Zmiana tożsamości wskutek traumatycznych przeżyć? To właśnie istota fugi dysocjacyjnej
Redakcja Lumine

Zmiana tożsamości po ciężkich przeżyciach to temat znany z kinematografii. W psychiatrii fachowo określa się go mianem fugi dysocjacyjnej. Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można ją wyleczyć?

Zmiana osobowości wskutek doznania traumatycznych przeżyć jest tematem na tyle interesującym, że na swój warsztat nieraz wzięli go filmowcy. Świetnym tego przykładam jest film Agnieszki Smoczyńskiej z 2018 roku pt. "Fuga". Zaburzenie to dotyka 0,2% globalnej populacji. Na czym dokładnie polega?

fuga dysocjacyjna

Fuga dysocjacyjna - co to jest?

Fuga dysocjacyjna, która funkcjonuje także pod terminem ucieczki histerycznej, jest jednym z zaburzeń dysocjacyjnych, które polega na całkowitej utracie tożsamości i pamięci wskutek silnego wstrząsu psychicznego lub długotrwałego i nierozwiązanego konfliktu emocjonalnego. Możemy mówić o niej w kategoriach jednego ze skrajnych mechanizmów obronnych. Jest to zatem sytuacja, w której ludzka świadomość dosłownie ucieka od problemu i rzeczywistości.

W praktyce chory traci kontrolę nad świadomością, pamięcią i własnym ciałem. Taki stan może utrzymywać się kilka godzin lub kilka dni czy nawet dłużej. W tym czasie pacjent może przykładowo opuścić dom czy miejsce pracy i odbyć podróż nie wiadomo gdzie i po co. Zaburzenie to ustępuje równie nagle jak się pojawia, zaskakując chorego całkowicie nowym dla niego otoczeniem.

Fuga dysocjacyjna widnieje w oficjalnych klasyfikacjach chorób i zaburzeń psychicznych ICD-10 i DSM-IV.

fuga dysocjacyjna objawy

Fuga dysocjacyjna - przyczyny

Jak zostało to zaznaczone wcześniej, fuga dysocjacyjna jest odpowiedzią psychiki na traumatyczne wydarzenia, z którymi człowiek nie jest sobie w stanie poradzić. Traumami ją wywołującymi może być udział w wojnie lub bycie świadkiem śmierci lub krzywdy bliskich osób, doznanie gwałtu, przemocy seksualnej, uczestniczenie w wypadku komunikacyjnym lub katastrofie naturalnej czy ataku terrorystycznym.

Istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia fugi dysocjacyjnej u osób z zaburzeniami osobowości, stosujących środki psychoaktywne, pochodzących z rodzin patologicznych lub tych, które wcześniej doświadczały już zaburzeń dysocjacyjnych lub innych traum. Ryzyko zachorowania na fugę zwiększają także czynniki genetyczne oraz długotrwałe i nierozwiązane konflikty emocjonalne.

fuga dysocjacyjna przyczyny

Fuga dysocjacyjna - objawy

Tak, jak zaznaczyliśmy wyżej, objawy fugi mogą utrzymywać się od kilku godzin do kilku dni, a nawet tygodni. W tym czasie chory cierpi na amnezję i nie pamięta, jak się nazywa i skąd pochodzi. Swoją prawdziwą tożsamość może zastąpić całkowicie inną - całkiem spójną i normalną w odbiorze. Jednak brak pamięci ujawni się, kiedy przyjdzie wykonać mu jakąś z pozoru banalną czynność np. zawiązanie butów. Co ciekawe, osoby doświadczające fugi są w stanie wybrać się w podróż. Z czasem pacjent odzyskuje pamięć, a traci ją na okres fugi. Jeśli odbywał w jej trakcie podróż, może ocknąć się w całkowicie nowym i nieznanym dla siebie miejscu.

Historia zna przypadki chorych, którzy w trakcie długotrwającej fugi byli w stanie znaleźć nową pracę, a nawet wejść w nowy związek.

fuga dysocjacyjna leczenie

Fuga dysocjacyjna - leczenie

Leczenie fugi dysocjacyjnej rozpoczyna jej rozpoznanie, a żeby go dokonać lekarz w pierwszej kolejności wyklucza inne schorzenia somatyczne i choroby psychiczne (padaczka, uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, schizofrenia). Samo stawianie diagnozy utrudnia fakt, że pacjent pozbawiony jest świadomości, a taką sytuację mogą wykorzystywać przebiegli przestępcy chcący uniknąć odpowiedzialności za swoje czyny.

Terapia osoby, która doświadczyła fugi opiera się na przepracowaniu traumatycznego doświadczenia, które ją wywołało. Leczenie skoncentrowane jest na nauce sposobów walki ze stresem oraz wzmacnianiu dojrzałych mechanizmów obronnych. Oddziaływania terapeutyczne powinny nastąpić jak najszybciej i istotne jest w nich także wsparcie pacjenta od strony jego najbliższego otoczenia. W uzasadnionych przypadkach lekarz może podjąć decyzję o zastosowaniu środków farmaceutycznych.


Zdjęcia:

Photo by Kev Seto on Unsplash

Photo by Linh Nguyen on Unsplash

Photo by Quaid Lagan on Unsplash

Photo by Andhika Soreng on Unsplash

Photo by Kiwihug on Unsplash


Zobacz również:

Kiedy ból psychiczny staje się bólem fizycznym, czym są zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjne)

Zaburzenia dysocjacyjne, zwane również konwersyjnymi, to reakcja ludzkiej psychiki na traumatyczne doświadczenia w postaci dolegliwości somatycznych. Jakie są ich rodzaje, objawy, przyczyny oraz jak wygląda ich leczenie?

Czytaj więcej

Zmiana tożsamości wskutek traumatycznych przeżyć? To właśnie istota fugi dysocjacyjnej

Zmiana tożsamości po ciężkich przeżyciach to temat znany z kinematografii. W psychiatrii fachowo określa się go mianem fugi dysocjacyjnej. Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można ją wyleczyć?

Czytaj więcej

Kiedy w jednym ciele istnieje kilka osobowości. Jak wygląda życie z rozdwojeniem jaźni?

Rozdwojenie jaźni, nazywane fachowo osobowością wieloraką, jest zaburzeniem psychicznym polegającym na obecności u jednego człowieka co najmniej dwóch niezależnych od siebie osobowości. Jakie są jego przyczyny, objawy i jak można je leczyć?

Czytaj więcej