Anoreksja - śmiertelny głód
Redakcja Lumine

Mała, słodka kostka czekolady, chrupiąca kajzerka, kremowy makaron z sosem, niewinne przyjemności, zwykły posiłek, jednak dla osób z zaburzeniami odżywiania samo zło! One doskonale wiedzą, ile kalorii, jaką wagę i jaki skład mają wymienione posiłki. Widzą, jak odkładają się w oponkę na brzuchu. Wiedzą też, jak długo i intensywnie będą musiały ćwiczyć, ile się głodzić i czy sprowokować wymioty,  by pozbyć się każdej niechcianej kalorii.
Najczęstszym i jednym z najstarszych zaburzeń odżywiania jest anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny. Zaburzenie to staje się centralnym punktem w życiu anorektyczki i niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne. 

 

Główne cechy i diagnostyka anoreksji

Jadłowstręt psychiczny najbardziej niebezpieczne z zaburzeń odżywiania. Pojawia się najczęściej w okresie dojrzewania, cześciej też chorują kobiety niż mężczyźni. Polega na permanentnym, przymusowym myśleniu i działaniu związanym z głodzeniem się, doprowadzając swoje ciało do skrajnego wycieńczenia a czasem nawet do śmierci.
Cechami charakterystycznymi jest znaczna niedowaga osoby chorej, odmawianie jedzenia, zawężenie diety, jedzenie w samotności, wykonywanie intensywnych ćwiczeń fizycznych, nadużywanie środków przeczyszczających, zaburzony obraz swojego ciała i siebie. Prowadzi do działań  polegających na traceniu na wadze, które jest efektem wielu negatywnych skutków w organizmie między innymi: zaburzeń hormonalnych, zaburzeń elektrolitowych, pojawiają się objawy somatyczne takie jak zanik mięśni, uczucie zimna, meszek na ciele, obrzęki, bladość i suchość skóry, obniżenie temperatury ciała, wypadanie włosów, zmniejszenie ciśnienia krwi oraz zaburzenia rytmu serca, omdlenia, niedyspozycje układu trawienia, zaburzeń koncentracji. Długotrwały okres wycieńczenia może prowadzić  do wystąpienia innych chorób a nawet śmierci.
Jako czynniki psychologiczne występuje obniżenie nastroju, myśli samobójcze, bardzo niskie poczucie własnej wartości, drażliwość, chwiejność emocjonalna,  napięcie, lęki oraz zachowania kompulsywne, często jako zaburzenia współistniejące jest zaburzenie osobowości borderline, depresja i zachowania kompulsywne.
„ Jesteś gruba!” „ Na nic nie zasługujesz!” „Nienawidzę Cię” takie myśli maja w głowie osoby z tą chorobą. Anorektyczki traktują siebie jak wroga. Posiadają ogromne pokłady nienawiści do siebie, brak akceptacji swojego ciała, mają „swoje” miejsca na ciele, które postrzegają jako „za grube” i żywią do nich ogromną nienawiść,  miewają myśli autodestrukcyjne. Każdy kęs jest dla nich zagrożeniem, budzi ogromne poczucie winy. Nie mogą przytyć! Jednocześnie, są osobami bardzo ambitnymi, perfekcjonistami, są skrupulatne i dokładne, jako dzieci dobrze się uczą, są grzeczne i obowiązkowe, nie chcą nikomu sprawić zawodu. Bardzo często nie przyznają się do choroby jaką jest anoreksja, nie widzą problemu, uważają że zdrowo się odżywiają. A na leczenie trafiają zmuszone przez bliskich, po próbie samobójczej, lub skrajnie wycieńczone na granicy życia i śmierci. Osoba chora na anoreksję głodząc się wzbudza zainteresowanie, ktoś się w końcu o nią martwi. Ma też poczucie kontroli, bo potrafi odmówić sobie jedzenia, to jej świat, tu ma władzę i wpływ na to co weźmie do ust. Ale nigdy nie jest zadowolona, bo perfekcjonistki zawsze chcą więcej i odchudza się dalej. 

Przyczyny anoreksji

Brak wiedzy na temat zaburzeń odżywiania, oraz błędne przekonania,  że są one raczej zjawiskiem kulturowym i społecznym, nakręconym przez media, a nie chorobą, powoduje, że często problem jest zauważany w momencie gdy choroba jest już mocno zaawansowana. Oczywiście występowanie zaburzeń związanych z jedzeniem jest warunkowane przez czynniki społeczne i kulturowe, ale wiele innych zdarzeń ma na nie wpływ jak np. rodzaj relacji w rodzinie, traumatyczne przeżycia, molestowanie seksualne, one również mogą zaburzyć nasze nastawianie do jedzenia.
Najczęściej pierwsze symptomy pojawiają się w wieku dojrzewania, to wiek trudny, występują kryzysy związane ze zmianami biologicznymi, społecznymi czy psychologicznymi. Czynniki te mogą być powodem wyzwalającym pojawienie się choroby. Dziewczynki, bo najcześciej one chorują, są przewrażliwione na punkcie swoje ciała, nie akceptują zmian jakie zachodzą w nim, stając się bardziej kobiece. Budzi to w nich ogromny lęk przed dorosłością, oraz obawę przed własną seksualnością. Odchudzając się chcą zatrzymać ten proces. Dziewczynki te z reguły są bardzo posłuszne, perfekcjonistyczne, drobiazgowe, mocno związane z domem rodzinnym, bardzo ambitne i aktywne. Jednocześnie posiadają niskie poczucie wartości i poczucie braku sprawczości w swoim życiu.
Kolejnym istotnym czynnikiem są relacje rodzinne, które nie zaspokajają podstawowych potrzeb emocjonalnych, takich jak akceptacja, miłość, wsparcie emocjonalne, często występuje dominująca matka, lub pasywny, nieobecny ojciec. Duże wymagania wobec dziecka lub nadopiekuńczość nie pozwalająca na uzyskanie autonomii w okresie dojrzewania, występowanie problemu alkoholizmu. 
Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie odżywiania wymagające leczenia. Anoreksja stanowi często stan zagrażający życiu osoby chorej. A ustalenie ilości chorych jest bardzo trudne, gdyż oni sami zaprzeczają istnieniu choroby i statystyki dotyczą tylko osób zgłaszających się po pomoc i hospitalizowanych.
Najczęściej zaczyna się niewinnie, od diety w celu zgubienia kilku kilogramów. Niepokojąca staje się utrata kontroli nad odchudzaniem. Drastyczna eliminacja poszczególnych produktów żywieniowych, oraz przekraczanie granic w osiąganiu najniższej wagi. Strach przed każdym posiłkiem i przybraniem na wadze. Już nic nie zajmuje tak wiele czasu jak myślenie o nie jedzeniu i utracie kilogramów. Gdy widoczna gołym okiem niedowaga ( to ponad 15 % do stosunku prawidłowej masy ciała dla danej osoby, wieku i wzrostu), dla osoby chorej jest nadal sylwetką grubą, która wymaga diety. To już zaburzenie odżywiania i objaw anoreksji, poważnej choroby niosącej za sobą niebezpieczne skutki dla zdrowia a czasem nawet prowadzącej do śmierci.

Leczenie Anoreksji

To etap długoterminowy i kompleksowy. Bo to choroba duszy, która dotyka ciało, ono jest wrogiem. Na poszczególne etapy leczenia składa się z:

Psychoterapia

Najczęściej polega na zmianie myślenia i edukacji panowania nad emocjami. Nowej nauce jedzenia posiłków, właściwie treningami w jedzeniu bez poczucia winy. Zmianie myślenia na swój temat i na temat swojego ciała. Bardzo dobre efekty przynosi terapia poznawczo- behawioralna, gdzie pracuje się cały czas nad sposobem myślenia i szukaniem związku z emocjami. A także, uczeniem się radzenia sobie z nimi i kontrolą negatywnych zachowań. O terapii poznawczo-behawioralnej więcej w artykule: https://lumine.me/blog/terapia/jaka-terapie-wybrac-terapia-poznawczo-behawioralna
Często potrzebna jest terapia całej rodziny, bo zaburzenia odżywania są odzwierciedleniem relacji i komunikacji w rodzinie. Braku miłości, akceptacji, uczucia opuszczenia, zbyt wysokich wymagań wobec dziecka czy wzbudzania poczucia winy w dziecku przez rodziców. Podczas terapii systemowej pracuje się nad problemami w relacjach i budowie struktury rodziny. Szuka się sposobów na poprawę komunikacji i wzajemnego wsparcia emocjonalnego. Więcej o terapii systemowej w artykule Jaką terapię wybrać? Terapia systemowa 

Powrót do zdrowia i prawidłowej wagi

Z racji ogromnego spustoszenia w organizmie jaki niesie za sobą anoreksja, potrzebna jest też kontrola stanu zdrowia osoby z jadłowstrętem psychicznym. Pierwszym punktem jest przywrócenie prawidłowej wagi ciała, oraz unormowanie stanu somatycznego, najcześciej uzupełnienie poziomów składników odżywczych, witamin, minerałów. Ze względu na długotrwałe wyniszczenie organizmu głodówkami prowadzenie zmian w diecie jest stopniowe i pod okiem doświadczonego dietetyka lub psychodietetyka. W przypadku braku miesiączki i zaburzeń hormonalnych u kobiet dostosowuje się także  terapię hormonalną dla przywrócenia równowagi w układzie hormonalnym.

Farmakoterapia

Bardzo często z powodu występowania lęków, stanów depresyjnych czy natrętnych myśli stosuje się leki przeciwdepresyjne, by umożliwić leczenie, psychoterapię i powrót do normalnego jedzenia. 
Farmakoterapia jest wielokrotnie niezbędna, gdyż anorektyczki niechętnie poddają się leczeniu, wszystkiemu zaprzeczają i nie współpracują. Leki przeciwdepresyjne pomagają wyciszyć negatywne emocje i lęki co przekłada się na efekty w leczeniu jadłowstrętu psychicznego.

Spożywanie  posiłków, często kojarzy się nam z przyjemnością, miła chwilą, doznaniami smakowymi, jest nam niezbędne do życia i do zachowania zdrowia. Jednak wszechobecny kult pięknego, szczupłego ciała lansowany w mediach kłóci się z możliwościami jakie daje nam ucztowanie. Tu liczy się wygląd, bo przez jego pryzmat osoby z anoreksją myślą, że zdobędą miłość, akceptację, sukces. Dążą do” ideału” bo chcą być kochane, zauważone, ważne. Często nie zdajemy sobie sprawy jak wiele wyrzeczeń, ciężkich treningów ich kosztuje ta choroba. Jak bardzo czują się nieszczęśliwe a jednocześnie uwięzione w dążeniu do perfekcyjnego wyglądu. Dzięki tym działaniom czują, że mają nad czymś kontrolę. To ich strefa bezpieczeństwa. Niestety, nie leczona anoreksja ciągnie się latami. Osoby chore nie chcą zgłaszać się na terapię, bo nie widzą problemu w walce o szczupła sylwetkę, uważają że to co robią jest dla ich zdrowia. Nie rozumieją, jak bardzo się wyniszczają, jak burzą relacje i swoje funkcjonowanie w  świecie. Należy pamiętać, że odzyskanie kontroli nad nawykami żywieniowymi to długotrwały złożony proces. Wymaga ciężkiej pracy chorego i ogromnego wsparcia bliskich i rodziny.
 


Zdjęcia:

Photo by Ursula Spaulding on Unsplash


Zobacz również:

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Dieta w nerwicy. Co warto jeść, a czego unikać?

Słowa Hipokratesa odegrały zasadniczą rolę dzisiejszej medycyny: Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem– od dawna zatem wiadomo, że dieta i żywienie zbilansowane w odpowiednie składniki i witaminy, jest jednym z najważnie...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej