Gra o życie - przyczyny samobójstw u dzieci i młodzieży.
Redakcja Lumine

Obecnie świat roztacza przed młodymi osobami ocean możliwości. Podróżowanie, rozwój, nowe technologie, miłość i moc atrakcji. A paradoksalnie nastolatki, coraz cześciej czują pustkę, presję, ogromne nieszczęście i targają się na swoje życie. Statystyki dla Polski są przerażające, co roku zwiększa się liczba coraz to młodszych osób odbierających sobie życie, lub usiłujących to zrobić. I tak Polska zajmuje drugie miejsce w ilości popełnianych samobójstw wśród dzieci i młodzieży w Europie! Statystyki mówią o 746 próbach samobójczych  nastolatków w wieku 13-18 lat, i aż o 1143 próbach dla osób w wieku 19-24 lata.  Udanych prób samobójczych było 92 przypadki, w przedziale wiekowym 13-18 lat, i 344 dla przedziału 19-24 lata. To dane za 2018 rok. Niestety tendencje są rosnące, a temat pozostaje tematem tabu! Należy wziąć pod uwagę, że te cyfry nie do końca dają wiarygodny obraz sytuacji. Wiele z prób samobójczych jest nieodnotowanych, są uznawane jako nieszczęśliwe wypadki, lub  w ogóle pozostają niezauważone, gdy dziecko wieczorem łyka leki a na drugi dzień jest w stanie funkcjonować, bo dawka była zbyt mała. 

Dlaczego samobójstwo?

To pytanie pewnie każdy za nas sobie zadaje, jak i wiele innych, słysząc o kolejnej samobójczej śmierci dziecka.  Jakie są przyczyny, że młode osoby targają się na życie? Dlaczego nie chcą żyć? Kiedy nam dzieciństwo kojarzy się z beztroską i radością? Samobójstwo? Gdy mają przed sobą tyle możliwości i życia przed sobą jest dla nas niezrozumiałe!
Rzeczywistość jest zgoła inna. Dzieci obarczone ogromnymi wymaganiami stawianymi przez świat, rodziców, rówieśników i otoczenie pozostają z tym same. Nie jeden dorosły nie wytrzymuje presji w obecnej gonitwie. Jak ma sobie poradzić dziecko, gdy nie ma jeszcze zdobytej mądrości życiowej? Gdy walka ze stresem i radzenie sobie z problemami jest dla niego obce? Ono, wkracza dopiero na drogę dorosłości. Uczy się radzenia sobie ze stresem, odrzuceniem czy traumatycznymi przeżyciami. W okresie dorastania, każdy nawet błahy problem jest dla niego wyzwaniem i ogromnym ciosem. Czasem bez wyjścia. Widzi świat, tylko czarno-biało, nie umie znaleść rozwiązania. Okres dorastania, to okres burzliwych zmian w życiu nastolatka. Jego rzeczywistość jest chwiejna emocjonalnie. Ma wiele konfliktów wewnętrznych. Szuka tożsamości. Z jednej strony chce być dorosły, a boi się odpowiedzialności. Chce uwolnić się od zależności od rodziców, zakazów , nakazów, ale nie jest jeszcze gotowy. Jest krytyczny wobec świata i siebie. Zmienia się jego ciało, seksualność, pojawiają się pierwsze uczucia i relacje o gwałtownych emocjach, otwierają się nowe kierunki rozwoju, wiele nowych, nieznanych sytuacji. Dużo tego. Gdy młody człowiek pozostaje sam, bez wsparcia i z dodatkowym obciążeniem psychicznym w postaci wymagań, sytuacja staje się nie do wytrzymania. Jego myśl w tym całym cierpieniu jest jedna: „lepiej będzie jak mnie nie będzie”.

Jaki może być powód by rezygnować z życia?

Nie zawsze chęć śmierci jest realna. Wiele młodych osób w ten sposób chce zwrócić uwagę na siebie, chce kogoś ukarać za swoje krzywdy, lub jest  to rodzaj wołania o pomoc. Bo nie radzi sobie z problemami, z wymaganiami, czy czuje cierpienie związane z odrzuceniem, lub ogromnym rozczarowaniem światem.

Najczęstsze czynniki wpływające na podjęcie myśli o samobójstwie to :

  • Złe relacje rodzinne- plasują się na pierwszym miejscu. Tu zakres problemów nurtujących dzieci jest ogromny. Wymagający rodzice, negatywne osądzanie dziecka, niezrozumienie, brak relacji, brak autorytetu, nadopiekuńczość, czy występowanie chorób psychicznych lub uzależnień. A także zdarzenia takie jak: rozwód, separacja, śmierć lub ciężka choroba rodzica. Przemoc fizyczna i psychiczna,  molestowanie seksualne to problemy, które mogą być motywem do targnięcia się na życie.
  • Problemy szkolne,
  • Zawód miłosny, 
  • Niechciana ciąża,
  • Choroby psychiczne miedzy innymi depresja, zaburzenia osobowości, nerwice, 
  • Choroba przewlekła, 
  • Kryzysy wieku dojrzewania związane z procesem dojrzewania
  • Uzależnienia od alkoholu, leków, narkotyków czy innych substancji psychoaktywnych,
  • Pogorszenie warunków ekonomicznych,
  • Przemoc i nękanie,
  • Zaburzenia odżywiania,
  • Problemy w kontaktach z rówieśnikami

Powodów  jest wiele, ale nie oszukujmy się okres dojrzewania zawsze był okresem przeciwności, sprzeczności i buntu. Jak sami doskonale wiemy nie ma życia z samymi pozytywami. Niepowodzenia, trudności, smutki, choroby czy inne nieszczęścia przytrafiają się każdemu. Bardzo ważne jest to, czy potrafimy sobie z tym radzić, czy mamy wsparcie, kierujemy się silnymi wartościami, oraz czy mamy zrozumienie i miłość obok siebie. Jeśli nastolatkowi towarzyszą w tych zdarzeniach kochający rodzice, wspierający przyjaciele i pomocni nauczyciele to poradzi sobie z przeciwnościami. Jednak w przypadku, gdy w tym nieszczęśliwym okresie pozostanie sam, niezrozumiany, ośmieszony i zlekceważony, załamie się i nie udźwignie ciężaru problemu. Wpadnie w depresję a to już bardzo blisko do myśli samobójczych. 

Jak rozpoznać że coś jest nie tak?

Wiadomo, że okres dorastania kojarzy się z buntem i ogólną zmianą zachowania dziecka. Izoluje się zmienia styl ubierania, słucha innej muzyki, nie opowiada nam o sobie. Jest agresywny lub zdecydowanie wycofany. Większość z nas zrzuci takie zachowania na okres dojrzewania. Oczywiście one występują, ale gdy zdecydowanie przyjrzyjmy się czy wszystko jest dobrze może okazać się,  że już dużo wcześniej nastolatek sygnalizował chęć odebrania sobie życia. Co powinno nas niepokoić? Jakie zachowania są wołaniem o pomoc?  Niskie poczucie wartości u dziecka , widoczny smutek, przygnębienie, poczucie beznadziejności i bezradności to często objawy złego stanu psychicznego nastolatka. Częste powtarzanie „jestem beznadziejny”, „ do niczego się nie nadaję”,lub wprost „ nie chcę żyć”. To brak nadziei i zwątpienie w sens własnego życia jest myślą, która popycha do czynów samobójczych. Zamyka się w pokoju, izoluje od rówieśników, przestaje dbać oswój wygląd, przejawia mocne zainteresowanie tematyką śmierci. Często porządkuje swoje sprawy, pisze listy pożegnalne, pozbywa się cennych dla siebie przedmiotów, unika rozrywek, rezygnuje z pasji. Można zauważyć  ślady po samookaleczeniach. Odrzuca pomoc. Jest impulsywny i buntowniczy co jest najcześciej wynikiem strachu, wewnętrznego cierpienia i ogromnej frustracji. Może być też bardzo spokojny i niejako pogodzony z losem, co jest sygnałem o podjęciu ostatecznej decyzji o śmierci, która daje mu ulgę.

Reakcja 

Nigdy żadnych z sygnałów mówiących o myślach samobójczych nie należy lekceważyć! Nawet gdy groźby te wydają nam się nierealne, albo uznamy że to próba zwrócenie na siebie uwagi!
Szukajmy nici porozumienia miedzy nami a dzieckiem. Okażmy wsparcie i zrozumienie. Nigdy nie osądzajmy! Wysłuchajmy i starajmy się nie udzielać rad. Postarajmy się dotrzeć do problemu jaki był powodem myśli samobójczych. Dajmy poczucie miłości i oparcia. Szukajmy rozwiązania danej sytuacji powodującej cierpienie. Zgłośmy się po pomoc do psychoterapeutów, psychiatry, nawet szpitala, gdy sytuacja wydaje się być mocno kryzysowa.
Rozmawiajmy pomimo niechęci dzieci do zwierzeń, o tym co u nich słychać, zainteresujmy się dzieckiem i jego światem. Bo to my jesteśmy odpowiedzialni za wychowanie młodego silnego człowieka. Dorośli i otoczenie. To my dajemy przykład dzieciom i przygotowujemy je do życia w aktualnie bardzo wymagającym i często bezwzględnym świecie. Pokazujemy jak radzić sobie z problemami i je rozwiązywać. Potrzeba zrozumienia i akceptacji, miłości i wsparcia to bardzo istotne elementy rozwoju dla nastolatków. Czując je  łatwiej im sprostać przeciwnościom gdy wiedzą, że mogą czuć się bezpiecznie, bo jest ktoś na kogo mogą liczyć. 

 


Zdjęcia:

Photo by Gold Chain Collective on Unsplash


Zobacz również:

Jak odróżnić nerwicę od zwykłego strachu?

Każdy człowiek na pewno nie raz znalazł się w trudnej sytuacji, która wyzwoliła w nim przemijającą emocję, jaką jest strach. Trudny egzamin, rozmowa o pracę, pisk opon hamującego samochodu lub po prostu burza, to tylko namiastka powodów...

Czytaj więcej

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej