetytu czyli ośrodka sytości, oraz zaburzeniami hormonalnymi miedzy innymi większym wydzielaniem hormonu stresu jakim jest kortyzol.
Jak w każdym  z zaburzeń odżywiania występują czynniki socjokulturowe, czyli  utrzymywanie kanonu szczupłej, wysportowanej sylwetki w mediach, co skutkuje stosowaniem różnego rodzaju diet, intensywnych ćwiczeń i głodzenia się. Nieodpowiednie stosowanie diet odchudzających i brak silnej woli prowadzi do efektu jojo, wzrostu masy ciała i wpływa negatywnie na nastój oraz funkcjonowanie osób chorych. Jedzenie staje się ucieczką z bezradności i emocji związanych z poczuciem braku kontroli nad swoimi działaniami. Konsekwencjami BED jest otyłość i występowanie współzależnych chorób z nią związanych. Nadciśnienie, choroby serca, cukrzyca, często też występują zaburzenia związane z pogarszaniem jakości życia w związku z duża nadwagą, takie jak pogorszenie samopoczucia i stany depresyjne.

Leczenie BED

Występujące złożone skutki w  występowaniu zespołu kompulsywnego objadania się, powodują, że leczenie wymaga opieki różnych specjalistów: psychoterapeuty, psychiatry, lekarza, oraz dietetyka.
W leczeniu zespołu kompulsywnego objadania się stosuje się  terapię poznawczo-behawioralną, która skupia się w szczególności na zmianie nawyków myślowych i radzeniu sobie z negatywnymi emocjami. Terapia ta pomaga również, w wyłapaniu czynników powodujących napady niekontrolowanego jedzenia. O skuteczności terapii poznawczo-behawioralnej więcej przeczytać można w artykule:
Jaką terapię wybrać? Terapia poznawczo-behawioralna. 

Często stosowana jest terapia interpersonalna - to terapia krótkoterminowa opierająca się na poprawie relacji rodzinnych chorego, oraz koncentruje się na eliminacji zachowań podtrzymujących zaburzenie kompulsywnego objadania się, oraz regulacji emocji.
Gdy choroba dotyka młodzieży stosuje się terapię systemową, gdyż najlepsze rezultaty przynosi poprawa struktury w rodzinie, jej relacji i funkcjonowania poprawnie ról każdego z członków rodziny.
W przypadku występowania depresji czy zaburzeń lękowych, stosuje się farmakoterapię i leki przeciwdepresyjne- inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny(SSRIs), pomagają one w stabilizacji nastroju chorego oraz dają możliwość podjęcia odpowiedniej psychoterapii. 
Wskazana jest także współpraca z dietetykiem lub psychodietetykiem w celu edukacji i zmiany nawyków żywieniowych. Ustalenie poprawnej diety, wyjaśnienie zasad zdrowego odżywiania, oraz wskazanie działań w kierunku utracenia wagi, daje motywację do leczenia. Osoby borykające się z kompulsywnym objadaniem cierpią na nadwagę i otyłość, należy wiec też przyjrzeć się ogólnej kondycji organizmu, gdyż duża nadwaga może być przyczyną chorób takich jak cukrzyca, problemy z układem trawiennym, czy nadciśnienie tętnicze. Tu również wymagana jest konsultacja z lekarzem,  odpowiednia diagnostyka oraz leczenie.
Z powyższego opisu wynika jak wiele sfer wymaga leczenia i powrotu do równowagi  w kompulsywnym objadaniu się. Jednak najważniejszą istotą leczenia jest motywacja samego pacjenta do zmian. Jak długo będzie trwało leczenie? Zależy od stanu psychicznego, somatycznego osoby chorej. Jednak rokowania są zdecydowanie pozytywniejsze niż w przebiegu innych zaburzeń odżywiania. I tak skuteczna psychoterapia oraz przestrzeganie zaleceń dietetycznych i lekarskich daje u ok 50-80 % pacjentów remisję w leczeniu. 


Liczba zachorowań na zaburzenia odżywiania ciągle wzrasta. Jest to niepokojące szczególnie, że dotyka to coraz młodsze osoby. Szczególnie zauważalne jest to w krajach gdzie istnieje ogromna presja dotycząca szczupłej sylwetki, rosnące tempo życia i coraz wyższe wymagania i presja społeczeństwa. Napady kompulsywnego objadania się stanowią element odreagowania i rozładowania napięcia oraz negatywnych emocji takich jak strach, lek, poczucie odrzucenia, wstydu, czy winy, powoduje to brak kontroli nad swoimi zachowaniami i jest czynnikiem wyzwalającym napady obżarstwa. Wcześnie zauważony problem z jedzeniem, daje duże możliwości w leczeniu i poprawieniu funkcjonowania osób z kompulsywnym objadaniam się. Ogranicza następstwa związanie z powstaniem nadwagi i chorób jej towarzyszących. Możliwość nauki odreagowywania stresu i negatywnych emocji, buduje poczucie własnej wartości i świadome życie z wszystkimi, negatywnymi i pozytywnymi uczuciami jakie oferuje nam świat.

 


Zdjęcia:

Photo by Ethan Sexton on Unsplash


Zobacz również:

6 naturalnych metod leczenia stanów lękowych.

Nerwica dotyka coraz więcej ludzi. Stan pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, powoduje objawy lękowe, przybierające różne postacie, takie jak: niepokój, zaburzenia snu, bóle somatyczne. Sposób leczenia stanów lęk...

Czytaj więcej

Bulimia- zamknięty krąg

Ogromna potrzeba atrakcyjności  jaki wymuszają na nas kanony serwowanego w mediach piękna, popycha, najczęściej kobiety, do działań związanych z utrzymaniem szczupłej sylwetki. I o ile sama nadwaga i otyłość, także niesie za sobą negatywne skutk...

Czytaj więcej

Bezsenność osób starszych - skąd się bierze i jak ją leczyć?

Wiesz już czym jest bezsenność, skąd się bierze, jak ją leczyć i jak zadbać o właściwą higienę snu. Warto przyglądnąć się jeszcze problemom z zaśnięciem u osób starszych.

Czytaj więcej