Jak radzić sobie z lunatykiem? Skąd bierze się somnambulizm?
Redakcja Lumine

Lunatykowanie zwane również somnambulizmem lub sennowłóctwem to zaburzenie snu, które polega na wykonywaniu różnych czynności w trakcie trwania snu. Skąd się bierze i jak można je leczyć?

Choć ludzie lunatykują od zarania dziejów, temat został wzięty pod lupę dopiero w XIX wieku, kiedy to Karl Ludwig von Reichenbach rozpoczął swoje badania. Zainspirował on innych specjalistów, jak choćby Zygmunta Freuda, do dokładniejszego poznania problemu. Jednak mimo skupienia na temacie, do dzisiaj zostaje on nieco tajemniczy i nie do końca poznany.

Zwróćmy jeszcze uwagę na jedną rzecz. Nocne wędrówki po mieszkaniu są niebezpieczne, co niejednokrotnie pokazała historia. Znane są przypadki, w których lunatycy nie tylko zrobili sobie krzywdę wchodząc w różne przedmioty we własnym mieszkaniu, ale i np. opuścili  je przez okno. Najbardziej skrajne opowieści dotyczą osób, które poprzez lunatykowanie straciły życie, a nawet kompletnie nieświadomie pozbawiły go innych. W takiej sytuacji twardy orzech do zgryzienia ma także sąd, który musi potwierdzić lub wykluczyć, czy zabójca popełnił czyn pod wpływem sennowłóctwa.

Lunatykowanie - co to?

Lunatykowanie jest zaburzeniem snu zaliczanym do parasomnii i sprowadzającym się do wykonywania przez cierpiącą na nie osobę różnych czynności w trakcie snu. Może występować w każdym wieku i dotykać każdej płci. Historie pacjentów pokazują jednak, że zwykle dotyczy ono osób młodszych. Lunatykuje około 5% dzieci i 1,5% dorosłych.

lunatykowanie

Lunatykowanie - przyczyny

Skąd bierze się lunatykowanie? Niestety specjaliści do dzisiaj nie poznali odpowiedzi na to pytanie. Do źródeł somnambulizmu można zaliczyć wiele czynników. Ryzyko tej przypadłości rośnie, jeśli cierpieli na nie rodzice. Pod uwagę brane są również warunki rozwojowe, nadmierne korzystanie z alkoholu i środków psychoaktywnych, napojów z dużą zawartością kofeiny, a także przyjmowanie niektórych leków. Nie bez znaczenia jest także higiena snu, jej nieprzestrzeganie w postaci nieregularnych godzin chodzenia spać i objadanie się przed położeniem się do łóżka, może obrócić się w nocne wędrówki. Podobnie jak doświadczanie stresu.

Zobacz: Kiedy ciało śpi, a budzi się świadomość. Czym jest paraliż senny?

Jedną z hipotez jest też nieprawidłowe działanie neuronów serotoninergicznych odpowiadających za stan zapadania w sen i budzenie się. Specjaliści wskazują także na niedojrzałość różnych struktur układu nerwowego i problemy zdrowotne jak moczenie nocne, choroba Parkinsona, zespół Tourette’a i bezdech senny.

lunatykowanie

Lunatykowanie - objawy

Do lunatykowania dochodzi w trakcie fazy n-REM, czyli około jednej do dwóch godzin od zapadnięcia w sen. Osoba cierpiąca na ten rodzaj parasomnii, może mieć otwarte oczy i wdawać się w rozmowy z domownikami. Niemniej jednak należy pamiętać o tym, że nie działa ona świadomie. A dodajmy, że spectrum zachowań osób, które "włóczą" się we śnie jest naprawdę szerokie. Od wędrówek po mieszkaniu, poprzez gotowanie, sprzątanie aż po tragedie jak samobójstwo czy wypadki.

Zobacz: Działania wymierzone w bezsenność - jak rozpoznać i leczyć zaburzenia snu?

lunatykowanie

Lunatykowanie - leczenie

Biorcą pod uwagę, że lunatyk nie jest świadomy tego, co robi, może spowodować sytuację niebezpieczną nie tylko dla siebie, ale i innych, dlatego przy rozpoznaniu choroby powinni uczestniczyć jego bliscy. Warto również potwierdzić nocne wędrówki nagraniami. W rozpoznaniu przydatne jest także badanie polisomnograficzne wykrywające nieprawidłowości w przebiegu snu.

Biorąc pod uwagę, że przyczyny tego zjawiska nie są do końca poznane, ciężko o sprawdzone metody leczenia. W przypadku lunatyków lekarze proponują zadbanie o właściwą higienę snu, ograniczenie aktywiści wieczornych i kontaktu ze źródłami niebieskiego światła. Pomocne jest także stosowanie technik relaksacyjnych. Oczekiwane efekty przynoszą także psychoterapia i hipnoza. Możliwe jest też stosowanie farmakoterapii.

lunatykowanie

Jak postępować z lunatykiem?

A co zrobić, jeśli śpi się z lunatykiem? Twoje wsparcie jest niezwykle ważne dla osoby doznającej sennowłóctwa. Należy pamiętać o zabezpieczeniu mieszkania, czyli zlikwidowaniu przeszkód, w które mógłby uderzyć lunatyk, a także o zamknięciu okien i drzwi. Osobę przyłapaną na nocnych wędrówkach należy zaprowadzić do łóżka i zachować wobec niej spokój i cierpliwość. Wybudzenie jej w agresywny sposób mogłoby wywołać gwałtowną reakcję. Należy tutaj brać pod uwagę, że pozostaje ona w pełni nieświadoma swoich czynności.


Zdjęcia:

Photo by Kate Stone Matheson on Unsplash

Photo by Matthew Henry on Unsplash

Photo by Cris Saur on Unsplash

Photo by Alexander Possingham on Unsplash

 


Zobacz również:

Kiedy ciało śpi, a budzi się świadomość. Czym jest paraliż senny?

Sen, z którego nie możesz się obudzić? Chcesz krzyczeć, ale nie wydajesz z siebie żadnego dźwięku? Ogarnia Cię niepokój i wrażenie, że całe zło tego świata siedzi Ci na klatce piersiowej? Zapewne doświadczasz paraliżu sennego. Czym jest...

Czytaj więcej

Jak radzić sobie z lunatykiem? Skąd bierze się somnambulizm?

Lunatykowanie zwane również somnambulizmem lub sennowłóctwem to zaburzenie snu, które polega na wykonywaniu różnych czynności w trakcie trwania snu. Skąd się bierze i jak można je leczyć?

Czytaj więcej

Kiedy sen atakuje znienacka. Czym jest narkolepsja?

Miałeś kiedyś tak, że nie byłeś w stanie powstrzymać snu? Może było to na wykładzie dzień po mocnej imprezie. W każdym razie istnieje dolegliwość o podłożu neurologicznym, której cechą charakterystyczną jest pojawianie się niekontrolowane...

Czytaj więcej