Jak rozpoznać szantaż emocjonalny i mu nie ulegać?
Redakcja Lumine

Szantaż emocjonalny to popularna metoda psychomanipulacji, która ma na celu osiągnięcie celu szantażysty. Jak go rozpoznać i się na niego uodpornić?

W każdym z nas drzemie większy lub mniejszy szantażysta. Wykorzystujemy manipulację w zasadzie od dziecka - przypomnij sobie, ile w zamierzchłych czasach dawał płacz. Jednak o ile w przypadku dzieci takie zachowanie tłumaczy się wiekiem (choć i tutaj rodzice powinni zareagować), w przypadku dorosłych ludzi powinno być zastępowane bardziej dojrzałymi metodami zaspokajania własnych potrzeb. Niestety szantaż bywa używany codziennie przez najbliższe nam osoby - rodziców, dzieci, partnerów. Czy można nauczyć się go rozpoznawać i na niego uodpornić?

Szantaż emocjonalny - czym jest?

Szantaż emocjonalny jest jedną z form psychomanipulacji, która ma na celu wymuszenie na kimś określonego zachowania. Najczęściej stosuje się go na osobach bliskich, ponieważ można wówczas wykorzystać więzi uczuciowe. W przypadku osób obcych, szantażysta prawdopodobnie nie uzyskałby zamierzonego efektu. Szantaż może być komunikowany na poziomie świadomym lub nie, jednak w obu sytuacjach warto zastanowić się nad sposobem, w który rozmawiamy z innymi ludźmi.

Zobacz: 5 sposobów na zdemaskowanie manipulatora

Do szantażu potrzebne są dwie osoby - szantażujący i szantażowany. Ten pierwszy kieruje do drugiego zakamuflowany przekaz o swoich potrzebach i informację o tym, co się stanie, jeśli nie zostaną one spełnione. Ma to za zadanie wzbudzenie w szantażowanym poczucia obowiązku czy winy. Bardzo często komunikat ten przyjmuje formę trybu warunkowego. Przeanalizujmy to na przykładach.

szantaż emocjonalny w związku

Szantaż emocjonalny - przykłady

"Nie zależy ci na mnie? Gdyby ci zależało to nie wychodziłabyś ze znajomymi."

"W tym wieku już nie wejdziesz w związek" (więc zostań ze mną)

"Łatwo ci mówić, bo nie byłeś na moim miejscu".

"Gdybyś mnie kochał, to..."

"Wydziedziczę cię."

Szantaż emocjonalny - jak rozpoznać?

Dlaczego ludzie się szantażują? Bo chcą wymusić na drugiej osobie konkretne zachowanie. Starsi rodzice mogą szantażować dziecko, że jeśli z nimi nie zostanie, to będą chorować. Dziecko z kolei może szantażować rodziców, że nie przejdzie do następnej klasy, jak nie dostanie konsoli albo chłopak mówi dziewczynie, że zabije się, jeśli ona go zostawi. W takiej sytuacji szantażowana osoba czuje się winna i wbrew temu, co czuje, godzi się na scenariusz oprawcy. Szantażysta może uciekać się do manipulacji ze strachu przed porzuceniem czy samotności.

szantaż emocjonalny jak rozpoznać

Specjaliści wyróżniają kilka postaw szantażystów:

Prokurator stosuje groźby w celu spełnienia swojego żądania - mogą przybierać one formę zapowiedzi przemocy fizycznej ("uderzę cię"), psychicznej ("przestanę się odzywać"), finansowej ("nie dostaniesz ode mnie ani grosza").

Biczownik insynuuje, że w przypadku niespełnienia jego żądań, stanie mu się krzywda ("wpędzisz mnie w depresję", "załamię się przez ciebie").

Cierpiętnik chce by ofiara wzięła na siebie odpowiedzialność, więc jest smutny i pokrzywdzony.

Kusiciel oferuje drugiej osobie lepsze życie, jednak za jego komunikatami kryje się jedynie uzyskanie tego, czego chce on sam.

Szantaż emocjonalny - kto jest na niego podatny?

Niektóre osoby są bardziej podatne na szantaż niż inne. Od czego to zależy? Bardziej skłonne do ulegania manipulacji są osoby o niskiej samoocenie, mające problem z asertywnością, dojrzałością emocjonalną i podejmowaniem decyzji oraz te odczuwające silną potrzebę akceptacji.

Zobacz: Gaslighting - jak rozpoznać najbardziej wyrafinowaną formę przemocy psychicznej?

szantaż emocjonalny w rodzinie

Szantaż emocjonalny - jak sobie z nim radzić?

Osoby szantażowane emocjonalnie odczuwają poczucie winy i dyskomfort, o czym powinny poinformować swojego szantażystę. Musi on wiedzieć, że jego ofiara jest świadoma sztuczek, które na niej stosuje. Wyjściem z sytuacji wydaje się wypracowanie asertywności, dzięki której szantażowany nauczy się odmawiać i bronić swoich granic. Warto również podnieść swoją samoocenę i pozbyć się potrzeby bycia akceptowanym i strachu przed byciem porzuconym. Nie ucieknie się również od rozmowy z szantażystą, jednak ta może przyjąć różny obrót, bowiem może on być skupiony tylko na sobie i w przypadku, kiedy musiałby liczyć się z potrzebami drugiej osoby, związek nie ma prawa bytu. Jeśli nagle wejdzie on w rolę cierpiętnika i zacznie mówić, jak jest mu źle i przykro, warto użyć komunikatu: "Porozmawiamy o tym, kiedy będziesz gotowy". Jeśli szantażysta to bliska Ci osoba, możecie również podjąć próbę terapii dla par. Pomogą Ci też samodzielne spotkania ze specjalistą, podczas których nabędziesz wyżej wymienione kompetencje społeczne.


Zdjęcia:

Photo by Timo Volz on Unsplash

Photo by Markus Winkler on Unsplash

Photo by pisauikan on Unsplash

Photo by cloudvisual.co.uk on Unsplash


Zobacz również:

5 sposobów na zdemaskowanie manipulatora

Manipulacja to nic innego jak zachowanie wykorzystujące okoliczności, by osiągnąć jakieś korzyści. Jak nie dać się manipulatorom i rozpoznać ich sztuczki?

Czytaj więcej

Jak rozpoznać szantaż emocjonalny i mu nie ulegać?

Szantaż emocjonalny to popularna metoda psychomanipulacji, która ma na celu osiągnięcie celu szantażysty. Jak go rozpoznać i się na niego uodpornić?

Czytaj więcej