Jak traktować osobę z psychozą? Czym są zaburzenia psychotyczne?
Redakcja Lumine

Utrata zdolności do oceny rzeczywistości, częste zmiany nastroju i występowanie halucynacji i urojeń to objawy zaburzeń psychotycznych. Czym charakteryzuje się ta grupa problemów psychicznych?

Dzisiaj zajmiemy się ogólną charakterystyką zaburzeń psychotycznych, z których najbardziej charakterystyczne są omamy i urojenia o różnej treści. Wśród tej grupy problemów psychicznych najczęściej diagnozuje się schizofrenię oraz depresję psychotyczną. Zaburzenia psychotyczne mają kilka cech wspólnych, jak choćby doświadczanie omamów i urojeń o różnych treściach.

Psychoza - co to jest?

Zaburzenia psychotyczne zwane również stanem psychotycznym to stan umysłu, w którym występują zaburzenia w postrzeganiu rzeczywistości. Dotknięta nimi osoba może widzieć rzeczy, które nie istnieją, słyszeć je, a nawet smakować. Zniekształceniu ulega także jej tok myślenia np. może być przekonana o tym, że bliscy chcą ją skrzywdzić.

zaburzenia psychotyczne

Psychoza - przyczyny

Podobnie jak w przypadku innych zaburzeń psychicznych, specjaliści nie odkryli dokładnej przyczyny zaburzeń psychotycznych. Zwraca się uwagę na problemy w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu oraz na czynniki środowiskowe, jak traumatyczne doświadczenia oraz stosowanie środków odurzających. Źródłem psychoz mogą być również choroby somatyczne (np. nowotwór mózgu). Natomiast jeśli zaburzenia te występują jako objaw schizofrenii czy zaburzeń schizotypowych, przyczyny są bardziej złożone - połączenie czynników środowiskowych z genetycznymi.

Zobacz: Schizofrenia - co to jest? Jakie są jej objawy, przyczyny i czy można całkowicie się z niej wyleczyć?

zaburzenia psychotyczne

Psychoza - objawy

Typowymi objawami dla wszystkich zaburzeń psychotycznych są urojenia i halucynacje. Pierwsze z nich są zaburzeniami myślenia polegającymi na żywieniu błędnych przekonań, w które chory bardzo mocno wierzy. Mogą być one absurdalne i nie mieć żadnego odniesienia w rzeczywistości, natomiast do cierpiącej na nie osoby nie docierają żadne logiczne argumenty np. chory może osądzać innych o czytanie mu w myślach.

Halucynacje z kolei są doświadczeniami zmysłowymi, których nie wywołują bodźce z zewnątrz, a psychika chorego. Może on słyszeć głosy, czuć nieistniejące zapachy (np. diabła), czuć smak, choć nic nie je lub odczuwać dotyk, choć nikt go nie rusza. Osoba jest oczywiście przekonana o realności swoich doznań, a próba wytłumaczenia jej, że jest w błędzie, nie odnosi żadnego skutku.

zaburzenia psychotyczne

Zaburzenia psychotyczne - rodzaje

W grupie psychoz znajdują się różne stany chorobowe, w przebiegu których występują urojenia i halucynacje. Omówimy najczęstsze z nich.

Schizofrenia, czyli zespół zaburzeń psychicznych rozróżnianych na podtypy. W przebiegu tej choroby prócz urojeń i halucynacji występuje także zaburzenie afektu, co oznacza, że emocje chorego nie są spójne z sytuacją, w której się on aktualnie znajduje, czyli np. śmieje się na pogrzebie. W schizofrenii występuje także dezorganizacja myślenia, która może objawiać się w osłabieniu uwagi.

Zaburzenia schizoafektywne są stanem chorobowym, w którym występują symptomy psychozy oraz zaburzenia nastroju jak depresja i/lub mania.

Psychozy reaktywne są stanem psychotycznym będącym reakcją na traumatyczne wydarzenie. Ich przebieg jest indywidualny, a samo zaburzenie wywołują różne wydarzenia np. wypadek, śmierć, utrata pracy, bliskiej osoby, gwałt czy bycie ofiarą przestępstwa. W przeciwieństwie do schizofrenii i zaburzeń schizoafektywnych, psychozy reaktywne nie są chorobami przewlekłymi i najczyściej mijają samoistnie lub w toku terapii.

Psychozy egzogenne – stany psychotyczne wywołane przez czynniki zewnętrzne, czyli stosowanie substancji psychoaktywnych, leków, nadużywanie alkoholu, choroby zakaźne lub urazy mózgu. Ich leczenie jest zależne od przyczyn, które je wywołały.

Psychoza - leczenie

Zaburzenia psychotyczne leczy się w zależności od rodzaju psychozy. Najczęściej stosuje się farmakoterapię z użyciem leków przeciwpsychotycznych, które blokują niektóre neuroprzekaźniki, co powoduje ustąpienie halucynacji i omamów. Jednocześnie stosuje się psychoterapię. Dzięki oddziaływaniom poznawczo-behawioralnym pacjent może kontrolować swój umysł i rozpoznawać zbliżające się objawy psychozy. Psychoedukacja z kolei pomaga mu zrozumieć chorobę i jej konsekwencje.

Zobacz: Cały świat mnie obgaduje. Co przeżywa osoba z urojeniami ksobnymi?

zaburzenia psychotyczne

Jak traktować osobę z psychozą?

Psychoedukacja może być pomocna także dla bliskich chorego, którzy muszą nauczyć się z nim postępować. Odradza się krzyczenia na niego, grożenie mu i wchodzenie z nim w kłótnie na temat doświadczanych przez niego urojeń i halucynacji, bowiem wszelkie racjonalne argumenty i tak do niego nie przemówią, a mogą jedynie wzbudzić w nim agresję. Nie można również izolować chorego od życia rodzinnego, bowiem poczucie odrzucenia jedynie wzmaga w nim lęk.


Zdjęcia:

Photo by pawel szvmanski on Unsplash

Photo by Isai Ramos on Unsplash

Photo by Gabriel on Unsplash

Photo by Elti Meshau on Unsplash

Photo by Simon Wijers on Unsplash


Zobacz również:

Jak traktować osobę z psychozą? Czym są zaburzenia psychotyczne?

Utrata zdolności do oceny rzeczywistości, częste zmiany nastroju i występowanie halucynacji i urojeń to objawy zaburzeń psychotycznych. Czym charakteryzuje się ta grupa problemów psychicznych?

Czytaj więcej