Jestem śledzony, a rodzina spiskuje przeciwko mnie. Czym charakteryzuje się osobowość paranoiczna?
Redakcja Lumine

Bliscy, którzy uknuli spisek, prześladowca na ulicy i jego ciepły oddech na plecach, ciągły strach o to, że lada moment zostanie się skrzywdzonym - tak wygląda codzienność osoby z osobowością paranoiczną.

Szacuje się, że cierpi na nią 0,5 do 2,5% społeczeństwa. Paranoiczne zaburzenie osobowości wiąże się z poczuciem strachu, zagrożenia i ciągłymi podejrzeniami - zarówno względem siebie, jak i innych. Skąd bierze się osobowość paranoiczna, jak ją poznać i jak przebiega jej leczenie?

Osobowość paranoiczna - co to jest?

Osobowość paranoiczna jest jednym z zaburzeń osobowości. Jego cechą wyróżniającą jest ciągła podejrzliwość. Chory ma wrażenie, że otoczenie chce go skrzywdzić i uknuło przeciwko niemu spisek. Sam również jest bardzo krytycznie i oskarżycielsko nastawiony wobec bliskich np. partnerowi może notorycznie zarzucać zdradę.

Zobacz: Ciągła potrzeba bycia w centrum uwagi. Jakie są objawy i przyczyny osobowości histrionicznej? Jak ją leczyć?

Osobowość paranoiczna - przyczyny

Nie ma jednego określonego czynnika, który wpływa na wystąpienie zaburzenia paranoicznego. Podobnie, jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, ryzyko zachorowania zwiększa się, gdy któryś z rodziców borykał się z tym problemem. Niewątpliwie wpływ na pojawienie się choroby mają wydarzenia z dzieciństwa i okresu dorastania. Mowa o doświadczaniu przemocy czy prześladowaniu przez rówieśników. Niestety przyczyny występowania osobowości paranoicznej nie są jasno określone, dlatego tak ważny w ich rozpoznaniu jest wywiad z bliskimi.

Zobacz: Czuję wewnętrzny przymus do bycia najlepszym. Osobowość anankastyczna - objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość paranoiczna - objawy

Należy rozróżnić dwie rzeczy. Podejrzliwość może być cechą charakteru i wcale nie oznacza zaburzenia osobowości, o nim mówmy wówczas, gdy stwierdzone zostaną również inne dolegliwości, które utrudniają codzienne funkcjonowanie chorego. Do objawów osobowości paranoicznej zaliczamy:

- uporczywy strach przed doznaniem krzywdy (chory jest pewien, że otoczenie chce go zranić i skrzywdzić oraz że uknuło przeciwko niemu spisek),

- podejrzenia względem partnera (zarzucanie mu niewierności i kłamstwa),

- brak umiejętności mówienia o swoich problemach (w obawie o to, że zostaną one wykorzystane przeciwko niemu),

- problemy w kontaktach międzyludzkich,

- przeżywanie krytyki,

- wysokie poczucie własnej wartości i walki o swoją rację,

- ciągłe myślenie o tym, że inni ludzie knują coś przeciwko choremu (zarówno obcy jak i najbliżsi).

Osobowość paranoiczna - leczenie

Jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, chory rzadko sam dostrzega swój problem i chce go naprawić, najczęściej do specjalisty (psychiatry) przyprowadzają go jego bliscy. Jednak rodzi to kolejny problem - zaburzony pacjent podejrzewa o spisek również lekarza. Gdy dojdzie już do spotkania, należy wykluczyć inne potencjalne podłoża problemu np. schizofrenię czy zaburzenia urojeniowe albo wpływ substancji psychoaktywnych. Kolejnym krokiem jest ocenienie, czy z osobowością paranoiczną w parze nie idą inne współistniejące zaburzenia np. depresja czy nerwica lękowa.

Choć wyleczenie osobowości paranoicznej nie jest łatwe, nie jest również niemożliwe. Kluczem do sukcesu jest zbudowanie zaufania między chorym a lekarzem (co utrudnia podejrzliwość). Podstawą leczenia jest psychoterapia, przy czym wykorzystuje się w niej różne techniki, zarówno podejście poznawczo-behawiroalne jak i psychodynamiczne.


Zdjęcia:

Photo by Tao Yuan on Unsplash

Photo by Yuvraj Singh on Unsplash

Photo by Andrew Neel on Unsplash

Photo by Alex Plesovskich on Unsplash

 


Zobacz również:

Podejrzewam u siebie nerwicę. Co robić?

       W obecnym świecie gdy cywilizacja pędzi, doświadczamy często niepowodzeń, system wartości i ról zmienia się jak kalejdoskop, czy stawiane są nam wysokie wymagania trudno być nie „znerwicowanym”, co zupełn...

Czytaj więcej

Anoreksja - śmiertelny głód

Mała, słodka kostka czekolady, chrupiąca kajzerka, kremowy makaron z sosem, niewinne przyjemności, zwykły posiłek, jednak dla osób z zaburzeniami odżywiania samo zło! One doskonale wiedzą, ile kalorii, jaką wagę i jaki skład mają wymienione po...

Czytaj więcej

Bądź przy mnie. Cechy osobowości zależnej.

   Człowiek jako istota społeczna potrzebuje towarzystwa. Potrzebuje osób, które są blisko, chce tworzyć jakąś wspólnotę czy związek. Są jednak są momenty gdy zdecydowanie wolimy być sami.    Zdrowa osobowość...

Czytaj więcej