Dekompensacja, czyli załamanie psychiczne. Jak z niego wyjść?
Redakcja Lumine

Wiele sytuacji życiowych, które następują nieoczekiwanie i są naładowane ogromnym ładunkiem emocjonalnym mogą przekraczać zdolności adaptacyjne ludzkiej psychiki. Może wówczas dojść do tzw. dekompensacji. Co dokładnie kryje się po tym terminem?

Dekompensacją nazywamy kryzys psychiczny. Samo słowo "kryzys" pochodzi od greckiego "krisis" oznaczającego "krytyczny". Mówimy zatem o sytuacji, której waga przekracza naturalne zdolności człowieka do radzenia sobie.

Dekompensacja - co to jest?

Dekompensacja oznacza zaburzenie adaptacyjne, załamanie się dotychczasowej równowagi psychicznej. Brzmi dosyć mgliście, prawda? Postaramy się wyjaśnić ten termin. W odniesieniu do ludzkiej psychiki dekompensacja oznacza załamanie się mechanizmów obronnych. Zatem mowa o stanie krytycznym dla psychicznego funkcjonowania jednostki. Jak nietrudno się domyślić, załamanie wywołują trudne, traumatyczne wręcz wydarzenia. W takiej sytuacji uaktywniają się wszelkie uśpione wcześniej ludzkie tendencje, w tym również te psychotyczne.

Zobacz: Kiedy depresja przeplata się z manią. Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa? Jakie są jej objawy?

załamanie psychiczne

Dekompensacja - przyczyny

Przyczyną kryzysu psychicznego są doświadczenia stresujące, które wyzwalają w jednostce reakcję kryzysową. Mówimy o ciężkich sytuacjach związanych z zagrożeniem życia czy doświadczeniem poważnych urazów. Są to zatem wszelkie katastrofy naturalne, wypadki komunikacyjne, a także traumy jak gwałty czy doświadczenie przemocy. Jednak nie są to jedyne możliwości, o wystąpieniu kryzysu psychicznego może zdecydować także załamanie poglądów np. osoba, dla której wierność jest najważniejszą wartością w związku zostaje zdradzona lub ktoś bardzo wierzący dowiaduje się czegoś, co wywraca jego wiarę do góry nogami.

Dekompensacja - objawy

Jak może objawiać się dekompensacja? Spectrum możliwych symptomów tego zaburzenia jest niezwykle szerokie - od fobii, poprzez delirium do objawów somatycznych. Co więcej, wystąpienie dekompensacji może ujawnić ukrytą patologię i przerodzić się w psychozę lub chroniczną psychopatię.

Dotknięta kryzysem psychicznym osoba traci możliwość codziennego prawidłowego funkcjonowania. Prócz utraty sensu życia doświadcza także objawów somatycznych. Ma problem ze snem, nawiedzają ją natrętne wspomnienia. Konieczna staje się pomoc specjalisty, a nawet tzw. interwencja kryzysowa.

Zobacz: Skąd bierze się choroba afektywna dwubiegunowa? Gdzie szukać jej przyczyn i czy można się z niej wyleczyć?

załamanie psychiczne

Rodzaje dekompensacji

Dekompensacja psychotyczna jest zaburzeniem adaptacyjnym, które w swoich objawach przypomina psychozę i mogą towarzyszyć mu zachowania typu acting-out. O tym rodzaju dekompensacji mówimy w przypadku osób z osobowością borderline.

Dekompensacja psychoneurotyczna najczęściej spotykana jest u starszych osób i występuje jako skutek zmiany otoczenia np. ujawnia się po przeniesieniu do domu opieki społecznej czy szpitala. Choć nie są to jedyne możliwości, utrata małżonka, z którym przeżyło się kilkadziesiąt lat czy ciężki stan jego zdrowia również mogą zaburzyć psychiczną równowagę jego partnera i wywołać załamanie mechanizmów obronnych. Co dzieje się wówczas? Prócz zaburzeń umysłowych mogą pojawiać się lęki czy dezorientacja oraz zmiany nastroju jak melancholia czy mania. Oczywiście stan psychiczny przekłada się na fizyczne samopoczucie i może pociągać za sobą zaburzenia odżywiania.

Do dekompensacji strukturalnej dochodzi na poziomie struktury osobowości, co objawia się mocnymi stanami depresyjnymi, paranoją czy dezorientacją psychosomatyczną.

Dekompensacja behawioralna jest ostrym stanem krytycznym, w którym ogarnięty nim człowiek decyduje się na gwałtowne czyny jak zabójstwo czy samobójstwo.

załamanie psychiczne

Dekompensacja - leczenie

Choć mówimy o stanie bardzo ciężkim dla ludzkiej psychiki, kryzysy psychiczne nie są jedynie zagrożeniem, ale i szansą, bowiem wyjście z nich jest możliwością rozwoju osobistego i nabycia umiejętności radzenia sobie w ciężkich sytuacjach i okazją do zrewidowania swoich - nieraz błędnych - przekonań.

Zobacz: Kiedy człowiek wpędza się w chorobę, by otrzymać troskę, czyli zespół Münchhausena

Jak wygląda leczenie kryzysu psychicznego? Konieczne jest spotkanie ze specjalistą, który może wykorzystać psychoedukację pomagającą pacjentowi zrozumieć stan, w którym aktualnie się znalazł i zmniejszyć odczuwany przez niego poziom lęku i braku sensu życia. W przypadku ostrego kryzysu wskazana jest psychoterapia wspierająca, natomiast przy wychodzeniu z niego sprawdzą się terapia poznawczo-behawioralna (umożliwi zmianę niekorzystnych przekonań) lub terapia psychodynamiczna (która pozwoli pacjentowi zrozumieć wewnętrzne konflikty i jego reakcje emocjonalne).

Terapia jest konstruktywnym i dojrzałym sposobem na wyjście z kryzysu psychicznego, który może pomóc człowiekowi w samopoznaniu i samorozwoju, a ból i cierpienie zmienić na doświadczenia, które stały się punktem wyjścia do zmiany.


Zdjęcia:

Photo by nikko macaspac on Unsplash

Photo by Priscilla Du Preez on Unsplash

Photo by Haidar Rais on Unsplash

Photo by Daniel Brubaker on Unsplash

 


Zobacz również:

Dekompensacja, czyli załamanie psychiczne. Jak z niego wyjść?

Wiele sytuacji życiowych, które następują nieoczekiwanie i są naładowane ogromnym ładunkiem emocjonalnym mogą przekraczać zdolności adaptacyjne ludzkiej psychiki. Może wówczas dojść do tzw. dekompensacji. Co dokładnie kryje się po...

Czytaj więcej

Kiedy chory myśli, że jest martwy. Na czym polega zespół chodzącego trupa?

Zespół Cotarda to równie rzadka, co interesująca choroba psychiczna, w której pojawiają się zaburzenia nihilistyczne. Syndrom chodzącego trupa, bo tak inaczej nazywa się zespół Cotarda, powoduje, że dotknięta nim osoba ma...

Czytaj więcej