Jestem perfekcjonistą - czym jest perfekcjonizm i jak sobie z nim radzić?
Redakcja Lumine

Znasz kogoś, kto wszystko robi perfekcyjnie? Najmniejszy błąd powoduje w nim wyrzuty sumienia i nie daje mu spać po nocach. A może problem wydaje się znajomy właśnie Tobie? Porozmawiajmy o perfekcjonizmie.

Wydawałoby się, że ktoś, kto wykonuje każdą czynność z więcej niż należytą starannością, to chodzący ideał. To jedynie pozory, bycie perfekcjonistą jest równoznaczne z wieloma trudnościami i problemami.

Perfekcjonizm - co to jest?

Perfekcjonizm polega na obsesyjnym dążeniu do wykonywania obowiązków i wszystkich czynności w najlepszy z możliwych sposobów i dokładaniu wszelkich starań, by nie popełnić przy nich choćby najmniejszego błędu. Perfekcjoniści nie uznają półśrodków, wszystko, co robią musi być idealne.

Rodzaje perfekcjonizmu

Specjalista od badań nad perfekcjonizmem, Gordon Flett, wyróżnił trzy jego trzy postacie:

- perfekcjonizm zorientowany na samego siebie (czego wymagam od siebie?),

- perfekcjonizm zorientowany na innych (tego wymagam od innych),

- perfekcjonizm wymagany społecznie (uważam, że inni oczekują ode mnie właśnie tego).

Zobacz: Boję się, że chłopak mnie porzuci. Czym jest nullofobia i skąd się bierze?

Perfekcjonizm - przyczyny

Perfekcjonizm może być cechą ludzi w każdym wieku. Jego przyczyny nie są jasne, podejrzewa się, że może on rozwinąć się w wieku dorastania. Muszą wówczas pojawić się specyficzne trudności, które przeważą o jego wystąpieniu. Mogą być to nadmierne i wygórowane oczekiwania rodziców połączone z ciągłą krytyką czy utrata jednego z nich lub innej bliskiej osoby na wczesnym etapie życia. O wystąpieniu perfekcjonizmu mogą również przesądzić geny.

Perfekcjonizm - objawy

Perfekcjonista stara się być idealny w każdej dziedzinie życia, przy czym jest pozbawiony wyrozumiałości. W jego mniemaniu każda czynność powinna być wykonana z wyznawanymi przez niego zasadami. Mowa zarówno o obowiązkach domowych, jak i zawodowych oraz tych, które wypełnia on sam oraz jego bliscy.

Wydawałoby się, że chodzący ideał to ktoś, kto jest nieoceniony w pracy i w domu. Nic bardziej mylnego. Perfekcjonista na gruncie zawodowym może sprawdzać swoje projekty nieskończoną ilość razy i odda je dopiero, gdy będzie pewien, że są perfekcyjne. Może to być problemem, gdy coś musi być przygotowane w krótkim odstępie czasu. Ciągłe korekty wydłużają czas realizacji danego zadania. Jeśli jednak perfekcjonista popełni jakiś błąd, wzbudza to w nim ogromne poczucie winy i złości na samego siebie, którym towarzyszą lęk i niepokój. W jego skali oceniania rzeczywistości nie ma punktów pośrodku między źle, a perfekcyjnie.

Zobacz: Brzuch boli mnie ze stresu - co robić?

To nie koniec problemów, z którymi musi zmierzyć się perfekcjonista - strach przed tym, że nie wypełni swoich obowiązków w sposób perfekcyjny, stopuje go przed podejmowaniem wyzwań. Nie chodzi tu jedynie o awans w pracy, ale i o prozaiczne czynności. Jeśli perfekcjonista nie będzie mieć pewności, że będzie najlepszy np. w gokartach, nie zdecyduje się wejść na tor. Podejmowanie nowych wyzwań niesie za sobą ryzyko odniesienia porażki, dla której nie ma miejsca w słowniku idealnych osób.

Perfekcjonizm - jak z nim żyć?

Wyznawca perfekcjonizmu nie ma łatwego życia. Stawia poprzeczkę wyjątkowo wysoko nie tylko przed sobą, ale i przed innymi. Na gruncie zawodowym oznacza to, że nie przepuści innym pracownikom nawet najmniejszego uchybienia. Może przejmować cudze obowiązki, ponieważ wychodzi z założenia, że jest jedyną osobą, która wykona je dobrze. Jak nietrudno odgadnąć, takie podejście może powodować liczne konflikty.

Perfekcyjna pani lub pan domu także nie oznacza "słodkiego, miłego życia". Wyobraź sobie, jaką reprymendę dostają inni domownicy za nie posprzątanie według przyjętych przez idealnego partnera/rodzica zasad. Niełatwo mają dzieci perfekcjonistów, od których wymaga się, by były wiodącymi uczniami w klasie (sławne już "A co ze sprawdzianu dostała Ania?").

Do najłatwiejszych nie należy także związek z idealnym partnerem, który jest równoznaczny z narzucaniem przez niego zasad i reguł (mogą one dotyczyć nawet ułożenia ubrań w szafie).

Zobacz: Jak żyć z cholerykiem? 4 ważne zasady 

Perfekcjonizm - leczenie

Jak sobie radzić z własnym perfekcjonizmem? Perfekcjonizm sam w sobie nie jest chorobą. Może być czynnością utrudniającą życie. Jeśli jednak jego wyznawca jest świadomy swojego problemu, może go rozwiązać. Zaraz po uświadomieniu sobie trudności, najważniejsze jest odpowiedzenie sobie na pytanie, co się stanie, gdy popełni się drobny błąd. Co jeśli w projekcie pojawi się literówka, a w domu koszule nie będą poskładane kolorystycznie? Uświadomienie sobie, że każdy ma prawo do pomyłki jest kluczowe w rozwiązaniu problemu perfekcjonizmu. Kolejnymi etapami jest uzmysłowienie sobie, że chęć bycia idealnym stopuje przed podjęciem nowych czynności (ze strachu przed tym, że nie uda się ich wykonać perfekcyjnie), które mogłyby wzbogacić życie.

Perfekcjoniści mogą zgłosić się także do specjalisty, który odnajdzie przyczynę ich problemu i oceni, czy jest on cechą, czy może przejawem zaburzeń osobowości (np. anankastycznej). Terapia skupi się na pracy nad sobą oraz własnymi przekonaniami i będzie zmierzać do kontroli własnych myśli, które napędzają zachowania.


Zdjęcia:

Photo by Jeff Sheldon on Unsplash

Photo by Jeff Sheldon on Unsplash

Photo by Norbert Levajsics on Unsplash

Photo by Lee Campbell on Unsplash

Photo by Jonathan Hoxmark on Unsplash


Zobacz również:

Zaburzenia obsesyjno - kompulsywne. Nerwica natręctw.

 Większość z nas posiada różnego rodzaju” obsesje” lub ma „bzika” na jakimś punkcie. To nic złego, może to być wynikiem ogromnej pasji i zainteresowania. I jeżeli nam i otoczeniu nie przeszkadza to  w codzienn...

Czytaj więcej

Kiedy myśli i zachowania seksualne wymykają się spod kontroli – kompulsywne zachowania seksualne

Obsesyjne myśli, uczucia i zachowania związane z seksem, które nie pozwalają Ci normalnie funkcjonować? Skutecznie utrudniają zbudowanie zdrowego związku, życie rodzinne i zawodowe. Takim problemem są właśnie kompulsywne zachowania seksualne,...

Czytaj więcej

Osobowość narcystyczna, wyjątkowość ponad stan

Gdy słyszymy słowo narcyz często nie myślimy o mitologicznym, pięknym mężczyźnie a określenie osoby tym słowem raczej nie jest komplementem. Kim zatem jest tytułowy narcyz? Bardzo często jest to mężczyzna. A objawami zaburzenia osobowości jakim jest...

Czytaj więcej