Bardzo się boję. Czym jest fobia i jak ją leczyć?
Redakcja Lumine

Strach i lęk są zapisane w naturze każdego człowieka. Te wielowymiarowe odczucia u różnych ludzi przybierają różne postacie. Niebezpieczeństwo dla niektórych jest motywatorem i napędza do działania, a niekiedy u innych odbiera świadome myślenie.

O odczuwaniu strachu i lęku mówimy, kiedy jesteśmy w sytuacji, z logicznego punktu widzenia, niebezpiecznej, w której rozpoznajemy zagrożenie jako to decydujące o naszym życiu. Jest ono realne i rzeczywiste, a nieprzyjemne uczucia mijają po ustąpieniu sytuacji stresowej. W przypadku fobii powód nie jest do końca tak samo oczywisty, a wyolbrzymione zagrożenie jest irracjonalne, tzw. „strach na wyrost”. Zatem to, w jaki sposób reagujemy i przeżywamy niektóre sytuacje świadczy o naszym zdrowiu psychicznym.

Fobia – zwykły strach, czy już obsesja?

Słowo fobia w języku greckim oznacza strach i lęk (phobos). Sama choroba należy do zaburzeń nerwicowych, charakteryzujących się paraliżującym uczuciem nieuzasadnionego, wzmożonego lęku w pewnych okolicznościach oraz kontaktach z konkretnymi obiektami, które w przypadku osób zdrowych są normalne i oczywiste.

Na przykład, popularnie znana arachnofobia, czyli lęk przed pająkami lub lęk przed otwartą przestrzenią – agorafobia, powodują, że osoby cierpiące na fobie świadomie unikają sytuacji oraz bodźców rodzących nieprzyjemne uczucie przerażenia i paniki. „Świadomie”, gdyż zdają sobie sprawę z abstrakcji swojego zachowania, jednak nie mogą nad nim zapanować. Ataki paniki są intensywne, trwają długo i powodują szereg objawów fizjologicznych uprzykrzających normalne funkcjonowanie, jak np. ścisk w klatce piersiowej, poczucie dławienia, zimne poty.

Reasumując, fobia jest reakcją nieproporcjonalną do rzeczywistości zagrożenia i nie odzwierciedla jego faktycznego stopnia. Jest nieuzasadnionym, paraliżującym wyolbrzymieniem tego, czego się boimy.

Rodzajów fobii jest wiele i ich lista jest bardzo długa. Najczęściej jednak możemy wyróżnić i zaobserwować fobię specyficzną (tzw. izolowaną) oraz fobię społeczną.

Fobia specyficzna charakteryzuje się silnym lękiem po kontakcie z jakimś przedmiotem, zwierzęciem (zoofobia, arachnofobia, itp.), zamkniętym pomieszczeniem (klaustrofobia) lub przestrzenią otwartą (agorafobia). Do tego rodzaju fobii można także dopisać strach przed śmiercią, czyli tanatofobię.

Fobia społeczna natomiast wywołuje paraliżujący strach np. przed wystąpieniem publicznym, przebywaniem w tłumie i miejscu pełnym nieznajomych osób. Chory obawia się utraty kontroli nad sobą, która może go po prostu upokorzyć w oczach innych ludzi. W przypadku fobii sytuacyjnej lęk może także pojawić się na samą myśl o sytuacji fobicznej.

Objawy – czy mam fobię?

Podstawowymi objawami fobii są inapady panik, które różnią się od zwykłego napadu lęku, czy strachu. Ataki są nagłe, krótkotrwałe i bardzo intensywne. Boimy się szaleństwa, które jest przytłaczające i dezorientujące. Fobia często idzie w parze z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi (nerwica natręctw), np. cierpiący na myzofobię, czyli lęk przed brudem, czuje silną potrzebę czyszczenia i usuwania go. Analogiczna sytuacja następuje w przypadku lęku przed zarazkami, tzw. bakcylofobii.

Choroba ta występuje także często z objawami depresji, ponieważ wielu cierpiących całkowicie izoluje się od życia społecznego, w obawie utratą panowania nad sobą oraz tym samym ośmieszeniem i brakiem akceptacji ze strony innych osób.

Dodatkowo atakom paniki towarzyszą objawy fizjologiczne, takie jak np.:

  • poczucie dławienia,
  • ból, ścisk lub kłucie w klatce piersiowej, palpitacja serca,
  • przyspieszony, krótki oddech, duszności,
  • nagłe poty, uczucie gorąca, czerwienienie się,
  • nudności i zawroty głowy,
  • drgawki lub drętwienie kończyn,
  • uczucie omdlewania.

Jakie są przyczyny fobii?

Zaburzenia lękowe mogą być rezultatem wielu czynników. Mogą to być urazy i traumy z przeszłości, a także „przyzwyczajenia” wyuczone i nabyte we wczesnym okresie dzieciństwa lub dojrzewania, kiedy niektóre zdarzenia mają negatywny wpływ na kształtowanie psychiki. Przyczyn powstawania fobii można również doszukiwać się w stale utrzymującym się, stresującym trybie życia, a także niewykluczone, że są to predyspozycje genetyczne, kiedy podatność na fobię przekazywana jest dziedzicznie.

Leczenie – jak radzić sobie z fobią?

Dominującą metodą leczenia zaburzeń fobicznych jest psychoterapia, a najlepsze efekty przynosi ta behawioralno-poznawcza. Poprzez stopniowe „odwrażliwianie” pacjenta, czyli  styczność z sytuacją lub bodźcem wywołującym atak paniki, czy obsesyjny strach można z czasem zaznać spokój ducha i całkowicie uwolnić się od uciążliwego niepokoju. Ponadto, oprócz terapii z psychoterapeutą w leczeniu niektórych fobii stosuje się także leczenie farmakologiczne. Podobnie, jak w przypadku leczenia innych zaburzeń nerwicowych (więcej informacji w artykule: Farmakologia w leczeniu nerwicy. Poznaj sposoby leczenia) choremu podawane są środków uspokajających i wyciszających, takich jak inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz benzodiazepiny,

Badania wykazują, że z fobiami zmaga więcej kobiet, niż mężczyzn, a leczy się na nią jedynie około 2 % populacji cierpiącej na zaburzenia psychicznyczne. W przypadku niektórych osób fobia nie uprzykrza życia na tyle, by klasyfikować ją jako duży problem, którym należy się martwić. Często pozostaje nieleczona, a jak każda choroba o podłożu psychicznym może się niestety pogłębiać.


Zdjęcia:

Photo by Jacqueline Day on Unsplash


Zobacz również:

Jak odróżnić nerwicę od zwykłego strachu?

Każdy człowiek na pewno nie raz znalazł się w trudnej sytuacji, która wyzwoliła w nim przemijającą emocję, jaką jest strach. Trudny egzamin, rozmowa o pracę, pisk opon hamującego samochodu lub po prostu burza, to tylko namiastka powodów...

Czytaj więcej

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Dieta w nerwicy. Co warto jeść, a czego unikać?

Słowa Hipokratesa odegrały zasadniczą rolę dzisiejszej medycyny: Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem– od dawna zatem wiadomo, że dieta i żywienie zbilansowane w odpowiednie składniki i witaminy, jest jednym z najważnie...

Czytaj więcej