Jestem śledzony, a rodzina spiskuje przeciwko mnie. Czym charakteryzuje się osobowość paranoiczna?
Redakcja Lumine

Bliscy, którzy uknuli spisek, prześladowca na ulicy i jego ciepły oddech na plecach, ciągły strach o to, że lada moment zostanie się skrzywdzonym - tak wygląda codzienność osoby z osobowością paranoiczną.

Szacuje się, że cierpi na nią 0,5 do 2,5% społeczeństwa. Paranoiczne zaburzenie osobowości wiąże się z poczuciem strachu, zagrożenia i ciągłymi podejrzeniami - zarówno względem siebie, jak i innych. Skąd bierze się osobowość paranoiczna, jak ją poznać i jak przebiega jej leczenie?

Osobowość paranoiczna - co to jest?

Osobowość paranoiczna jest jednym z zaburzeń osobowości. Jego cechą wyróżniającą jest ciągła podejrzliwość. Chory ma wrażenie, że otoczenie chce go skrzywdzić i uknuło przeciwko niemu spisek. Sam również jest bardzo krytycznie i oskarżycielsko nastawiony wobec bliskich np. partnerowi może notorycznie zarzucać zdradę.

Zobacz: Ciągła potrzeba bycia w centrum uwagi. Jakie są objawy i przyczyny osobowości histrionicznej? Jak ją leczyć?

Osobowość paranoiczna - przyczyny

Nie ma jednego określonego czynnika, który wpływa na wystąpienie zaburzenia paranoicznego. Podobnie, jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, ryzyko zachorowania zwiększa się, gdy któryś z rodziców borykał się z tym problemem. Niewątpliwie wpływ na pojawienie się choroby mają wydarzenia z dzieciństwa i okresu dorastania. Mowa o doświadczaniu przemocy czy prześladowaniu przez rówieśników. Niestety przyczyny występowania osobowości paranoicznej nie są jasno określone, dlatego tak ważny w ich rozpoznaniu jest wywiad z bliskimi.

Zobacz: Czuję wewnętrzny przymus do bycia najlepszym. Osobowość anankastyczna - objawy, przyczyny, leczenie

Osobowość paranoiczna - objawy

Należy rozróżnić dwie rzeczy. Podejrzliwość może być cechą charakteru i wcale nie oznacza zaburzenia osobowości, o nim mówmy wówczas, gdy stwierdzone zostaną również inne dolegliwości, które utrudniają codzienne funkcjonowanie chorego. Do objawów osobowości paranoicznej zaliczamy:

- uporczywy strach przed doznaniem krzywdy (chory jest pewien, że otoczenie chce go zranić i skrzywdzić oraz że uknuło przeciwko niemu spisek),

- podejrzenia względem partnera (zarzucanie mu niewierności i kłamstwa),

- brak umiejętności mówienia o swoich problemach (w obawie o to, że zostaną one wykorzystane przeciwko niemu),

- problemy w kontaktach międzyludzkich,

- przeżywanie krytyki,

- wysokie poczucie własnej wartości i walki o swoją rację,

- ciągłe myślenie o tym, że inni ludzie knują coś przeciwko choremu (zarówno obcy jak i najbliżsi).

Osobowość paranoiczna - leczenie

Jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, chory rzadko sam dostrzega swój problem i chce go naprawić, najczęściej do specjalisty (psychiatry) przyprowadzają go jego bliscy. Jednak rodzi to kolejny problem - zaburzony pacjent podejrzewa o spisek również lekarza. Gdy dojdzie już do spotkania, należy wykluczyć inne potencjalne podłoża problemu np. schizofrenię czy zaburzenia urojeniowe albo wpływ substancji psychoaktywnych. Kolejnym krokiem jest ocenienie, czy z osobowością paranoiczną w parze nie idą inne współistniejące zaburzenia np. depresja czy nerwica lękowa.

Choć wyleczenie osobowości paranoicznej nie jest łatwe, nie jest również niemożliwe. Kluczem do sukcesu jest zbudowanie zaufania między chorym a lekarzem (co utrudnia podejrzliwość). Podstawą leczenia jest psychoterapia, przy czym wykorzystuje się w niej różne techniki, zarówno podejście poznawczo-behawiroalne jak i psychodynamiczne.


Zdjęcia:

Photo by Tao Yuan on Unsplash

Photo by Yuvraj Singh on Unsplash

Photo by Andrew Neel on Unsplash

Photo by Alex Plesovskich on Unsplash

 


Zobacz również:

Osobowość narcystyczna, wyjątkowość ponad stan

Gdy słyszymy słowo narcyz często nie myślimy o mitologicznym, pięknym mężczyźnie a określenie osoby tym słowem raczej nie jest komplementem. Kim zatem jest tytułowy narcyz? Bardzo często jest to mężczyzna. A objawami zaburzenia osobowości jakim jest...

Czytaj więcej

Jak rozpoznać narcyza i jak sobie z nim radzić?

Przekonany o własnej wyjątkowości, pozbawiony empatii i arogancki wobec otaczającego go świata - to właśnie narcyz. Jeśli przeanalizujesz swoje najbliższe otoczenie, na pewno znajdziesz kogoś pasującego do tego rysopisu. Jak radzić sobie z osobą z za...

Czytaj więcej

Brakuje mi wiary we własne możliwości. Jak budować poczucie własnej wartości?

Poczucie własnej wartości pojawia się w naszym życiu w dwóch postaciach - albo nam go brakuje, albo mamy jego nadmiar. Czym jest i jak je budować? Bo na wstępie pada od razu jedna z lepszych wiadomości - nad sposobem, w który oceniamy s...

Czytaj więcej