Jak zapobiegać samobójstwom. Formy i rodzaje wsparcia. Gdzie szukać pomocy ?
Redakcja Lumine

Problem samobójstw coraz częściej pojawia się w mediach czy działaniach instytucji. Niestety to niepokojące statystyki wzrostu zachowań samobójczych jak i występowanie zaburzeń psychicznych, depresji skłaniają nas do refleksji nad obecna sytuacją. Stan polskiej opieki psychiatrycznej czy psychoterapeutycznej jest niewystarczający w stosunku do występujących zachorowań oraz potrzebujących. Ciągła stygmatyzacja osób chorych psychicznie oraz z rozpoznanymi zaburzeniami psychicznymi lub przejawiającymi objawy depresji, nie pomaga tym osobom w decyzji o leczeniu czy szukaniu pomocy. Postrzegani są w społeczeństwie jako gorsi, często popadają w izolację co dodatkowo wzmacnia objawy choroby, uczucie samotności i pcha ich w kierunku działań samobójczych. Czy jako bliscy i społeczeństwo jesteśmy w stanie pomóc i wesprzeć osoby z myślami samobójczymi? Jak to zrobić i gdzie szukać pomocy?

Kilka słów o samobójstwie

  Polskie Towarzystwo Psychiatryczne podało, dane mówiące, że od 2012 roku, gdzie współczynnik prób samobójczych wynosił 3,8 na 100 000 osób do roku 2019 wzrósł do 13 na 100 000. Przerażające jest to, że odpowiednio dla młodzieży w przedziale wiekowym 13-18 lat wzrósł on 4-krotnie z 11,2 na 100 000 w 2012 roku do 41,6 na 100 000 w roku 2019. O rozpoznaniu symptomów i myśli samobójczych u dzieci i młodzieży piszemy w artykule: Samobójstwa dzieci i młodzieży, sprawdź symptomy i niepokojące zachowania

  To szokujące dane! Pokazują jak niezbędne jest niesienie wsparcia i pomocy osobom w sytuacjach kryzysowych. Musimy pamiętać, że wiele z samobójstw jest popełniane, nie dlatego bo dana osoba nie chce żyć, raczej dlatego, że nie mogą już tak dłużej żyć. Często samobójstwo, to „wołanie o pomoc”, bo w obecnej sytuacji ta osoba sobie nie radzi, nie widzi „światełka w tunelu” czy drogi do rozwiązania problemu, który ją przerasta. Przyszły samobójca czuje ból i bezsilność powodujące ogromne cierpienie od którego chce się uwolnić. Przyczyn targnięcia się na swoje życie jest wiele oprócz chorób psychicznych i występujących zaburzeń, wymienić należy przemoc psychiczną i fizyczną lub seksualną, uzależnienia, kryzysowe sytuacje takie jak porzucenie, brak akceptacji, niska samoocena, izolacja, hejt, samotność i wiele innych. Temat przyczyn samobójstw dzieci i młodzieży przedstawia artykuł: Gra o życie. Przyczyny samobójst w udzieci i młodzieży.

 Jak zapobiegać samobójstwom? Formy wsparcia i rodzaje pomocy.

  Wiedząc już o problemie samobójstw i znając sytuacje kryzysową, oraz statystyki powinniśmy jako najbliżsi a także jako społeczeństwo mobilizować się do działań oraz opracowania form pomocy dla osób z myślami samobójczymi. Profilaktyka presuicydalna to nie jednorazowa pomoc a cały system działań świadczonych w sposób ciągły oraz wielostronny. Jako pierwszy należy wymienić proces edukacyjny mówiący o motywach i symptomach zwiastujących zachowanie samobójcze i autodestrukcyjne. Kolejnym elementem jest konieczność udziału i reagowania podstawowej opieki zdrowotnej na problemy wynikające z zaburzeń funkcjonowania oraz chorób psychicznych. Zwiastuny mówiące o możliwych działaniach samobójczych lub trudnej sytuacji daje możliwość dość wczesnej reakcji. Jako kluczowy czynnik działalności zapobiegania samobójstwom, obok już wymienionych, należy zaznaczyć funkcjonowanie instytucji wspierających osoby, dzieci i młodzież w sytuacjach kryzysowych. Różnego rodzaju fundacje, telefony zaufania, stowarzyszenia, centra sytuacji kryzysowych. Badania WHO na temat zapobiegania samobójstwom potwierdza, że podejmowane w porę działania i interwencje, prewencja związana z obniżeniem ilości samobójstw a także samych prób samobójczych, traktowane priorytetowo są w stanie zapobiec wielu tragediom. Oczywiście, odpowiedzialność za takie działanie nie ponosi jedynie opieka zdrowotna a każdy z nas jako społeczeństwo, oraz wiele innych sektorów i podmiotów w państwie. Będą to szkoły, uczelnie, miejsca pracy a także najbliższe otoczenie i rodzina. Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła „Plan Działań na rzecz Zdrowia Psychicznego w latach 2013-2020” zgodnie z którym państwa członkowskie WHO mają za zadanie obniżenie występowania samobójstw o 10% do 2020 roku. Jako podstawowy czynnik walki z problemem targnięcia się na własne życie jest wprowadzenie strategii łatwiejszego i ogólnodostępnego dostępu do opieki zdrowotnej z uwzględnieniem edukacji oraz wsparcia zdrowia psychicznego. Jednocześnie zwiększenie walki z uzależnieniami oraz większej kontroli dostępu do różnego rodzaju środków mogących przyczynić się do popełnienia samobójstwa. Wprowadzenie szkoleń dla pracowników służby medycznej, sektorów edukacji, kultury czy opieki społecznej. Będzie to podstawą do redukcji prób samobójczych. Możliwie wczesne interwencje i zaobserwowane symptomy mówiące o myślach odebrania sobie życia, dadzą podstawę do kierowania osób potrzebujących do odpowiednich placówek. Najbliższa rodzina, bliscy, otoczenie mając świadomość o wadze problemu oraz znając sposoby niesienia pomocy i interwencji w sytuacjach kryzysowych będą wsparciem dla działań prowadzonych przez strategie społeczne. Podniesienie świadomości dotyczącej choćby statystyk, powodów i sposobów popełnienia samobójstwa, sukcesywnie powinno zmniejszyć ilość samobójstw a także stygmatyzacje osób po próbach samobójczych, jak i cierpiących na zaburzenia psychiczne.

Co możemy zrobić?

Jako bliscy i osoby z otoczenia i środowiska, zauważymy pogorszenie i zmianę w sposobie zachowania, możliwe jest, że dana osoba przechodzi kryzys, ma trudną sytuacje lub nie radzi sobie emocjonalnie, reagujmy.

Jak działać ?

  • Zorganizujmy spotkanie, zadzwońmy, napiszmy wiadomość w żadnym wypadku nie pozostawiajmy takiej osoby samej. Róbmy to w sposób delikatny, nie oceniajmy i nie krytykujmy. Zapytajmy czy możemy jakoś pomóc? Może się nam wygadać, zaufać. Bądźmy obecni, obok.
  • Pamiętajmy, że rozmowa powinna przebiegać spokojnie, bez zbędnych emocji i negatywnych stwierdzeń, ocen czy dodatkowej krytyki. Stan psychiczny osoby z myślami samobójczymi jest wystarczająco obciążony, takie działania mogą przynieść więcej szkody.
  • Zapytajmy wprost o samopoczucie i występowanie myśli samobójczych. Gdy są, może przyszły samobójca nie potwierdzi, ale jego zachowanie może nam wiele powiedzieć. Obserwujmy.
  • Gdy potwierdzi, pozostaje nam szukać pomocy u specjalistów, wezwać lekarza lub zaprowadzić do najbliższego szpitala.

A co jeśli takie myśli o odebraniu sobie życia siedzą w naszej głowie?

  • Szukaj pomocy u bliskich staraj się porozmawiać o swoich problemach, jeśli nikt z bliskich w obecnej sytuacji nie budzi Twojego zaufania, szukaj pomocy u lekarza czy psychoterapeuty, lub pedagoga szkolnego, wychowawcy,
  • Uwierz, daj szansę sobie pomóc jest wiele osób które znając Twoją sytuację, mogą, potrafią i pomogą Ci,
  • Wiem, że czujesz się opuszczony i sam na świecie, jednak pamiętaj że są osoby którym na Tobie zależy a Twoja śmierć będzie dla nich ciosem,
  • I proszę, nim cokolwiek zrobisz powiedz o tym, daj jakiś sygnał szukaj pomocy, daj szansę samemu sobie!

Pamiętajmy, że gdybyśmy zastosowali wszystkie możliwe sposoby ratowania danej osoby przed czynem samobójczym, to zdesperowany i zdeterminowany samobójca znajdzie sposób by osiągnąć swój cel. Róbmy wszystko co tylko w naszej mocy, ale pamiętajmy, że czasem nie da się wszystkich uratować.

Instytucje wspierające osoby z myślami samobójczymi.

Samobójstwa często związane z problemem depresji i pogorszenia stanu zdrowia psychicznego u osób przechodzących trudny okres w życiu i przezwyciężających traumy oraz kryzysy. Pomoc dla nich niosą instytucje, stowarzyszenia, fundacje oraz telefony zaufania. Poniżej można znaleźć dane organizacji świadczące pomoc i wsparcie w trudnych chwilach.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę - niesie pomoc dzieciom i młodzieży od 11 lat, prowadząc Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111. Wypełnia niedostateczną pomoc w polskim systemie pomocy dzieciom i młodzieży w kryzysach, które nie mają dostępu do profesjonalnej pomocy. Dobrą wiadomością jest to, że od tego roku, od dnia 1 marca, działa całodobowo przez 7 dni tygodnia. Służy pomocą także rodzicom i nauczycielom w sprawach zapewnienia bezpieczeństwa telefon 800 100 100, oraz strony http://www.116111.pl oraz http://www.800100100.pl

Stowarzyszenie Aktywnie Przeciwko Depresji- prowadzi działalność o charakterze społeczno-edukacyjnym. Skupia się na profilaktyce, diagnozie w szczególności wykrywaniu pierwszych symptomów depresji. Kontakt przez stronę http://www.depresja.org

Forum Przeciw Depresji - strona internetowa prowadzona jako ogólnopolska kampania przeciwdziałania depresji. Sprawdzone informacje prowadzone przez specjalistów, punkt pomocy dla osób szukających wsparcia i ich bliskich: http://www.forumprzeciwdepresji.pl

Fundacja Itaka – wsparcie dla osób z depresja, wpiera przez Antydepresyjny Telefon Zaufania – 22 654 40 41, strona http://www.stopdepresji.pl

Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka – działa po numerem 800 12 12 12, specjaliści udzielają pomocy w sytuacjach kryzysowych dzieciom jak i dorosłym.

Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego, skontaktować możemy się telefonicznie pod numerem 800 70 22 22, uzyskamy wsparcie i doraźna pomoc psychologiczna. Działa przez 7 dni w tygodniu całodobowo. Link do strony: http://https://liniawsparcia.pl/


Zdjęcia:

https://unsplash.com/photos/e_h2C2dCc1U


Zobacz również:

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej

Dieta w depresji. 6 wskazówek co jeść, aby poczuć się lepiej.

Od najmłodszych lat uczymy się dobrych nawyków, także tych związanych z żywieniem. Jemy owoce, bo zawierają dużo witaminy C, która wspiera naszą odporność. Mięso, bo to dzięki niemu dostarczamy organizmowi potrzebne białko, a warzywa, p...

Czytaj więcej