Ekspozycja krok po kroku. Jak oswoić fobię i napady lęku?

Ekspozycja jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia zaburzeń lękowych i ataków fobii. Jak przebiega krok po kroku?

Nie ma innej możliwości pokonania fobii i sytuacji lękowych jak stawienie im czoła. W tym celu trzeba zmierzyć się z miejscem, czy wydarzeniem, które wywołuje strach i być może, którego unikało się przez grube lata. I tutaj może pomóc desensytyzacja, ekspozycja czy inaczej uniewrażliwienie na bodźce.

Jak rozwija się fobia?

Szybka powtórka z tego, jak rozwija się zaburzenie lękowe. Tutaj z kolei działa sensytyzacja, czyli uwrażliwianie na dany bodziec. Między sytuacją, a lękiem tworzy się skojarzenie np. napaść w sklepie, zacięcie się w windzie, turbulencje w samolocie. Później scenariusz się powtarza, nawet na myśl o wspomnianym wcześniej wydarzeniu. Jako że lęk i strach przyjemne nie są, człowiek zaczyna unikać tego, co je wyzwala i tutaj mamy już fobię właściwą.

ekspozycja w leczeniu fobii

Jak przebiega ekspozycja w leczeniu zaburzeń lękowych?

Desensytyzacja zwana także ekspozycją polega na osłabianiu skojarzenia lęku z danym położeniem. Jej istotą jest wejście w sytuację fobiczną w stanie względnej relaksacji. Chodzi o stawienie jej czoła bezpośrednio, by najpierw doprowadzić do zwiększenia lęku, a później do jego zmniejszenia, a w efekcie by zastąpić pierwotne wrażenie strachu i lęku poczuciem relaksacji. Tę metodę uznaje się jako najskuteczniejszą w walce z zaburzeniami lękowymi. Jest polecana w przypadkach agorafobii i fobii społecznych oraz specyficznych.

Jest jednak pewien haczyk, ekspozycja wymaga zaangażowania, chęci i odwagi pacjenta, a te niestety bywają towarem deficytowym. Konieczne jest nie tylko podjęcie ryzyka, ale i zniesienie dyskomfortu, a później systematyczne powtarzanie całego procesu.

ekspozycja krok po kroku

Jak ćwiczyć desensytazację?

  1. Wyznacz swój cel. Musi być konkretny, realny i osadzony w czasie. Np. w przyszłym roku polecę samolotem z Warszawy do Rzymu, przed świętami samodzielnie zrobię zakupy w galerii handlowej.
  2. Opracuj hierarchię celów oraz cele pośrednie. Wybierz konkretną sytuację, nad którą chcesz pracować. Wyobraź sobie ją. Teraz wyobraź sobie oś czasu, z lewej strony umieść najłagodniejszą sytuację fobiczną, a na drugim kontinuum tą najtrudniejszą. Np. z lewej - przybliżenie się do windy, z prawej przejechanie nią na ostatnie piętro najwyższego budynku w mieście.
  3. Wybierz sytuacje pośrednie np. przejechanie windą przez jedno piętro, przez dwa czy przez trzy.

Przykłady:

Ekspozycja w przypadku klaustrofobii:

1. Patrz na windę.

2. Wejdź do windy z bliską osobą.

3. Wejdź do winy sam.

4. Przejedź windą z bliską osobą.

5. Przejedź winą piętro sam, a bliska osoba niech będzie w pobliżu.

6. Przejdź z pomocnikiem więcej pięter niż wcześniej.

7. Przejedź sam dwa piętra.

8. Zwiększ liczbę pięter z pomocnikiem. Później zwiększ liczbę pięter jadąc sam.

jak przebiega ekspozycja w terapii

Ekspozycja w awiofobii:

1. Pojedź z bliską osobą na lotnisko.

2. Wyjdźcie na parking.

3. Wejdźcie do terminala.

4. Pojedź na lotnisko sam.

5. Wyjdź sam na parking.

6. Wejdź sam do terminala.

7. Spróbuj zorganizować wejście na pokładu samolotu np. symulator lotów.

8. Kup bilety na krótki lot np. Rzeszów - Warszawa i poleć z bliską osobą.

9. Kup bilety na dłuższy lot i poleć z bliską osobą.

10. Kup bilet na krótki lot i poleć sam.

Ekspozycja w agorafobii:

1. Pojedź z bliską osobą na parking galerii.

2. Spaceruj z bliską osobą przed wejściem.

3. Powtórz kroki.

4. Wejdź z bliską osobą do jednego sklepu.

5. Wejdź do sklepu z bliską osobą i podążaj za nią w procesie zakupowym.

6. Powtórz kroki z pomocnikiem czekającym na zewnątrz.

7. Wejdź z kimś do sklepu i coś kup.

8. Teraz kup dwie rzeczy.

9. Idź sam do sklepu.

10. Idź sam do sklepu i coś kup.


Zdjęcia:

Photo by Sung Jin Cho on Unsplash

Photo by Nick Fewings on Unsplash

Photo by Jordan Sanchez on Unsplash

Photo by CHUTTERSNAP on Unsplash

blog
Zobacz również