Dlaczego depresja wraca? Przyczyny nawrotów epizodów depresji
Redakcja Lumine

W momencie gdy wydaje nam się, że pożegnaliśmy smutek i pustkę związaną z depresją i na nowo staramy się układać sobie życie znów staje pod naszymi drzwiami twierdząc, że jej z nami dobrze. Nawroty depresji zdarzają się często. I pomimo ciągłego rozwoju medycyny, metod leczenia oraz wsparcia farmakologicznego znów świat staje się jednokolorowy – czarny. Jak rozpoznać nawrót depresji? Jak na dobre stawić jej czoła?

Statystyki są bezlitosne, wg Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), depresja jest główną przyczyną niesprawności i niezdolności do pracy, czy funkcjonowania w społeczeństwie coraz większej grupy ludzi. Staje się choroba cywilizacyjną. A pędzący świat i coraz wyższe wymagania i stres stawiany przed człowiekiem, nie sprzyja spadkowi zachorowań na to zaburzenie psychiczne. Jednak najbardziej niepokojącym zjawiskiem jest wzrost zachorowań wśród dzieci i młodzieży. Jednoznacznie wskazują na to dane statystyk prób samobójczych, samobójstw i informacje o niewystarczającej opiece zapewniającej dzieciom wsparcie psychiczne czy systemu opieki zdrowia psychicznego dzieci w naszym kraju.

Kiedy depresja wraca?

Gdy choć raz w naszym życiu doświadczymy choroby jaką jest depresja, znamy już objawy, zmiany samopoczucia, objawy somatyczne, ciężkość każdego dnia i walkę jaką przyszło nam stoczyć z chorobą. Wielu z nas odczuwa obniżenie nastroju, spadek zainteresowania wcześniejszymi pasjami, czy chwilową niemoc związaną z uczuciem pustki czy smutku. Życie funduje nam wiele stresujących sytuacji, doświadczamy negatywnych zdarzeń, które nie są bez znaczenia dla naszego samopoczucia, czy postrzegania świata. Jednak w momencie przedłużającego się nieradzenia sobie z problemem, smutkiem czy obniżeniem nastroju i działania, unikaniem towarzystwa i ogólnym wycofaniem należy zastanowić się czy aby to nie depresja.

Nawrót depresji po przebytym leczeniu pierwszego epizodu niestety zdarza się dość często. I tak około 80 % pacjentów, którzy zakończyli leczenie mogą spodziewać się, że choroba wróci w przeciągu około 10 lat od pierwszego zachorowania. Nie jest to warunek, jednak wg badań naukowców Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego nawrót depresji przejawia się na dwa sposoby. Pierwszy to nawrót choroby w przeciągu dwóch miesięcy od zakończenia leczenia pierwszego epizodu depresji. Drugi, gdy na nowo nasilają się objawy depresji powodujące epizod pierwszy. Niestety około 20 % chorych leczonych na depresję doświadcza nawrotu już w ciągu 6 miesięcy od zakończonego leczenia a kolejny epizod depresji jest dużo poważniejszy.

Nawroty depresji mogą przejawiać się jako depresyjne zaburzenia osobowości - dystymia, powodując cierpienie chorego przez długie lata pojawiając się i znikając co jakiś czas z różnym nasileniem i intensywnością. Często nawroty depresji ujawniają się w okresowych obniżeniach nastroju jak sezonowe zaburzenia afektywne, najczęściej jako depresja sezonowa w okresach jesienno- zimowych. A także nasilenie spadku nastroju w przedmiesiączkowych zaburzeniach dysforycznych jako zaostrzone objawy zespołu przedmiesiączkowego.

Objawy nawrotu depresji

Początkowe znaki wskazujące na powrót choroby nie różnią się od objawów jakie diagnozujemy przy pierwszym epizodzie depresji. Ostrzegawczymi symptomami nawracającej choroby są:

  • Uczucie pogłębiającego się smutku i przygnębienia,
  • Brak zainteresowania dotychczasowymi czynnościami, hobby, czy zainteresowaniami,
  • Izolacja oraz wycofanie się z życia towarzyskiego,
  • Uczucie zmęczenia, brak energii i trudności z wykonywaniem podstawowych czynności dnia codziennego,
  • Problemy ze snem, nadmierna senność lub bezsenność, wybudzanie w nocy,
  • Brak lub nadmierny apetyt odbijający się na wahaniach masy ciała,
  • Drażliwość, płaczliwość, impulsywność,
  • Uczucie pustki, braku nadziei, bezsensu,
  • Brak uwagi, kłopoty z koncentracją, zamartwianie,
  • Różnego typu bóle somatyczne, nieuzasadnione bóle brzucha, głowy, pleców,
  • Pojawiające się myśli samobójcze, próby samobójcze,

Więcej o objawach depresji piszemy: Czy mam depresję? Najważniejsze objawy zaburzenia. Depresja

depresja powrót choroby

Czynniki ryzyka nawrotu depresji

Choroba jaką jest depresja, to jedno z zaburzeń psychicznych wymagające w leczeniu dwóch podejść. Długo i krótko falowego. Leczenie opiera się na terapii jak i bardzo często wsparciu farmakologii. Ogromne znaczenie w leczeniu depresji ma otoczenie, zdarzenia z naszego życia i przeciwności losu z jakimi się mierzymy w codzienności. Sama świadomość istnienia możliwości nawrotu choroby daje nam pole do działania i ciągłej obserwacji swojego samopoczucia i reakcji ciała. Niestety, kolejne zachorowanie na depresję budzi w chorych dodatkowe poczucie winy jest frustrujące i mocno niepokojące. Obwiniają się że znów ich to dotknęło i nie poradzili sobie z chorobą. Takie stwierdzenia nasuwają się miedzy innymi z powodów ciągłej stygmatyzacji osób chorych na depresję, oraz postrzeganie ich jako osoby słabe psychiczne i niezaradne życiowo. I pomimo wielu narzędzi jakimi dysponujemy do leczenia powyższego zaburzenia, ciężko mierzyć się z trudna rzeczywistością w jakiej czasem znajdują się chorzy.

Badania przeprowadzone przez Dział Badań Klinicznych i Edukacyjnych Psychologii Zdrowia, University College London, oraz Wydział Psychologii, Vanderbilt University, Nashville, TN, USA w 2018 roku, wymieniają szereg czynników ryzyka, które mogą sugerować o wystąpieniu nawrotu depresji po wyleczeniu pierwszego epizodu. Do nich zliczyć można:

  • Szczątkowe objawy kognitywne depresji, tu mowa o myślach, które mamy w głowie kreujące negatywne spojrzenie na życie. Nasze wzorce myślowe, schematy działania oraz praktykowanie zachowania w postaci traktowania siebie jako ofiary, ciągłej wewnętrznej krytyki, lub ciągłego negatywnego nastawienia do świata, nie jest z pewnością elementem, który utrzyma efekty leczenia depresji. Wręcz w znacznym stopniu powoduje, że całkowita remisja jest niezwykle trudna. Tego typu myślenie również odbija się na naszej fizyczności powoduje obniżenie energii, apatię, różne bóle somatyczne.
  • Wcześniejszy epizod depresyjny, zrozumiale jest, jeśli już raz mieliśmy styczność z chorobą ryzyko powrotu istnieje. A każde kolejne zachorowanie podnosi ryzyko nawrotów.
  • Siła depresji, to z jakim epizodem depresji mieliśmy do czynienia jest również czynnikiem wpływającym na kolejne zachorowanie. Im cięższy epizod depresyjny tym większe prawdopodobieństwo nawrotu.
  • Czas trwania epizodu depresji, długość leczenia i odpowiedź kliniczna na prowadzoną terapię jak i farmakologię.
  • Historia występowania w rodzinie zaburzeń depresyjnych, jako że depresja może mieć również przyczyny biologiczne ten element również ma znaczenie w występowaniu nawrotów choroby.
  • Wiek wystąpienia pierwszego zachorowania na depresję, wg danych im wcześniejszy epizod depresji tym większe ryzyko nawrotu depresji.
  • Neurotyczność to cecha która w dużej mierze sprzyja nawrotom depresji. Osoby o cechach neurotycznych doświadczają na co dzień takich uczuć jak lęk, gniew, zazdrość, smutek czy poczucie winy. Dotkliwiej reagują na codzienny stres i słabiej sobie z nim radzą.
  • Przemoc w dzieciństwie definiowana jako przemoc fizyczna, seksualna, emocjonalna, konflikty w rodzinie lub zaniedbanie, to mocne dowody na prognostyczny efekt nawrotu depresji.
  • Choroby współistniejące są dodatkowym obciążeniem dla radzenia sobie z walką z depresja, mogą być zarówno czynnikiem zapalnym dla zaburzeń depresyjnych, jak i wzmacniać wcześniejsze epizody np. zaburzenia lękowe czy choroby urojeniowe.

Ilość wymienionych czynników ryzyka nawrotu depresji jest znaczna. Co podkreśla jak wiele elementów wpływa na powrót do zdrowia i jak długofalowe i szerokie jest leczenia tego zaburzenia. Dużą wagę przywiązuje się do leczenia depresji z racji na wzrost zachorowań na nią w ówczesnym świecie. Jest ono wymagające i należy wykazach się ogromnym samozaparciem, mobilizacją oraz ciężką pracą, by raz na zawsze pożegnać się z chorobą. Istnieją już dowody że głównym celem w walce jest zmiana nastawienia do życia oraz nauka radzenia sobie z przeciwnościami i stresem. Istnieją badania że terapia poznawcza wspomagana założeniami mindfulness przynosi korzystne efekty w tej zmianie i znacząco obniża ryzyko nawrotów depresji.


Zdjęcia:

Zdjęcie Chris Barbalis na Unsplash

Zdjęcie Danielle Dolson na Unsplash


Zobacz również:

Jak odróżnić nerwicę od zwykłego strachu?

Każdy człowiek na pewno nie raz znalazł się w trudnej sytuacji, która wyzwoliła w nim przemijającą emocję, jaką jest strach. Trudny egzamin, rozmowa o pracę, pisk opon hamującego samochodu lub po prostu burza, to tylko namiastka powodów...

Czytaj więcej

Nerwica czy depresja? Poznaj różnice i podobieństwa.

Obie podstępnie wkraczają w życie, powoli, a jak już się rozgoszczą sieją spustoszenie. Tak! Depresja i nerwica potrafią zniszczyć marzenia i cele człowieka. Wyeliminować z życia społecznego, zabrać siły do działania. Utrudnią najprostsze czynnośc...

Czytaj więcej

Chcę mieć dziecko, a nie mogę - depresja w niepłodności

Niepłodność dotyka wielu aspektów życia człowieka. Godzi w poczucie własnej wartości, podważa kobiecość i męskość. Nie  spełnia oczekiwań otoczenia, psuje relacje w związku, budzi lęki dotyczące własnej osoby, partnera czy wspólnej...

Czytaj więcej